چین چگونه در این بازار بزرگ به‌تدریج آمریکا را کنار می‌زند

در ژانویه ۲۰۲۶، کنیا و چین به توافقی مقدماتی دست یافتند که دسترسی بدون تعرفه ۹۸.۲ درصدی کالا‌های کنیایی به بازار چین را تضمین می‌کند. این اقدام بخشی از راهبرد کلان پکن است که از ژوئن گذشته، حذف تعرفه برای تقریباً تمامی واردات از ۵۳ کشور آفریقایی دارای روابط دیپلماتیک را آغاز کرده است. لی کینیاجوی، وزیر تجارت کنیا، این توافق را گامی حیاتی برای اصلاح شکاف تجاری عمیق با آسیا می‌داند؛ چرا که در سال ۲۰۲۴، صادرات کنیا به چین تنها حدود ۱۹۶ میلیون دلار بود، در حالی که واردات از این کشور به بیش از هشت میلیارد دلار می‌رسید. تمرکز اصلی این توافق بر بخش کشاورزی است و محصولاتی نظیر آووکادو، چای، قهوه و آجیل ماکادمیا اولویت اصلی «برداشت زودهنگام» از این بازار نوزده تریلیون دلاری را تشکیل می‌دهند.

اقتصاددانان کنیایی معتقدند که این حرکت چین در زمانی حساس رخ داده است؛ یعنی دورانی که دولت ترامپ تعرفه‌های صادراتی آفریقا را افزایش داده و از قانون رشد و فرصت آفریقا (AGOA) به عنوان ابزاری برای فشار سیاسی بهره می‌برد. در حالی که واشنگتن تمدید سه‌ساله قانون رشد و فرصت آفریقا تا سال ۲۰۲۸ را به معیارهای سخت‌گیرانه حقوق بشری و همسویی سیاسی مشروط کرده، چین بدون دخالت در امور داخلی، دسترسی یک‌جانبه و برابر به بازار خود را پیشنهاد داده است. تحلیلگران بر این باورند که ایجاد «کانال‌های سبز» برای تسهیل بازرسی‌های گمرکی و اختصاص صندوق‌های همکاری تجاری، قدرت نرم پکن را در قاره‌ای که تا سال ۲۰۵۰ یک‌چهارم جمعیت جهان را در خود جای خواهد داد، به‌شدت افزایش داده است.

در نهایت، کارشناسان هشدار می‌دهند که رهبران آفریقایی نباید تحت تأثیر تهدیدهای واشنگتن مبنی بر لغو امتیازات قانون رشد و فرصت آفریقا در صورت نزدیکی به چین قرار گیرند. جیمز شیکواتی، تحلیلگر برجسته، تأکید می‌کند که آفریقا به‌دنبال تجارت منصفانه و بازارهای متنوع است، نه وابستگی به کمک‌های مشروط. اگرچه حذف تعرفه‌ها به‌تنهایی نمی‌تواند نابرابری‌های ساختاری را حل کند، اما این سیاست پکن انگیزه لازم برای صنعتی‌شدن و ارزش‌افزوده در محصولات کشاورزی آفریقا را فراهم می‌کند. در جهانی که مرکز ثقل اقتصادی آن به‌سمت آسیا در حال چرخش است، انتخاب آفریقا میان تعرفه‌های سنگین غرب و دسترسی آزاد شرق، به‌نفع شریکی خواهد بود که به‌جای تحمیل اراده، به نیازهای توسعه‌ای قاره گوش فرا می‌دهد./ منبع