در سایه بلند پهپادهای روسیه
گسترش حملات پهپادی روسیه می‌تواند به تهدیدی پایدار برای امنیت اروپا حتی پس از آتش‌بس اوکراین تبدیل شود.
به گزارش اطلس دیپلماسی، مقاله‌ای با عنوان «در سایه بلند پهپادهای روسیه» نوشته پاول زِوِنیهورودسکی (Pavlo Zvenyhorodskyi) در مؤسسه کارنگی برای صلح بین‌المللی (Carnegie Endowment for International Peace) منتشر شده است و گسترش نفوذ پهپادهای روسیه در اروپا را به‌عنوان آزمونی برای ظرفیت دفاعی، نهادی و اجتماعی کشورهای اروپایی بررسی می‌کند و بر ضرورت ادغام تجربه و توانمندی‌های اوکراین در معماری دفاع ضدپهپادی اروپا تأکید دارد. در ادامه، چکیده مطلب آمده است.
روسیه در دو سال گذشته با افزایش نفوذ پهپادها به حریم هوایی کشورهای اروپایی، از شرق تا غرب قاره، در حال آزمودن توان فنی و نهادی اعضای اروپایی ناتوست. این رخدادها صرفاً پیامد جنگ اوکراین نیستند و ممکن است پس از برقراری آتش‌بس نیز ادامه یابند. مسکو در صورت تشخیص ضعف دفاع ضدپهپادی اروپا می‌تواند از این ابزار برای فشار سیاسی، ارعاب و اثرگذاری بر افکار عمومی استفاده کند یا زمینه یک عملیات نظامی مستقیم را فراهم آورد.
پهپادها از آغاز تهاجم تمام‌عیار روسیه در سال ۲۰۲۲ به یکی از ابزارهای مهم جنگ تبدیل شدند. روسیه تولید پهپادهای تهاجمی یک‌طرفه را افزایش داد و با استفاده از کابل‌های فیبر نوری، برخی محدودیت‌های جنگ الکترونیک را کاهش داد. هم‌زمان، مسکو پهپادهای دوربرد خود را توسعه داد و با ارتقای پهپادهای شاهد ایرانی و تولید ژرانیوم-۲ با برد حداکثر ۲۵۰۰ کیلومتر، توانست اهدافی در عمق اوکراین را با هزینه‌ای بسیار کمتر از موشک‌های کروز یا بالستیک هدف قرار دهد. حملات موجی صدها پهپاد، زیرساخت انرژی، راه‌آهن، تأسیسات دفاعی و مناطق مسکونی را هدف گرفته‌اند.
از سپتامبر ۲۰۲۵، پهپادهای روسی به حریم هوایی اروپا وارد شده‌اند. دو دوجین پهپاد در لهستان موجب تعطیلی موقت چهار فرودگاه شدند. موارد مشابه در دوازده کشور دیگر، از جمله آلمان، رخ داد و پهپادها بر فراز پایگاه‌های نظامی، کشتی‌سازی‌ها و فرودگاه‌ها مشاهده شدند. در جولای ۲۰۲۶، مؤسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی این رخدادها را عمدتاً بخشی از کارزاری سازمان‌یافته از سوی مسکو دانست. در رومانی نیز یک پهپاد ژرانیوم-۲ به ساختمان مسکونی در گالاتسی اصابت کرد و جنگنده‌های اف-۱۶ طی سه روز سه پهپاد را سرنگون کردند.
واکنش اروپا هم پیشرفت و هم ضعف دارد. ناتو عملیات «نگهبان شرقی» و طرح «فناوری پهپادی» را آغاز کرده و اتحادیه اروپا نیز ابتکارهای دفاع پهپادی و برنامه‌های هماهنگی پیشنهاد داده است. با این حال، اتکا به جنگنده‌ها و موشک‌های گران‌قیمت در برابر تولید روزانه تا ۴۰۰ فروند پهپاد در روسیه، که هر فروند ۳۰ هزار تا پنجاه هزار دلار هزینه دارد، پایدار نیست. همچنین سازوکارهای نهادی موجود، همکاری عملی با اوکراین و کشورهای غیرعضو اتحادیه اروپا را به اندازه کافی سازمان نداده‌اند. از نظر اجتماعی نیز اروپا برای هشدارهای عمومی، پناهگاه‌ها و پاسخ اضطراری آماده نیست، هرچند نظرسنجی‌های اواسط سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهند اکثریت شهروندان اتحادیه اروپا از واکنش اتحادیه به روسیه حمایت می‌کنند.
اروپا باید با بهره‌گیری از تجربه اوکراین، تولید سامانه‌های ارزان ضدپهپادی را گسترش دهد، همکاری صنعتی با شرکت‌های اوکراینی را افزایش دهد و مدل‌هایی مانند بِرِیو-۱ را دنبال کند. همچنین باید شبکه مشترک شناسایی، رهگیری و انهدام پهپادها را با مشارکت کامل اوکراین ایجاد کند، از شبکه حس‌گرها و رادارهای اوکراین برای هشدار زودهنگام بهره ببرد و آموزش مشترک اپراتورها را توسعه دهد. در نهایت، اروپا باید با ایجاد پناهگاه، سامانه‌های هشدار و برنامه‌های ارتباط بحران، تاب‌آوری اجتماعی را افزایش دهد و به مردم بگوید که دیگر در شرایط صلح نیستند. سایه پهپادهای روسی حتی پس از پایان جنگ اوکراین بر امنیت اروپا باقی خواهد ماند.
به سرمایه‌گذاری چهل میلیارد دلاری ناتو در قابلیت‌های ضدپهپادی، وام ۹۰ میلیارد یورویی اتحادیه اروپا برای اوکراین و تجربه فنلاند در ایجاد پناهگاه باید توجه کرد. روسیه می‌تواند با استفاده از پهپادها حملات را انکار و مسئولیت را به اوکراین نسبت دهد و مرز میان جنگ و صلح را مبهم نگه دارد./ منبع