محوری تازه در روابط آمریکا و پاکستان
به گزارش اطلس دیپلماسی یادداشتی با عنوان «محوری تازه در روابط آمریکا و پاکستان» نوشته اقره حسنات (Iqra Hasnat) و منتشرشده در مرکز پژوهش‌های راهبردی و معاصر (Centre for Strategic and Contemporary Research) به بررسی تحولات اخیر در مناسبات واشنگتن و اسلام‌آباد می‌پردازد. روابط دوجانبه که پیش‌تر عمدتاً بر همکاری امنیتی و نظامی استوار بود، اکنون در دو محور امنیت و اقتصاد بازتعریف شده و چشم‌انداز تازه‌ای از تعاملات راهبردی و اقتصادی را پیش روی دو کشور قرار داده است. در ادامه، چکیده این یادداشت آمده است.
آمریکا و پاکستان وارد مرحله‌ای تازه از روابط دوجانبه شده‌اند که این بار بر دو محور اصلی استوار است: همکاری امنیتی و تعامل اقتصادی. نشانه‌های بارز این تحول در سفرهای اخیر فرمانده ارتش پاکستان به آمریکا آشکار شد؛ دیدارهایی در سطوح عالی با رئیس‌جمهور آمریکا و مقام‌های نظامی از جمله حضور در مراسم تغییر فرماندهی سنتکام نشان‌دهنده تعهد متقابل برای تقویت همکاری‌های نظامی و راهبردی بود. این رویکرد تازه، زمینه بحثی درباره آغاز دوره‌ای نو از همگرایی میان دو کشور فراهم کرده و گویای فاصله‌گرفتن از الگوی گذشته روابط پرتنش و صرفاً معاملاتی است.
پاکستان با تهدیدهای جدی تروریستی از سوی گروه‌هایی چون ارتش آزادی‌بخش بلوچستان (BLA)، جنبش طالبان پاکستان (TTP) و شاخه خراسان داعش (ISKP) مواجه است. این گروه‌ها با بهره‌گیری از سلاح‌های پیشرفته و حتی پهپادها، غیرنظامیان، نیروهای امنیتی و مقامات دولتی را هدف قرار داده‌اند. همکاری تازه با آمریکا فرصت‌های جدیدی برای مقابله با این تهدیدات فراهم می‌کند. نمونه‌ای شاخص از این همکاری، بازداشت یکی از عوامل داعش خراسان مرتبط با انفجار فرودگاه کابل در سال ۲۰۲۱ بود که با مشارکت اطلاعاتی واشنگتن انجام شد. همچنین، دولت آمریکا در ۱۱ آگوست ۲۰۲۵ ارتش آزادی‌بخش بلوچستان را در فهرست سازمان‌های تروریستی خارجی قرار داد؛ اقدامی که فشارهای مالی، محدودیت‌های مسافرتی و دشواری در جذب نیرو و جابه‌جایی فرامرزی برای این گروه ایجاد می‌کند. افزون بر این، دو کشور در ۱۲ آگوست ۲۰۲۵ «گفت‌وگوی ضدتروریسم» را با نبیل منیر، ریاست مشترک نماینده ویژه پاکستان در سازمان ملل، و جرج دی. لوگرفو، هماهنگ‌کننده موقت ضدتروریسم آمریکا، برگزار کردند و متعهد به تدوین برنامه اقدام مشترک علیه گروه‌هایی چون ارتش آزادی‌بخش بلوچستان، جنبش طالبان پاکستان و داعش خراسان شدند.
در کنار بعد امنیتی، مرحله دوم این نزدیکی در حوزه اقتصاد در حال شکل‌گیری است. توافق تجاری جدید میان پاکستان و آمریکا نرخ تعرفه پانزده تا بیست‌درصدی بر صادرات پاکستان به بازار آمریکا را تعیین کرده که دومین نرخ پایین در میان کشورهای آسیای جنوبی به‌شمار می‌رود. این توافق همچنین مسیر سرمایه‌گذاری آمریکا در پروژه‌های زیربنایی و توسعه‌ای پاکستان از جمله بهره‌برداری از ذخایر بزرگ نفت و مواد معدنی این کشور را هموار می‌سازد. اهمیت این توافق از آن جهت است که آمریکا بزرگ‌ترین بازار صادراتی پاکستان به حساب می‌آید و این همکاری می‌تواند صنایع داخلی را تقویت کند. این مشارکت اقتصادی افزون بر افزایش تجارت دوجانبه و گسترش دسترسی به بازار، جاذبه سرمایه‌گذاری را افزایش داده و همکاری در حوزه‌های متنوعی چون انرژی، معدن، فناوری اطلاعات و ارزهای دیجیتال را تقویت خواهد کرد. همچنین، با توجه به اینکه هند به دلیل خرید نفت از روسیه با تعرفه پنجاه‌درصدی مواجه شده، این توافق برای اسلام‌آباد مزیت رقابتی قابل توجهی به همراه دارد.
با این همه، بهره‌برداری از این فرصت‌ها نیازمند مدیریت هوشمندانه است. در عرصه امنیتی، حمایت آمریکا می‌تواند از طریق آموزش، فناوری و تبادل اطلاعات توان پاکستان را در مقابله با ارتش آزادی‌بخش بلوچستان و جنبش طالبان پاکستان تقویت کند. اما پاکستان باید واقع‌بینانه به این رابطه بنگرد؛ زیرا منافع آمریکا بسته به نیازهای راهبردی‌اش متغیر است و تکیه مطلق بر این همکاری خطای محاسباتی خواهد بود. در عرصه اقتصادی نیز اسلام‌آباد باید با ارتقای کیفیت صادرات، ایجاد ثبات سیاسی و جذب سرمایه‌گذاران، از تکرار الگوهای کوتاه‌مدت گذشته پرهیز کند. آنچه در نهایت اهمیت دارد، عبور از نگاه صرفاً معاملاتی و حرکت به سمت شراکتی پایدار است که امنیت، پیشرفت اقتصادی و اعتبار جهانی پاکستان را همزمان تقویت کند./ منبع