هفته‌ای که نظم قدیم را لرزاند

هفته گذشته شاهد رویدادهایی بود که نظم جهانی پس از سال ۱۹۴۵ را به لرزه درآورد. اسرائیل به مذاکره‌کنندگان حماس در قطر حمله کرد و به‌سمت اشغال کامل شهر غزه پیش رفت؛ در حالی که با اعتراضات جهانی مواجه بود. گروه بزرگی از پهپادهای روسی به حریم هوایی لهستان، عضو ناتو، تجاوز کردند؛ در حالی که حملات سایبری و خرابکاری علیه کشورهای اروپایی شدت گرفته بود. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از متحدان ناتو خواست تحریم‌های ثانویه سنگینی علیه هند و چین اعمال کنند تا روسیه را به پایان حمله به اوکراین وادار کنند. در فرانسه، دولت پس از رأی عدم اعتماد در مجلس ملی سقوط کرد. نخست‌وزیر ژاپن پس از دوره‌ای ناموفق و ازدست‌دادن اکثریت حزب لیبرال دموکرات در مجلس، استعفا داد. احزاب راست‌گرا در اروپا، از جمله حزب اصلاحات انگلیس به رهبری نایجل فاراژ، جبهه ملی مارین لوپن در فرانسه و آلترناتیو برای آلمان به رهبری آلیس وایدل، در نظرسنجی‌های ملی پیشتاز شدند. حزب آلترناتیو برای آلمان در ایالت نوردراین-وستفالن آرای خود را سه برابر کرد و خیابان‌های لندن مملو از معترضان ضدساختار و حامی ترامپ بود.

در آمریکا، دخالت وزیر خارجه کره جنوبی مانع از دستگیری ۳۱۶ کارگر شرکت هیوندای در آتلانتا شد. رئیس‌جمهور پیشین برزیل به اتهام برنامه‌ریزی برای کودتا به ۲۷ سال زندان محکوم شد. سفیر انگلیس در آمریکا به‌دلیل انتشار ایمیل‌های شرم‌آور به دوست سابقش جفری اپستین، برکنار شد. ترور چارلی کرک، پرسش‌هایی درباره ثبات اجتماعی و سیاسی آمریکا، که نظم جهانی به آن وابسته است، برانگیخت. این رویدادها نشان‌دهنده تسریع در فروپاشی نظم جهانی پس از جنگ جهانی دوم است. رهبران غربی در برابر دشمنان خارجی و پوپولیست‌های داخلی ناتوان بوده‌اند. نخبگان سیاسی که گمان می‌کردند مناقشات ژئوپلیتیکی پایان یافته، غرب را برای رویارویی با رقبا آماده نکرده‌اند. رأی‌دهندگان از سیاست‌های دفاعی قوی حمایت نمی‌کنند و دانشگاه‌ها دیگر آموزش‌های لازم برای درک تاریخ دیپلماتیک و نظامی را ارائه نمی‌دهند.

این فروپاشی، مرزهای نظم قدیم را مخدوش کرده و دشمنان آن را جسورتر ساخته است. روسیه با آزمایش ناتو، آن را بیشتر یک بلوف می‌بیند. چین نیز در غرب اقیانوس آرام با اطمینان و تهاجم بیشتری دفاع همسایگان خود را آزمایش می‌کند. ترور کرک می‌تواند شکاف‌های سیاسی در آمریکا را تشدید کند و رقابت سیاسی داخلی، منابع و انرژی این کشور را از سیاست خارجی منحرف سازد. با این ‌حال، نشانه‌هایی از بهبود دیده می‌شود: نوآوری‌های اقتصادی و فناوری آمریکا در حال تجدید است، افراط در سیاست‌های هویتی به بازنگری در میان روشنفکران لیبرال منجر شده و تهدیدات خارجی، تمرکز بر تقویت دفاع را افزایش داده است. اما مدافعان نظم کنونی فاقد اعتقاد و وضوح دید برای دفاع از آن هستند. رهبرانی چون شی جین‌پینگ، ولادیمیر پوتین و حتی سران ایران از این فرصت تاریخی برای آزمایش ضعف‌های غرب استفاده خواهند کرد./ منبع