غرب آسیای جدید واقعی در حال ظهور است
به گزارش اطلس دیپلماسی، مقالهای با عنوان «غرب آسیای جدید واقعی در حال ظهور است» که به قلم شوکی فریدمن (Shuki Friedman)، در نشریه نیوزویک (Newsweek)، منتشر شده است، استدلال میکند که پس از جنگ دوازدهروزه ایران و اسرائیل و تضعیف محور مقاومت، غرب آسیا در آستانه تحول ژئوپلیتیکی قرار دارد. نویسنده معتقد است که آتشبس در غزه، آزادی گروگانها و امکان گسترش پیمان ابراهیم، از جمله با عربستان و حتی سوریه، فرصتی برای یک نظم منطقهای جدید ایجاد کرده است که میتواند به صلح و رفاه منجر شود. در ادامه چکیده این مقاله را میخوانید.
خاورمیانه پس از جنگ دوازدهروزه ایران و اسرائیل در ژوئن ۲۰۲۵ و تضعیف محور مقاومت، در آستانه یک تحول ژئوپلیتیکی بیسابقه قرار دارد. تلاش کاخ سفید برای آتشبس طولانیمدت در غزه و آزادی گروگانها، همراه با توقف درگیری مستقیم با ایران، امیدی محتاطانه در منطقهای ایجاد کرده که بدبینی در آن غالب است. تصمیم یحیی سنوار، رهبر حماس، برای حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳، زنجیرهای از رویدادها را به راه انداخت که محور مقاومت ایران – شامل حماس، حزبالله، حوثیها و شبهنظامیان عراق و سوریه – را متزلزل کرد. این تحولات به یک تغییر تکتونیکی در پویاییهای منطقه منجر شده است.
ایران، هرچند همچنان پابرجاست، اما بهشدت تضعیف شده است. برنامه هستهای، موشکهای دوربُرد و شبکههای متحد آن در لبنان، عراق، سوریه، غزه، و یمن آسیب دیدهاند و سرمایهگذاریهای تریلیون دلاریاش در نفوذ منطقهای بهخطر افتاده است. این وضعیت، معادله بازدارندگی را تغییر داده و فضای مانور راهبردی اسرائیل را افزایش داده است. برای اسرائیل، پایان جنگ غزه و آزادی گروگانها اولویت فوری است، اما این هدف در یک چشمانداز ریسک منطقهای کاملاً متفاوت دنبال میشود.
فرصت اصلی این لحظه، امکان بازآرایی بلندمدت منطقه است. تضعیف ایران و متحدانش فضایی برای گسترش پیمان ابراهیم ایجاد کرده است. عربستان ممکن است به این پیمان بپیوندد و حتی کشورهایی مانند سوریه و لبنان، که زمانی دور از دسترس این پیمان بودند، در نظر گرفته شوند. حزبالله، بدون حمایت ایران، با یک بازنگری مواجه است و ممکن است تحت فشار برای خلع سلاح یا ادغام سیاسی در لبنان قرار گیرد. در سناریویی بلندپروازانه، فروپاشی حکومت ایران و جایگزینی آن با رهبری متفاوت میتواند ایران را به یک شریک منطقهای تبدیل کند، نه یک عامل مخل.
در چنین شرایطی، اسرائیل میتواند بهطور کامل در منطقه ادغام شود؛ نهتنها از نظر دیپلماتیک بلکه اقتصادی. شراکتهای تجاری، زیرساختی و نوآوری میتوانند از افغانستان تا تلآویو گسترش یابند و ظرفیت اقتصادی عظیمی ایجاد کنند. برای فلسطینیها، فقدان حمایت خارجی، گروههای تندرو مانند حماس را منزوی میکند. یک ترتیب موقت بلندمدت با خودمختاری سیاسی کامل، نیمهحاکمیت، و حقوق مدنی تضمینشده میتواند واقعبینانهترین مسیر باشد. در این فضای منطقهای، رفاه فلسطینیها همراه با اسرائیل، عربستان، امارات و حتی ایران، دیگر یک رویا نیست.
این یک دیدگاه خوشبینانه و سادهلوحانه نیست، بلکه فرصتی است که از دل درگیریهای طولانیمدت پدید آمده است. خاورمیانه در گذشته چنین لحظاتی را از دست داده، اما این بار، قطعات پازل برای یک نظم پایدارتر در حال چیدهشدن هستند. تضعیف ایران، امکان آتشبس در غزه و ظرفیت عادیسازی روابط با کشورهای عربی، چشماندازی امیدوارکننده ایجاد کرده است. با این حال، تحقق این تحولات نیازمند مدیریت دقیق چالشهای داخلی و خارجی، از جمله اختلافات سیاسی در اسرائیل، فشارهای اقتصادی در ایران، و نیاز به همکاری منطقهای است./ منبع