اسرائیل نباید هنوز به وعده لبنان برای خلع سلاح حزب‌الله خوش‌بین باشد

لبنان در ماه گذشته به‌طور موقت آماده به خلع سلاح حزب‌الله به نظر رسید. تحت فشار جنگ مخرب با اسرائیل و با میانجی‌گری دیپلماتیک آمریکا، دولت لبنان نیروهای مسلح این کشور را موظف کرد برنامه‌ای برای تمرکز اسلحه در دست نهادهای رسمی دولتی تا پایان سال تهیه کنند که در عمل شامل خلع سلاح حزب‌الله و گروه‌های فلسطینی نیز می‌شود. دولت لبنان دو روز پس از آن اهداف پیشنهادی فرستاده ویژه آمریکا، شامل کاهش حضور مسلحانه همه بازیگران غیر دولتی، را تصویب کرد اما اجرای عملی آن به طرح ارتش موکول شد.

با وجود تصویب اهداف، سابقه لبنان در تأخیرانداختن خلع سلاح حزب‌الله تردیدهایی درباره جدیت این اقدام ایجاد کرده است. در جلسه کابینه، دولت به‌صورت مبهم این برنامه را پذیرفت و هیچ مهلتی برای آغاز یا تکمیل آن تعیین نکرد و جزئیات طرح، گزارش‌های ماهانه ارتش و تصمیمات آینده دولت را محرمانه اعلام کرد. لبنان همچنین خواستار مزایای ملموس، از جمله فشار آمریکا بر اسرائیل برای متقابل عمل‌نکردن و دریافت کمک‌های بازسازی پس از جنگ شد که این امر بر فوریت مقابله با حزب‌الله تأثیر گذاشت و مانع بازسازی توان گروه شد.

حزب‌الله همچنان محبوب میان شیعیان لبنان است و از نظام طایفه‌ای برای جلوگیری از خلع سلاح بهره می‌برد. این گروه پس از آتش‌بس ماه نوامبر ۲۰۲۴ با اسرائیل، خلع سلاح خود را تهدیدی وجودی معرفی کرده و بر اهمیت اسلحه برای امنیت شیعیان تأکید کرده است. این گروه سعی دارد دولت لبنان را متقاعد کند که خلع سلاح می‌تواند تبعات داخلی شدیدتری از نارضایتی بین‌المللی داشته باشد و احتمال بازگشت به جنگ داخلی را افزایش دهد. براساس نظرسنجی‌های داخلی، اکثریت شیعیان مخالف خلع سلاح هستند و جنبش امل نیز در هماهنگی با حزب‌الله مخالفت خود را اعلام کرده است.

در مناطق شیعه‌نشین، اعتراض‌ها افزایش یافته و دولت لبنان در مواجهه با فشارهای داخلی، طرح خلع سلاح را به‌طور کامل اجرا نکرده است. ارتش لبنان در جنوب لیطانی عملیات خلع سلاح محدودی انجام داده و همکاری گروه را دریافت کرده است، اما این اقدامات مشروط به خروج کامل اسرائیل از لبنان و توقف عملیات نظامی آن است. انعطاف‌پذیری اسرائیل در این شرایط زودهنگام است و تضمینی وجود ندارد که ارتش لبنان بدون همکاری حزب‌الله پیشروی کند؛ در نتیجه خلع سلاح در جنوب لبنان ممکن است به یک عقب‌نشینی تاکتیکی محدود تبدیل شود.

تمرکز بر پاک‌سازی بخش‌هایی از خاک لبنان از حضور حزب‌الله و تسهیل ورود ارتش به این مناطق می‌تواند مانع مواجهه مستقیم با گروه شود تا زمانی که توان مقاومت حزب‌الله کاهش یابد. در صورت موفقیت ارتش، اسرائیل می‌تواند به‌طور تدریجی عملیات نظامی خود را کاهش دهد و به نظارت و جمع‌آوری اطلاعات بپردازد. خروج اسرائیل باید سازمان‌یافته و به مرزهای بین‌المللی شناخته‌شده انجام شود تا هیچ بهانه‌ای برای حزب‌الله ایجاد نشود و تلاش‌های خلع سلاح با موفقیت بیشتری پیش رود./ منبع