گسترش شهرک‌سازی اسرائیل در کرانه باختری

دولت اسرائیل به‌تازگی گسترش وسیعی از شهرک‌های یهودی در کرانه باختری اشغالی را تصویب کرده است. این اقدام که بزرگ‌ترین توسعه در نوع خود از زمان امضای توافقنامه اسلو در سال ۱۹۹۳ محسوب می‌شود، شامل تأسیس ۲۲ شهرک جدید است که ۱۲ مورد از آن‌ها قانونی شدن مجموعه‌هایی است که پیش از این بدون مجوز رسمی ساخته شده بودند. این تصمیم که مورد حمایت قوی نمایندگان جناح راست افراطی در ائتلاف حاکم به رهبری بنیامین نتانیاهو قرار دارد، با هدف تقویت کنترل اسرائیل بر این منطقه، جلوگیری از تشکیل دولت فلسطینی و تأمین زمین‌های توسعه‌ای برای شهرک‌سازی در آینده گرفته شده است.

وزیر دفاع و وزیر دارایی اسرائیل در بیانیه‌ای مشترک اعلام کردند که این شهرک‌ها با دیدگاهی استراتژیک بلندمدت ایجاد می‌شوند تا حاکمیت اسرائیل بر منطقه حفظ و گسترش یابد. در حال حاضر بیش از صد شهرک یهودی با جمعیتی بالغ بر ۵۰۰ هزار نفر در کرانه باختری وجود دارد که ساخت آن‌ها تحت کنترل اسرائیل است. با این حال، این شهرک‌ها بر اساس قوانین بین‌المللی غیرقانونی تلقی می‌شوند و دیوان بین‌المللی عدالت در حکم خود که در ژوئیه گذشته صادر شد، حضور اسرائیل در این مناطق اشغالی را غیرقانونی اعلام و خواستار توقف فوری ساخت و ساز شهرک‌ها شده است. اسرائیل این حکم را رد کرده است.

واکنش‌ها به این تصمیم اسرائیل از سوی طرف فلسطینی شدید بوده است. سخنگوی رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین آن را «تشدید خطرناک» و «به چالش کشیدن مشروعیت بین‌المللی و حقوق بین‌الملل» خوانده و هشدار داده که این اقدام باعث تداوم خشونت‌ها و بی‌ثباتی در منطقه خواهد شد. همچنین از ابتدای اکتبر ۲۰۲۳ و پس از حمله حماس به اسرائیل، حملات خشونت‌آمیز از سوی شهرک‌نشینان یهودی علیه فلسطینیان در کرانه باختری افزایش یافته است. این مسئله در حالی است که برخی از این شهرک‌نشینان با تحریم‌های بین‌المللی مواجه شده‌اند و هشدارهایی درباره گسترش تروریسم یهودی در منطقه مطرح شده است.

با وجود این هشدارها، وزرای افراطی و نمایندگان جناح راست در پارلمان اسرائیل فشار زیادی بر نتانیاهو وارد کرده‌اند تا کنترل کشور بر کرانه باختری را گسترش دهد و به دنبال حاکمیت کامل بر این مناطق باشد. سازمان‌های مدنی اسرائیلی، مانند «صلح اکنون»، بر این باورند که دولت به‌صراحت و بدون هیچ محدودیتی توسعه اشغالگری و الحاق تدریجی این مناطق را بر ادامه روند صلح ترجیح داده است.

از سوی دیگر، وزیر دفاع اسرائیل هشدار داده که ارتش کشور باید برای حضور طولانی‌مدت در کرانه باختری آماده شود. این اظهارنظر در حالی بیان شده که اسرائیل برای نخستین بار در چند دهه اخیر تانک‌هایی را به این منطقه اعزام کرده است. این عملیات به هدف مقابله با گروه‌های مسلح فلسطینی در اردوگاه‌های پناهندگان فلسطینی انجام می‌شود و در نتیجه، در هفته‌های اخیر ده‌ها هزار فلسطینی آواره شده‌اند.

این تصمیم اسرائیل که با واکنش‌های گسترده بین‌المللی روبه‌رو شده، نگرانی‌هایی را درباره تأثیر آن بر مذاکرات صلح و تلاش‌های جاری برای آتش‌بس در نوار غزه ایجاد کرده است. در سطح جهانی، این گسترش شهرک‌ها به عنوان نقض حقوق بین‌الملل و عامل بی‌ثباتی در منطقه ارزیابی می‌شود. به‌رغم این، دولت اسرائیل با پافشاری بر سیاست‌های خود نشان می‌دهد که به دنبال حفظ و گسترش کنترل خود بر کرانه باختری است، امری که احتمالاً موجب تشدید تنش‌ها و خشونت‌ها خواهد شد./ منبع