چگونه تنش‌های فزاینده اسرائیل و ترکیه به حمله به یک پایگاه هوایی سوریه منجر شد
تشدید رقابت اسرائیل و ترکیه در سوریه، خطر یک درگیری ناخواسته میان دو طرف را افزایش داده است.
به گزارش اطلس دیپلماسی، مقاله‌ای با عنوان «چگونه تنش‌های فزاینده اسرائیل و ترکیه به حمله به یک پایگاه هوایی سوریه منجر شد» نوشته شوشانا سولومون (Shoshanna Solomon) در کریستین ساینس مانیتور (Christian Science Monitor) منتشر شده است و به رقابت راهبردی فزاینده میان آنکارا و تل‌آویو در سوریه و خطر تبدیل اختلافات دو طرف به یک برخورد نظامی ناخواسته می‌پردازد. مقاله استدلال می‌کند که با وجود تشدید لفاظی‌ها، هیچ‌یک از دو طرف خواهان جنگ نیستند و مهم‌ترین خطر، محاسبه غلط در شرایطی است که منافع امنیتی طرفین به‌طور روزافزون در سوریه با یکدیگر تلاقی پیدا کرده‌اند. در ادامه، چکیده مطلب آمده است.
لحن مقام‌های ترکیه و اسرائیل ممکن است این تصور را ایجاد کند که نیروهای دو طرف در آستانه درگیری نظامی قرار دارند، اما تحلیلگران معتقدند اگرچه رقابت راهبردی و برخورد منافع، به‌ویژه در سوریه، تشدید شده و خطر برخورد ناخواسته وجود دارد، اما هیچ‌یک از طرفین خواهان جنگ نیست. حمله اسرائیل به پایگاه هوایی ابوالظهور در شمال سوریه در روز ۱۸ آگوست، که اسرائیل هدف آن را جلوگیری از ایجاد حضور نظامی ترکیه اعلام کرد، این خطر را برجسته کرد. تام باراک، سفیر آمریکا در ترکیه، یک روز بعد هشدار داد که این حمله خطر واقعی تشدید سریع تنش و تبدیل آن به رویارویی مستقیم میان اسرائیل، ترکیه و سوریه را ایجاد کرده است.
این تنش بخشی از رقابت گسترده‌تری است که پس از جنگ غزه و تحولات منطقه‌ای شکل گرفته است؛ ترکیه، به‌عنوان عضو ناتو، خواهان سوریه‌ای باثبات و یکپارچه است تا بتواند نفوذ خود را گسترش دهد و گروه‌های مسلح کرد را که تهدید می‌داند مهار کند. در مقابل، اسرائیل می‌خواهد آزادی عمل خود در حریم هوایی سوریه را حفظ کرده و مانع ایجاد حضور نظامی قدرتمند ترکیه در مرز شمالی خود شود.
آسلی آیدینتاشباش از مؤسسه بروکینگز معتقد است روابط دو طرف از آغاز جنگ غزه به‌شدت تیره شده است. ترکیه به‌طور فزاینده‌ای خود را مدافع حقوق فلسطینیان می‌داند و تحولات غزه در سراسر فضای سیاسی ترکیه حساسیت عمیقی ایجاد کرده است. از نگاه او، حمله اسرائیل به ابوالظهور هشداری مستقیم به آنکارا بود که اسرائیل برای حضور نظامی ترکیه در سوریه محدودیت تعیین خواهد کرد. در مقابل، ترکیه خواهان سوریه‌ای یکپارچه، توانمند در کنترل مرزها و قادر به ادغام یا مهار گروه‌های کرد و فراهم‌کردن زمینه بازگشت پناهجویان است. آیدینتاشباش معتقد است آنکارا تصور می‌کند اسرائیل نیز با استفاده از روابط خود با اقلیت‌هایی مانند دروزی‌ها، خواهان سوریه‌ای تقسیم‌شده و غیرمتمرکز است.
میری شفر-موسنسون از دانشگاه تل‌آویو معتقد است نگرانی اصلی اسرائیل دیگر ارتش سوریه نیست، زیرا توان نظامی دمشق بسیار ضعیف است؛ بلکه ترکیه به‌عنوان یک تهدید بالقوه مطرح شده است. اسرائیل همچنین از افزایش نقش ترکیه در امور فلسطین نگران است و احتمال می‌دهد آنکارا بخواهد اسرائیل را همانند ایران از طریق شبکه‌های منطقه‌ای احاطه کند.
روابط اسرائیل و ترکیه سابقه‌ای پرتنش دارد. روابط دیپلماتیک که در مارس ۱۹۴۹ برقرار شد، هرگز به‌طور کامل قطع نشد و در فاصله سال‌های ۱۹۹۲ تا ۲۰۰۲، همکاری‌های تجاری، گردشگری، فرهنگی و نظامی دو طرف گسترش یافت. پس از روی کار آمدن رجب طیب اردوغان و به‌ویژه آغاز جنگ غزه در اکتبر ۲۰۲۳، روابط به‌شدت رو به وخامت گذاشت و ترکیه در می ۲۰۲۴ تجارت با اسرائیل را متوقف کرد.
آلون لیل نیز معتقد است رهبران اسرائیل اکنون اردوغان و ترکیه را به‌عنوان «ایران جدید» معرفی می‌کنند و حضور ترکیه در سوریه را حتی خطرناک‌تر از حضور پیشین ایران جلوه می‌دهند. با نزدیک‌شدن انتخابات اسرائیل در روز ۲۷ اکتبر، نتانیاهو نیز انگیزه‌هایی برای نمایش قدرت نظامی دارد. با این حال، آمریکا و برخی اعضای ناتو احتمالاً برای کاهش تنش تلاش خواهند کرد. تحلیلگران تأکید می‌کنند مهم‌ترین خطر، تصمیم عمدی برای جنگ نیست، بلکه «محاسبه غلط» است؛ زیرا کشته‌شدن سربازان ترکیه در حمله اسرائیل یا هدف قرار گرفتن هواپیمای اسرائیلی توسط پدافند ترکیه می‌تواند فشار داخلی شدیدی برای پاسخ متقابل ایجاد کند./ منبع