چگونه تجاوزات اسرائیل، ایده‌ای به نام ناتوی عربی را احیا کرد؟
به گزارش اطلس دیپلماسی یادداشتی به‌عنوان «چگونه تجاوزات اسرائیل، ایده‌ای به نام ناتوی عربی را احیا کرد؟» به قلم صالح سالم (Saleh Salem) در نیو عرب (New Arab) منتشر شده است. یادداشت حاضر بررسی می‌کند که چگونه حملات هوایی اخیر اسرائیل به رهبران حماس در قطر، ایده تشکیل یک اتحاد نظامی شبیه به ناتو در دنیای عرب را دوباره زنده کرده است. در پی این حملات، که به نقض غیرمنتظره حریم هوایی و خاک کشورها توسط اسرائیل اشاره داشت، مصر پیشنهاد احیای این ایده را مطرح کرده است. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.
در پی حملات هوایی اسرائیل به دفتر سیاسی حماس در دوحه قطر، مصر به پیشنهاد احیای تشکیل یک نیروی دفاعی مشترک عربی پرداخته است. این حملات که در شرایطی رخ داد که مذاکرات برای برقراری آتش‌بس میان غزه و طرف‌های دیگر در جریان بود، نشان داد که هیچ کشوری از حملات اسرائیل در امان نیست. حملات ۹ سپتامبر اسرائیل به یک ساختمان مسکونی در دوحه که در آن دفتر سیاسی حماس و محل اقامت رهبران آن قرار داشت، در حالی صورت گرفت که پیشنهاد آتش‌بس غزه توسط آمریکا، قطر و مصر در حال بررسی بود. این حملات باعث شد که نشست اضطراری کشورهای عربی و مسلمان در دوحه برگزار شود و مصر پیشنهاد تشکیل یک نیروی مشترک دفاعی برای مقابله با تهدیدات خارجی را مطرح کند. این ایده از سال ۲۰۱۵ توسط عبدالفتاح سیسی، رئیس‌جمهور مصر، مطرح شده بود، اما در آن زمان تهدیدات دیگر مانند داعش و القاعده بیشتر مورد توجه قرار داشت. اکنون، پس از حملات اسرائیل به دوحه، بسیاری از کشورها به ضرورت ایجاد یک نیروی بازدارنده مشترک برای مقابله با تهدیدات اسرائیل و سایر تهدیدات خارجی اذعان دارند.
این اتحاد نظامی پیشنهادی، بر اساس توافق دفاعی مشترک کشورهای عربی که در سال ۱۹۵۰ امضا شده است، پایه‌گذاری خواهد شد. این توافق، که در زمانی که درگیری‌های عربی-اسرائیلی به اوج خود رسیده بود، به امضا رسید، اکنون به حالت تعلیق درآمده و هر کشور عربی به‌طور جداگانه راهبردهای دفاعی خود را دنبال می‌کند. برای مثال، کشورهای حاشیه خلیج فارس یک اتحاد دفاعی به نام «نیروی سپر شبه جزیره» دارند که مسئول دفاع از کشورهای شورای همکاری خلیج فارس است.
مصر به دلایل راهبردی، اقتصادی و سیاسی خود به تشکیل این اتحاد نظامی روی آورده است. این کشور به‌عنوان یک عضو بنیان‌گذار اتحادیه عرب، با مشکلات اقتصادی جدی مواجه است و جنگ اسرائیل در غزه فشارهای بیشتری بر اقتصاد مصر وارد کرده است. پیشنهاد تشکیل این اتحاد نظامی می‌تواند نقشی کلیدی در بازپس‌گیری رهبری مصر در منطقه ایفا کند و به تقویت حمایت داخلی از سوی مردم و همچنین جذب منابع مالی از کشورهای حاشیه خلیج فارس کمک کند.
در خصوص ترکیب این نیروی نظامی، اطلاعات کمی در دسترس است، اما گزارش‌ها نشان می‌دهند که هر یک از کشورهای عضو اتحادیه عرب می‌توانند در آن مشارکت داشته باشند. فرماندهی این نیرو به‌طور چرخشی بین کشورهای عربی خواهد بود و مصر قرار است فرماندهی اولیه آن را برعهده بگیرد. این نیرو شامل واحدهای زمینی، هوایی، دریایی و کماندویی خواهد بود و پیش‌بینی می‌شود که بیست هزار نفر نیرو در آن مشارکت کنند. عربستان نیز به‌عنوان دومین مشارکت‌کننده بزرگ در این طرح شناخته می‌شود.
با این حال، تحلیلگران معتقدند که تشکیل چنین نیرویی با چالش‌های بسیاری روبه‌رو است. اختلافات موجود میان کشورهای عربی در زمینه منافع امنیتی و سیاسی، می‌تواند مانع از تحقق این هدف شود. علاوه بر این، کشورهای حاشیه خلیج فارس بیشتر بر تهدیدات ایران متمرکز هستند و کشورهای عربی هم‌مرز با اسرائیل نگران اهداف توسعه‌طلبانه تل‌آویو هستند. هماهنگ‌کردن نیروهای نظامی مختلف با قابلیت‌ها و رویکردهای متفاوت نیز چالشی بزرگ است./ منبع