چالش‌های پایدار در روابط هند و چین

روابط هند و چین پس از درگیری‌های مرگبار سال ۲۰۲۰ در دره گالوان، که روابط دوجانبه را به پایین‌ترین سطح در دهه‌های اخیر رساند، به‌تدریج بهبود یافته، اما رقابت راهبردی مانع تعامل عمیق‌تر است. در۳۱ آگوست، نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، برای شرکت در اجلاس شورای سران سازمان همکاری شانگهای به چین سفر خواهد کرد که اولین سفر او از ژوئن ۲۰۱۸ است. پس از درگیری‌های سال ۲۰۲۰، هند محدودیت‌های شدیدی بر سرمایه‌گذاری‌های چینی اعمال کرد؛ بیش از دویست اپلیکیشن چینی از جمله تیک‌تاک را ممنوع کرد و نظارت بر قراردادهای زیرساختی را تشدید نمود. مذاکرات متعدد نظامی و دیپلماتیک تا اکتبر ۲۰۲۴ بی‌نتیجه بود، اما در این تاریخ، دو طرف بر پروتکل‌های جدید گشت‌زنی مرزی و عقب‌نشینی جزئی نیروها در لداخ شرقی توافق کردند. در ۲۱ اکتبر، ویکرام میسری، معاون وزیر امور خارجه هند، از نهایی‌شدن ترتیب گشت‌زنی خبر داد که دسترسی به نقاط حساس مانند دشت دپسنگ و دموک را بازگرداند. دو روز بعد، مودی و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، در حاشیه اجلاس بریکس در کازان دیدار کردند و این توافق را تأیید نمودند.

بهبود روابط، همزمان با تنش‌های هند با آمریکا بر سر تعرفه‌ها و تلاش چین برای یافتن مقاصد جدید صادراتی رخ داده است. سفر وانگ یی، وزیر خارجه چین، به دهلی نو در ۱۸ آگوست، اولین سفر او در بیش از سه سال، منجر به توافق برای ازسرگیری پروازهای مستقیم، ارتباطات منظم درباره رودخانه‌های مرزی و تشکیل گروه کاری برای تعیین مرزهای مورد مناقشه شد. تعرفه‌های پنجاه درصدی و ۲۵درصدی آمریکا بر واردات هند در ماه آگوست، روابط دهلی نو با واشنگتن را تحت فشار قرار داده و هند را به‌سوی شرکای اقتصادی دیگر سوق داده است. اقتصاد رو به کندی چین نیز بازار بزرگ هند را جذاب می‌بیند، اما هند به‌دلیل نگرانی‌های امنیتی و فشارهای داخلی، بعید است محدودیت‌های سرمایه‌گذاری چینی را کاهش دهد. در ژوئن ۲۰۲۵، چین به زائران هندی اجازه بازدید از اماکن مقدس تبت را داد و هند از ۲۴ جولای صدور ویزای گردشگری برای چینی‌ها را از سر گرفت. در ۱۲ آگوست، چین محدودیت‌های صادرات اوره به هند را کاهش داد و اجازه واردات تا سی‌صد هزار تن اوره را صادر کرد. گروه آدانی هند نیز با شرکت چینی بی‌وای‌دی برای تولید باتری مذاکره می‌کند.

با وجود این پیشرفت‌ها، عادی‌سازی کامل روابط بعید است. نگرانی‌های راهبردی هند از تحرکات نظامی چین در دریای چین جنوبی و تایوان، ادعاهای ارضی چین بر آروناچال پرادش و روابط نزدیک چین با پاکستان، مانع اعتماد کامل است. تجارت دوجانبه در سال مالی ۲۰۲۴ به ۱۱۸ میلیارد و چهارصد میلیون دلار رسید، اما تجارت مرزی پس از ۲۰۲۰ متوقف شد. احیای تجارت مرزی در نقاط تعیین‌شده و همکاری در تأمین کالاهایی مانند کود و مواد معدنی ممکن است، اما رقابت راهبردی و پروژه‌های زیرساختی مانند نیروگاه برق‌آبی هند در آروناچال پرادش، روابط را محدود نگه خواهد داشت./ منبع