آیا روسیه بمب دوربردی ساخته که به کابوس ارتش اوکراین بدل شده است؟

در روزهای اخیر، گزارش‌هایی از استقرار بمب‌های هوایی جدید روسیه با برد بالا در خطوط مقدم منتشر شده است. «وادیم اسکیبیتسکی»، معاون اداره کل اطلاعات ارتش اوکراین، اعلام کرده که در جریان آزمایشی تازه، یکی از بمب‌های روسی بردی برابر با ۱۹۳ کیلومتر از خود نشان داده است. این افزایش برد، دامنه عملیات هوایی روسیه را به‌شدت گسترش می‌دهد و می‌تواند قواعد جنگ را در جبهه دگرگون کند. در حالت معمول، فاصله پرتاب بمب تا هدف بیش از ۹۰ کیلومتر نیست، اما بمبی که اوکراینی‌ها از آن سخن می‌گویند توانایی پرواز تا حدود ۱۲۰ تا ۱۵۰ کیلومتر را دارد و می‌تواند از فاصله‌ای بسیار دورتر نسبت به خطوط نبرد رها شود.

فرآیند توسعه چنین بمب‌هایی زمان‌بر بوده است. نخستین نسل از «ماژول‌های گلاید و هدایت یکپارچه» موسوم به UMPK، که بمب‌های عادی را به مهمات هدایت‌شونده تبدیل می‌کرد، امکان پرتاب از ارتفاع ۱۰ تا دوازده کیلومتری و دستیابی به بردی حدود چهل تا پنجاه کیلومتر را فراهم می‌کرد. نسخه پیشرفته‌تر آن با نام UMPK-PD  بردی تا بیش از هشتاد کیلومتر داشت. اکنون، بر اساس گزارش اسکبیتسکی، نسخه جدید این بمب می‌تواند تا ۱۹۳ کیلومتر پرواز کند.

سه احتمال برای شناسایی این بمب مطرح شده است. نخست، سامانه موشک-بمب «گروم-۱/گروم-۲» است که بسته به پیکربندی می‌تواند به‌عنوان موشک یا بمب گلایدکننده عمل کند. استفاده از آن در «منطقه عملیات نظامی ویژه» تاکنون محدود بوده، اما احتمال دارد اکنون با بهبودهایی دوباره وارد خدمت شده باشد. دوم، نسخه ارتقایافته مهمات گلایدکننده چندمنظوره UMPB-5R است که با موتور راکتی خود بردی میان ۱۳۰ تا ۱۵۰ کیلومتر دارد و در اصل مشابه «بمب کوچک پرتاب‌شونده از زمین» آمریکا (GLSDB) است. افزودن موتور راکتی می‌تواند دامنه پرواز آن را به‌طور چشمگیری افزایش دهد. سومین گزینه، مدل جدید UMPK-PD با موتور راکتی است که ظاهراً می‌تواند تا حدود ۱۵۰ کیلومتر برد داشته باشد. هرچند اوکراینی‌ها تصاویری از قطعات این نوع بمب منتشر کرده‌اند، اما هنوز شواهد قطعی در این باره وجود ندارد.

از منظر تولید انبوه، بمب‌هایی که به موتور راکتی مجهزند، گزینه‌های عملی‌تری محسوب می‌شوند. ترکیب موتور راکتی با UMPK  که ساخت آن نسبتاً ارزان است، امکان تولید انبوه برای هواپیماهای تاکتیکی را فراهم می‌کند بدون آن‌که بر سرعت تولید اثر منفی بگذارد. در مقابل، UMPB  پیچیده‌تر و گران‌تر است اما پیش‌تر در مقیاس وسیع برای نیروی هوایی روسیه تولید شده است. سامانه موشک-بمب گروم نیز اگرچه از نظر فناوری پیشرفته‌تر است، اما هزینه و دشواری تولید گسترده آن بیشتر خواهد بود. با این حال، احتمال تولید هم‌زمان و ترکیبی هر سه نوع سلاح در مقیاس‌های متفاوت وجود دارد.

اهمیت اصلی این تحول تنها در رسیدن بمب‌ها به برد ۱۵۰ تا دویست کیلومتر نیست؛ بلکه در افزایش ظرفیت تولید انبوه آن‌هاست که می‌تواند حملات هوایی سیستماتیک و دقیق را ممکن سازد و عملاً مفهوم «عقبه امن» را برای اوکراین از میان ببرد. استفاده گسترده از این بمب‌های جدید، تعداد اهداف مورد اصابت روزانه را افزایش می‌دهد و به روسیه امکان می‌دهد تا منابع دیگر مانند پهپادهای «گران» یا موشک‌های گران‌قیمت کروز را برای مأموریت‌های خاص‌تر نگه دارد.

در نهایت، کاهش منطقه امن دشمن موجب گسترش محدوده پرواز امن برای بمب‌افکن‌های «سوخو-۳۴» روسیه خواهد شد. این هواپیماها خواهند توانست بمب‌های تازه را از فاصله‌ای دورتر رها کنند و خطر قرار گرفتن در تیررس سامانه‌های پدافند هوایی اوکراین را به میزان چشمگیری کاهش دهند./ منبع