آمریکا باید از جنگ ایران و اسرائیل دور بماند

در ماه اوت سال ۲۰۰۲، برنامه مخفیانه هسته‌ای ایران با افشای ساخت تأسیسات غنی‌سازی در نطنز آشکار شد. اسرائیل در بامداد جمعه ۱۳ژوئن، به این تأسیسات، دیگر مراکز هسته‌ای، رهبران، دانشمندان و تأسیسات نظامی ایران حمله کرد. این اقدامات احتمالاً تلاش‌های بیش از بیست‌ساله برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای را ناکام می‌گذارد. در این مقطع، بهترین تصمیم برای ایالات متحده، دوری از جنگ کنونی و درگیری نظامی طولانی‌مدتی است که احتمالاً به دنبال آن آغاز خواهد شد.

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل این حملات را با ادعای اینکه ایران در ماه‌های اخیر اقداماتی بی‌سابقه برای تسلیحاتی‌کردن اورانیوم غنی‌شده خود انجام داده، توجیه کرد. این ادعا با ارزیابی جامعه اطلاعاتی آمریکا در ماه مارس که اعلام کرد ایران در حال ساخت سلاح هسته‌ای نیست و آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر انقلاب، برنامه تسلیحات هسته‌ای را که در سال ۲۰۰۳ متوقف کرده بود، دوباره فعال نکرده، در تضاد است. اما فشارها احتمالاً بر آیت‌الله خامنه‌ای برای ازسرگیری این برنامه افزایش یافته است.

اکنون، این فشار احتمالاً غیرقابل‌مقاومت خواهد شد. نیروهای موشکی ایران، که ظاهراً هدف حملات قرار گرفته‌اند، نتوانسته‌اند سه حمله اسرائیل به ایران در چهارده ماه گذشته را بازدارند. اسرائیل در این مدت، دفاع هوایی ایران و «محور مقاومت» آن، شامل شبکه‌ای از متحدان دولتی و غیر‌دولتی را نابود کرده است. در این لحظه ضعف بی‌سابقه، سلاح هسته‌ای برای تهران هم به‌عنوان عامل بازدارنده و هم منبعی برای اعتبار داخلی و بین‌المللی بسیار جذاب به نظر می‌رسد.

دیپلماسی در حال حاضر به بن‌بست رسیده است. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، به نظر می‌رسید واقعاً خواستار توافقی با ایران بود، هرچند این انگیزه نتیجه مستقیم تصمیم فاجعه‌بار او برای خروج از توافق هسته‌ای (برجام) در سال ۲۰۱۸ بود. او همچنان از تمایل به مذاکره سخن می‌گوید، اما اکنون مشخص نیست که آیا توافقی جدید ممکن بود یا خیر. انگیزه اصلی ایران برای مذاکره، یعنی جلوگیری از حمله، با دود برخاسته از نطنز از بین رفت.

حملات اخیر اسرائیل توانایی ایران برای ساخت سلاح هسته‌ای را کاهش می‌دهد، اما میزان این کاهش نامشخص است. این حملات تنها می‌توانند زمان را به تعویق بیندازند. ایران قطعاً برنامه هسته‌ای خود را بازسازی خواهد کرد، احتمالاً به‌عنوان برنامه‌ای کاملاً تسلیحاتی. پرسش فوری، سرنوشت تأسیسات فوردو است که در عمق چند ده متری زمین ساخته شده و اغلب تحلیل‌گران معتقدند اسرائیل نمی‌تواند آن را نابود کند، هرچند ممکن است ورودی آن را تخریب کند. رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، اعلام کرد که فوردو هدف قرار نگرفته، اما ممکن است در روزهای آینده مورد حمله قرار گیرد. اگر فوردو فعال بماند، حملات اسرائیل شاید تأثیر اندکی بر مسیر ایران به‌سوی بمب داشته باشد.

حتی اگر فوردو تخریب شود، ایران می‌تواند برنامه خود را بازسازی کند. دانش غنی‌سازی در ایران گسترده است و با فروپاشی برجام، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی توانایی نظارت بر اجزای کوچک و قابل‌حمل سانتریفیوژها را از دست داده است. این اجزا احتمالاً در مکان‌های امن پراکنده شده‌اند. بخشی از ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران که در سیلندرهای کوچک ذخیره شده، ممکن است از حملات جان سالم به در برده باشد و با تلاش اندک، به سطح لازم برای ساخت سلاح هسته‌ای برسد.

عدم اطمینان درباره برنامه هسته‌ای ایران احتمالاً فراگیر خواهد شد. ایران به احتمال زیاد بازرسان آژانس را اخراج و از معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای خارج خواهد شد، که این امر نظارت را الزامی می‌کند. بسیاری در جهان این خروج را پاسخی متناسب به حمله یک دولت دارای سلاح هسته‌ای می‌دانند که خود به این معاهده نپیوسته است. فعالیت‌های اطلاعاتی شاید بخشی از خلأ اطلاعاتی را پر کنند، اما نه همه آن را. جاسوسان نمی‌توانند وزن سیلندرهای اورانیوم غنی‌شده یا سطح غنی‌سازی آن را اندازه‌گیری کنند، کاری که بازرسان آژانس می‌توانند انجام دهند. در نتیجه، تهران احتمالاً دیر یا زود به سلاح هسته‌ای دست خواهد یافت. نتانیاهو شاید خود را متقاعد کرده که این حملات می‌توانند برنامه ایران را متوقف کنند یا با هدف قراردادن اهداف نظامی و حکومتی، مردم ایران را به سرنگونی حکومت‌شان ترغیب کنند. این یک قمار بزرگ است. شاید او معتقد باشد که اسرائیل می‌تواند به‌طور دوره‌ای به ایران حمله کند و برنامه هسته‌ای آن را عقب بیندازد. یا شاید امیدوار است آمریکا با حمله به فوردو و زیرساخت‌های هسته‌ای ایران، او را نجات دهد. اما ایالات متحده نباید در این درگیری طولانی و خونین در غرب آسیا گرفتار شود. اسرائیل اقدام کرده و باید تبعات آن را به‌تنهایی متحمل شود./ منبع