رژه روز پیروزی چین پیامی به جنوب جهانی بود

رژه نظامی روز پیروزی چین در ۳ سپتامبر ۲۰۲۵، با حضور بیش از دوازده‌ هزار سرباز در میدان تیان‌آن‌من پکن، پارادوکسی جذاب را نشان داد. این رویداد که به‌مناسبت هشتادمین سالگرد پایان جنگ جهانی دوم برگزار شد، دکترین دفاعی چین را جشن گرفت، اما قابلیت‌های قدرت نظامی را به ‌نمایش گذاشت که هر نیروی اعزامی به آن حسادت می‌ورزد. این رژه نشان‌دهنده ابداع چین در تعریف جدیدی از قدرت نظامی است که با کشورهای جنوب جهانی، از جاکارتا تا ژوهانسبورگ، همصدا است. این کشورها در تلاش‌اند تا بدون گرفتارشدن در مناقشات جنگ سرد، توان نظامی خود را توسعه دهند.

نمایش هماهنگ «دفاع فعال» چین، شامل هواپیماهای ناوپایه و موشک‌های قاره‌پیما، الگویی از ابهام راهبردی را به کشورهایی مانند اندونزی برای حفاظت از آب‌های مجمع‌الجزایری یا نیجریه برای تأمین امنیت سکوهای فراساحلی ارائه می‌دهد. این مدل نشان می‌دهد که نیازی به انتخاب بین توانمندی و عدم تعهد نیست. حضور ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، و کیم جونگ‌اون، رهبر کره شمالی، در کنار شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، نمایشی از این راهبرد بود. برای پوتین، این حضور در حالی که نیروهایش در اوکراین درگیرند، نشان‌دهنده شکست انزوای غرب است و نظم بین‌المللی جایگزین چین را تأیید می‌کند که بر مشارکت‌های عمل‌گرایانه برتری دارد. حضور کیم، اولین حضور چندجانبه او پس از همه‌گیری کرونا، مشروعیت کره شمالی را بدون خلع سلاح هسته‌ای تقویت کرد و به رژیم‌های منزوی نشان داد که چین می‌تواند شاهراه دیپلماتیک خارج از چارچوب‌های غربی را ارائه دهد.

این نمایش سه‌جانبه شی و پوتین و کیم، اهدافی چندگانه داشت: این اطمینان به مخاطبان داخلی که چین به‌‌رغم فشارهای غرب منزوی نیست، نشان‌دادن جایگزین‌هایی برای مشارکت‌های غربی به کشورهای جنوب جهانی، و ارسال پیام به واشنگتن مبنی بر اینکه رژیم تحریم‌هایش محدودیت‌هایی دارد. این نمایش، نه محور شر، بلکه محور «مستثنی‌ها» را نشان داد: کشورهایی که شرایط غرب را رد می‌کنند. این اولین رژه روز پیروزی چین از سال ۲۰۱۵ بود که با حضور ۲۶ رهبر خارجی و هزینه تقریبی پنج میلیارد دلار برگزار شد. تأکید بر نوآوری بومی، پیامی از خودکفایی فناوری در برابر محدودیت‌های نیمه‌رساناهای غربی بود. با این ‌حال، این نمایش نمی‌تواند قابلیت عملیات مشترک یا تجربه رزمی را نشان دهد، که برای اثربخشی نظامی حیاتی است.

رژه نشان داد که «تغییرات بزرگ یک قرن» چین نه‌تنها درباره انتقال قدرت به شرق، بلکه درباره تحول در تعریف قدرت نظامی است. چین قابلیت‌های اعزامی را تحت عنوان دفاعی توسعه می‌دهد، مانند ناوگروه فوجیان که برای پکن، حفاظت از مسیرهای تجاری و برای جنوب جهانی، الگویی از قدرت بدون دوگانگی دفاعی-تهاجمی است. این مدل برای کشورهای آفریقایی نشان می‌دهد که نوسازی نظامی نیازی به الگوهای حرفه‌ای‌سازی غربی ندارد و کنترل سیاسی با اثربخشی رزمی سازگار است. رژه سوم سپتامبر ابهام راهبردی را جشن گرفت، انعطاف‌پذیری را برای چین فراهم کرد و الگویی برای کشورهای جنوب جهانی ارائه داد که قدرت را بدون انتخاب‌های دوگانه می‌سازند./ منبع