تسلط طالبان؛ تثبیت، سرکوب و معادله جدید منطقهای
افغانستان پس از تسلط طالبان با وجود ثبات داخلی، با بحران مشروعیت، سرکوب سیستماتیک و تعامل عملگرایانه منطقهای مواجه است.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «تسلط طالبان؛ تثبیت، سرکوب و معادله جدید منطقهای» نوشته هارش وی. پانت (Harsh V. Pant) در بنیاد آبزرور (Observer Research Foundation) منتشر شده است. این یادداشت بررسی میکند که چگونه طالبان با وجود تثبیت حاکمیت سرکوبگرانه داخلی و چالشهای شدید اقتصادی، توانستهاند از طریق عملگرایی دیپلماتیک و تنشزدایی با قدرتهای منطقهای، جایگاه خود را در معادلات ژئوپلیتیک بازتعریف کنند. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.
پنج سال پس از بازگشت طالبان به کابل، افغانستان به کشوری تبدیل شده که نه به انزوای دهه ۱۹۹۰ شباهت دارد و نه جمهوری تحت حمایت بینالمللی پیش از خود است. این کشور اکنون از ثبات نظامی نسبی و کنترل سراسری برخوردار است، اما این دستاورد با هزینههای سنگین سیاسی و انسانی به دست آمده است. نظم سیاسی حاکم بهشدت متمرکز، مردسالار و ایدئولوژیک بوده و در این میان، حذف سیستماتیک زنان و دختران از آموزش و اجتماع نهتنها یک فاجعه حقوق بشری، بلکه مانعی ساختاری در برابر بهبود اقتصادی است. حدود نیمی از جمعیت افغانستان به کمکهای بشردوستانه نیاز دارند و با وجود کاهش شوک اولیه اقتصادی، درآمد سرانه پایین و نرخ فقر همچنان بالا است.
در عرصه سیاست خارجی، طالبان رویکردی عملگرایانه اتخاذ کردهاند. آنها با تکیه بر اصول حاکمیت ملی و رد مداخلات بیرونی، به دنبال خروج از انزوا از طریق تعامل با بازیگران کلیدی منطقهای نظیر چین، روسیه، کشورهای آسیای میانه و خلیج فارس بودهاند. چین و روسیه با منافع امنیتی و اقتصادی خود رویکردی عملگرایانه در پیش گرفتهاند، در حالی که کشورهای غربی تعاملات خود را به مسائل فنی و بشردوستانه محدود کرده و از شناسایی رسمی خودداری میکنند.
یکی از مهمترین تغییرات در معادله منطقهای، فروپاشی روابط راهبردی میان طالبان و پاکستان است. ظهور تحریک طالبان پاکستان (TTP) و درگیریهای مرزی، روابط اسلامآباد و کابل را به بیاعتمادی و تقابل کشانده است. در مقابل، هند رویکردی مبتنی بر عملگرایی ساختاریافته در پیش گرفته و با افزایش حضور دیپلماتیک و تمرکز بر همکاریهای اقتصادی و بشردوستانه، تلاش میکند از انحصار نفوذ پاکستان جلوگیری کند. در نهایت، چالش اصلی طالبان همچنان مشروعیت داخلی و بینالمللی است و برای منطقه، چگونگی تعامل با این حکومت بدون مشروعیتبخشی به سیستم سرکوبگر آن اهمیت دارد./ منبع
