سپیده‌دم جنگ‌افزارهای خودکار

جنگ اوکراین که در آغاز با تانک‌ها، خودروهای زرهی و توپخانه شبیه جنگ‌های قرن بیستم بود، از سال ۲۰۲۲ به یک جنگ پهپادی تبدیل شده است. ما در سفرهای خود به اوکراین شاهد این تحول بودیم. در تابستان ۲۰۲۳، پهپادهای دید اول شخص (FPV)، کوادکوپترهای ارزان و مانورپذیر با قابلیت انفجار انتحاری، به سلاح اصلی میدان نبرد تبدیل شدند. اوکراین هزاران عدد از این پهپادها را مستقر کرد و روسیه نیز به‌سرعت دنبال کرد. امروزه، صدها هزار پهپاد آسمان اوکراین را پر کرده‌اند و قدرت یک واحد نظامی بر اساس تعداد اپراتورهای ماهر پهپاد و توانایی استقرار آن‌ها در مقیاس بزرگ سنجیده می‌شود.

این تغییر، ناشی از تلاش اوکراین برای جبران کمبود تسلیحات متعارف و نیروی انسانی است. پهپادهای اوکراینی ۹۰ درصد تانک‌ها و خودروهای زرهی و هشتاد درصد تلفات روسی را ایجاد و امکان حملات دوربرد بدون نیاز به برتری هوایی را فراهم کرده‌اند. برای مثال، اوکراین در ژوئن ۲۰۲۵ پایگاه‌های هوایی روسیه را در فاصله پنج هزار مایلی هدف قرار داد. روسیه نیز تولید پهپادهای خود مانند اورلان (نظارتی) و لانست (انتحاری) را افزایش داده و با سرعت نوآوری اوکراین همگام شده است.

نظارت پهپادی، میدان نبرد را شفاف کرده و حرکت نیروها را در روز تقریباً غیرممکن ساخته است. هرچیزی که نزدیک خط مقدم حرکت کند، در عرض چند دقیقه هدف قرار می‌گیرد. حدود سه هزار نیروی اوکراینی به‌صورت شبانه‌روز پهپادهای شناسایی، عمدتاً ماویک، را در خط مقدم ۷۵۰ مایلی مدیریت می‌کنند. این شفافیت، تاکتیک‌های سنتی مانند تجمع نیروها را بی‌فایده کرده است. روسیه به حملات پیاده‌نظام با گروه‌های کوچک و موتورسیکلت‌ها روی آورده است؛ در حالی که اوکراین از پهپادهای بمب‌افکن مانند ومپایر برای مین‌گذاری و حملات دقیق استفاده می‌کند که جایگزین صدها گلوله توپخانه شده است.

جنگ پهپاد در برابر پهپاد نیز بخش کلیدی درگیری است. اوکراین سیستم دفاع هوایی پهپادی را برای رهگیری پهپادهای نظارتی روسی توسعه داده و حدود هشتاد درصد این پهپادها سرنگون می‌شوند. روسیه از پهپادهای فیبر نوری، مقاوم به اختلال و مناسب برای کمین، برای هدف‌گیری اپراتورهای اوکراینی و خطوط تأمین استفاده می‌کند. نوآوری در کاهش هزینه پهپادها نیز حیاتی است؛ پهپادهای گران‌قیمت مانند لانست و سوییچ‌بلید کنار گذاشته شده و پهپادهای ارزان‌قیمت مانند مولنیا (روسیه) و دارت (اوکراین) با هزینه کمتر از سه هزار دلار جایگزین شده‌اند.

هوش مصنوعی در حال متحول کردن جنگ است. الگوریتم‌ها خطای خلبانان را کاهش می‌دهند، اهداف را شناسایی و ردیابی می‌کنند و با آموزش شبانه، با اقدامات متقابل دشمن سازگار می‌شوند. شرکت‌های دفاعی در حال توسعه نرم‌افزارهایی برای انتخاب مسیر، تثبیت پرواز و هدایت خودکار هستند تا نیاز به مهارت خلبان کاهش یابد. هدف نهایی، ایجاد گروه‌های پهپادی اتوماتیک است که یک خلبان بتواند چندین پهپاد را برای حملات هماهنگ هدایت کند. این امر نیازمند شبکه‌های ارتباطی پیشرفته است که با افزایش تعداد پهپادها به هزاران فروند، چالش‌برانگیزتر می‌شود.

اوکراین به دفاع هوایی مشابه گنبد آهنین اسرائیل نیاز دارد تا شهرها را از حملات پهپادی و موشکی روسیه محافظت کند. فاز بعدی جنگ توسط نرم‌افزار تعیین خواهد شد؛ برخلاف فاز اول که بر سخت‌افزار متمرکز بود. اوکراین در سال ۲۰۲۴ بیش از دو میلیون پهپاد تولید کرد و قصد دارد تا پایان سال ۲۰۲۵ بیش از چهار میلیون تولید کند. روسیه نیز تولید پهپاد شاهد خود را از سیصد به پنج هزار فروند در ماه افزایش داده است. طرفی که بیشترین پهپاد را تولید کند، احتمالاً پیروز خواهد شد. حمایت غرب از اوکراین برای پیروزی در این «جنگ کارخانه‌ها» نه‌تنها برای اوکراین، بلکه برای آمادگی غرب در برابر واقعیت جدید جنگ حیاتی است./ منبع