استقلال راهبردی، تنها گزینه اروپا

اروپا در نقطه عطفی قرار دارد. اروپا حتی اگر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا و ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین را مجبور به پذیرش صلحی به ‌نفع روسیه کند یا کاملاً از درگیری خارج شود، رهبران اروپایی دیگر نمی‌توانند ایالات متحده را ضامن امنیت خود بدانند. آن‌ها می‌توانند به چاپلوسی ترامپ و لابی‌گری در کنگره آمریکا برای حفظ روابط امنیتی ادامه دهند یا برای دفاع از خود در برابر تهاجم روسیه بدون پشتیبانی آمریکایی برنامه‌ریزی کنند. رابطه فرا‌آتلانتیک، که از سال ۱۹۴۹ ثبات جهانی را تضمین کرده، در زمینه‌های تجاری و امنیتی فرسوده شده است. برای جلب رضایت ترامپ و حفظ حضور آمریکا در اروپا، اتحادیه اروپا در ماه جولای به توافق تجاری یک‌جانبه با ایالات متحده تن داد. این توافق تعرفه‌های بیشتر صادرات اتحادیه اروپا به آمریکا را به ۱۵ درصد محدود می‌کند، که بسیار بالاتر از نرخ فعلی ۱.۵ درصد در ازای حذف تعرفه‌ها بر کالاهای صنعتی آمریکایی و دسترسی ترجیحی به بازار محصولات کشاورزی است. فرانسوا بایرو، نخست‌وزیر فرانسه، آن را نمودی از «تسلیم» خواند. برای تأمین تعهد ترامپ به امنیت جمعی ناتو، متحدان اروپایی یک ماه پیش در اجلاس لاهه توافق کردند که هزینه‌های دفاعی را تا سال ۲۰۳۵ به ۵ درصد تولید ناخالص داخلی افزایش دهند.

با توجه به غیرقابل‌پیش‌بینی‌بودن ترامپ، متحدان اروپایی نمی‌توانند مطمئن باشند که خواسته‌های تجاری و مالی او تغییر نکند. ترامپ انتقال تسلیحات جدیدی به اوکراین را که توسط متحدان اروپایی پرداخت می‌شود، تصویب کرده و از بمباران بی‌وقفه شهرهای اوکراین توسط روسیه، مانند حمله ۲۹ آگوست به کی‌یف خشمگین شده است، اما با توجه به دیدگاه دولت ترامپ و بخش عمده افکار عمومی که چین را تهدید بزرگ‌تری می‌دانند، این کمک‌ها نشان‌دهنده تمایل پایدار به دفاع از اوکراین یا متحدان اروپایی نیست. در اجلاس ۱۵ آگوست در آلاسکا با ولادیمیر پوتین، ترامپ ناپایداری خود را نشان داد؛ نه تقاضای آتش‌بس و نه هشدار به روسیه مبنی بر «عواقب شدید» محقق شد و نه ضمانت‌های امنیتی برای اوکراین به‌دست آمد. شوخی‌های دوستانه میان ترامپ و پوتین، نزدیکی فزاینده میان روسیه و ایالات متحده را برجسته کرد. پوتین هیچ وعده‌ای نداد، زیرا زمان را به‌نفع خود می‌داند و ترامپ بار پایان جنگ را بر زلنسکی گذاشته، که احتمالاً به‌معنای واگذاری حدود ۲۰ درصد از دونباس است.

دستاوردهای ارضی در کریمه و دونباس، پوتین را برای تکرار موفقیت در اوکراین جری‌تر می‌کند، زیرا هدف او بازسازی امپراتوری شوروی از دست‌رفته در سال ۱۹۹۱ است. مولداوی با بهانه جمعیت روس‌زبان نیازمند حفاظت، هدف بعدی محتمل است. یا ممکن است نوبت یکی از کشورهای بالتیک باشد؛ هرچند حمله مستقیم ماده ۵ ناتو را فعال می‌کند. پوتین می‌تواند نفوذ را در کشورهای ناتو مانند اسلواکی و مجارستان گسترش دهد. متحدان اروپایی از تهدید روسیه که یک‌سوم بودجه دولتی را به دفاع اختصاص می‌دهد، آگاهند. مارک روته، دبیرکل ناتو، هشدار داده که روسیه ممکن است تا سال ۲۰۳۰ به اروپا حمله کند، اما اروپایی‌ها از نظر روانی آماده نیستند. به‌جز کشورهای مرز شرقی ناتو، بیشتر متحدان ریسک‌گریزند و از جدایی آمریکا می‌ترسند. تحلیلگری در مؤسسه مطالعات امنیتی اتحادیه اروپا گفت هرچه بیشتر مسلح شوند، به آمریکایی‌ها بهانه بیشتری برای ترک صحنه می‌دهند. رهبران اروپایی نگران از پوپولیسم، مردم خود را برای درگیری با روسیه آماده نکرده‌اند.

حمایت از استقلال راهبردی افزایش یافته، اما متحدان به نیروی کارآمد نرسیده‌اند؛ همان‌طور که امانوئل مکرون پیشتر گفته بود. با بودجه‌های بزرگ‌تر، اولویت صنایع ملی است و سیستم تدارکاتی پراکنده با تانک‌ها و هاویتزرهای متعدد، قابلیت همکاری را مختل می‌کند. براساس گزارش سپتامبر ۲۰۲۴ ماریو دراگی، پراکندگی مشابه، رقابت‌پذیری اتحادیه اروپا را مختل می‌کند. برای نیروی دفاعی مستقل، رهبران باید از خودمحوری دست بکشند و بر مؤثرترین سامانه‌ها تمرکز کنند. براساس گزارش اندیشکده بروگل بلژیک، حداقل ۱۴۰۰ تانک و سی‌صد هزار پیاده‌نظام برای جلوگیری از تهاجم روسیه در بالتیک لازم است. اروپا باید کاستی‌های نیروی هوایی را برطرف کند: جنگنده‌های مشترک، سوخت‌رسانی هوایی، جنگ الکترونیک و اطلاعات، که به آمریکا وابسته است. همین برای پدافند موشکی، تصاویر ماهواره‌ای و فرماندهی صدق می‌کند. در پایان جنگ سرد، ساختار امنیتی مستقل به‌دلیل تمایل به کاهش هزینه‌های نظامی و ترس از جدایی مطرح شد، اما پدیدار نشد. ۳۵ سال بعد، با گسترش‌طلبی روسیه، اروپا امن نیست و نمی‌تواند بر آمریکا تکیه کند. اتحادیه اروپا برای آزادی و دموکراسی، باید بر قابلیت‌های مستقل تکیه کند./ منبع