ترکیه باید با نفوذ پایدار ایران در عراق پس از انتخابات دست‌وپنجه نرم کند

عراق در یازدهم نوامبر ششمین انتخابات پارلمانی خود را پس از سال ۲۰۰۳ برگزار کرد؛ انتخاباتی که در فضای امنیتی به‌شدت محافظه‌کارانه و در میانه تنش‌های فزاینده میان آمریکا و ایران انجام شد. بیش از هفت‌ هزار و هفت‌صد نامزد برای ۳۲۹ کرسی رقابت کردند و مشارکت رسمی ۵۶.۱۱ درصد اعلام شد؛ نرخی که نسبت به مشارکت ۴۳ درصدی انتخابات پیشین افزایش قابل‌ توجهی داشت و از نگاه دولت بغداد نشانه‌ای از بازگشت اعتماد عمومی تلقی شد. در این انتخابات، ائتلاف بازسازی و تغییر به رهبری محمد شیاع السودانی با کسب حدود یک‌میلیون و ۳۰۰ ‌هزار رأی در رتبه نخست قرار گرفت و در هشت استان از جمله بغداد و نجف پیشتاز شد. با این حال، نبود هیچ اکثریت مطلق و وزن قابل‌ توجه گروه‌های نزدیک به ایران در چارچوب هماهنگی، چشم‌انداز تشکیل دولت را پیچیده کرد و نقش «پادشاه‌ساز» این گروه‌ها را پررنگ‌تر ساخت.

ائتلاف دولت قانون به رهبری نوری المالکی در چارچوب هماهنگی حدود ۷۳۰ هزار رأی کسب کرد و احتمالاً به ۳۰ کرسی دست می‌یابد. این مجموعه در کنار ائتلاف فتح و جریان نصر، همچنان یکی از بازیگران اصلی صحنه سیاسی عراق است و نتایج اخیر نشان می‌دهد با وجود بحث‌ها درباره کاهش نفوذ ایران در غرب آسیا، بازیگران هم‌سو با تهران از انسجام اجتماعی و سیاسی چشمگیری برخوردارند. از آنجا که برای تشکیل دولت حداقل ۱۶۵ کرسی لازم است، تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد فرآیند ائتلاف‌سازی ممکن است ماه‌ها طول بکشد. اگر چارچوب هماهنگی بتواند با احزاب سنی و کرد وارد ائتلافی گسترده شود، بخت تصاحب نخست‌وزیری را خواهد داشت؛ به‌ویژه که السودانی تا پیش از تشکیل ائتلاف جدیدش از اعضای همین چارچوب بود.

در سطح منطقه‌ای، این وضعیت برای ترکیه معنای خاصی دارد. آنکارا که به‌دنبال حفظ روابط باثبات با بغداد است، تحولات اخیر را فرصتی برای تداوم همکاری‌های امنیتی و توافق‌های مرتبط با آب می‌داند؛ اما نفوذ پایدار ایران و احتمال تشدید تنش‌های تهران و واشنگتن می‌تواند بر محاسبات ترکیه سایه بیندازد. در دوره نخست ریاست‌جمهوری ترامپ، حملات گروه‌های وابسته به ایران علیه نیروهای آمریکایی در عراق در نهایت به ترور قاسم سلیمانی انجامید و پروازهای خطوط هوایی ترکیه را نیز تحت‌تأثیر قرار داد؛ سناریویی که آنکارا به‌طور جدی از تکرار آن نگران است.

در صورت باقی ماندن السودانی در رأس دولت، منافع ترکیه احتمالاً حفظ خواهد شد. طی دوره او، روابط دو کشور در دو حوزه تنش‌زا بهبود یافته است: نخست، امنیت؛ جایی که عراق در ماه مارس ۲۰۲۴ حزب کارگران کردستان را ممنوع اعلام کرد و این اقدام را در راستای درخواست دیرینه ترکیه انجام داد. دوم، موضوع آب؛ زیرا دو کشور در دوم نوامبر به توافق جدیدی دست یافتند که بر اساس آن، بخشی از درآمدهای نفتی عراق برای اجرای پروژه‌های آبی به‌دست ترکیه اختصاص می‌یابد. این توافق تلاشی برای مدیریت اختلافات دیرینه درباره دجله و فرات بود و از نگاه بسیاری نشانه‌ای از حمایت پیش‌انتخاباتی از السودانی تلقی شد.

السودانی گزینه‌های دیگری نیز برای رسیدن به اکثریت دارد. حزب دموکرات کردستان با حدود ۱۰درصد آرا و ۲۶ کرسی دوم شد و می‌تواند در شکل‌گیری ائتلاف نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد؛ به‌ویژه که این حزب نزدیک‌ترین شریک سیاسی ترکیه در عراق محسوب می‌شود. هم‌زمان، پیشروی جبهه ترکمن عراق با کسب چهار کرسی ــ دو کرسی در کرکوک و دو کرسی در موصل و بغداد ــ برای آنکارا یک اتفاق مثبت ارزیابی شد و می‌تواند در موازنه ائتلافی به سود السودانی عمل کند../ منبع