دامنه مصونیت سازمان ملل در قبال سیاست دو دولتی تا کجاست؟
سیاست دو دولتی سازمان ملل در برابر تحولات میدانی فلسطین با چالش‌های جدی مشروعیت و کارآمدی روبه‌رو شده است.
به گزارش اطلس دیپلماسی، مقاله‌ای با عنوان «دامنه مصونیت سازمان ملل در قبال سیاست دو دولتی تا کجاست؟» به قلم رامونا وادی (Ramona Wadi) در میدل ایست مانیتور (Middle East Monitor)منتشر شده است و به بررسی تداوم حمایت سازمان ملل از راه‌حل دو دولتی در مسئله فلسطین و شکاف میان مواضع دیپلماتیک این نهاد و تحولات میدانی می‌پردازد. نویسنده استدلال می‌کند که این چارچوب سیاسی با وجود گسترش شهرک‌سازی، اشغال و بحران انسانی، همچنان به‌عنوان تنها مسیر مطرح می‌شود. در ادامه، چکیده مطلب آمده است.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، بار دیگر تأکید کرده است که هیچ جایگزینی برای الگوی دو دولتی وجود ندارد. او در نشست برگزارشده در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل توسط فرانسه، کانادا، انگلیس و عربستان، میان حمایت دیپلماتیک از راه‌حل دو دولتی و اقداماتی که اجرای آن را در عمل تهدید می‌کنند، تناقضی آشکار دانست. با این حال، گوترش همچنان تأکید کرده است که «هیچ گزینه دیگری وجود ندارد»، در حالی که تحولات میدانی اسرائیل در حال ایجاد واقعیتی متفاوت از طریق گسترش شهرک‌ها و تداوم خشونت است.
گوترش طی سال‌های گذشته امکان دیگر راه‌حل‌های سیاسی برای مسئله فلسطین را رد کرده است. از دید او، ایده تشکیل یک دولت دموکراتیک واحد که برخی فلسطینیان از آن حمایت کرده‌اند، در چارچوب دیدگاه سازمان ملل جایگاهی ندارد و موضوع استعمارزدایی نیز نادیده گرفته شده است. فرصت عملی برای ایجاد دو دولت در طول زمان کاهش یافته، زیرا سرزمین فلسطین از سال ۱۹۴۷ تقسیم شده و فلسطینیان مجبور به پذیرش چارچوب‌های بین‌المللی‌ای شده‌اند که به گسترش کنترل استعماری اسرائیل کمک کرده است.
سوال این است که چرا گوترش خواستار اجرای کامل طرح صلح دونالد ترامپ است؛ طرحی که امنیت پایدار فلسطینیان در غزه را تضمین نمی‌کند. دو چارچوب اصلی مطرح‌شده تاکنون، یعنی سازش دو دولتی و طرح ترامپ، نتوانسته‌اند مانع گسترش شهرک‌سازی، اشغال نظامی، آوارگی اجباری و بحران انسانی شوند.
ادعای ایجاد دو دولت مستقل و دموکراتیک با واقعیت‌های موجود همخوانی ندارد. اسرائیل یک پروژه شهرک‌نشینانه است و دولت فلسطینی، به‌دلیل محدودیت سرزمینی و نبود پیوستگی جغرافیایی، در صورت نبود فرآیند استعمارزدایی تنها در سطح نمادین باقی خواهد ماند. همچنین، حمایت مالی از تشکیلات خودگردان فلسطین به‌تنهایی نمی‌تواند مسئله حاکمیت واقعی را حل کند.
گوترش گفته است حمایت از دو دولت باید فراتر از سخنان باشد، اما پیش از هر چیز باید مشخص شود این چارچوب سیاسی قرار بود چه اهدافی را محقق کند. کسانی که از حق فلسطینیان برای آزادی، تعیین سرنوشت و تشکیل دولت حمایت می‌کنند، نمی‌توانند بدون بررسی پیامدهای آن از مدل دو دولتی حمایت کنند؛ زیرا این مدل در عمل به تداوم ساختارهای موجود کمک کرده است.
جامعه جهانی با ایجاد نوعی مصونیت سیاسی برای خود در برابر اتهامات مربوط به ناتوانی در جلوگیری از بحران انسانی، اکنون با اعتماد بیشتری بر راه‌حل دو دولتی به‌عنوان تنها گزینه تأکید می‌کند. ادامه این رویکرد می‌تواند سیاست دو دولتی را بیش از گذشته مسئله‌برانگیز کند، زیرا اگر اقدامات مؤثری برای توقف بحران انسانی و جلوگیری از پیامدهای آن انجام نشده باشد، انگیزه‌ای برای بازنگری در این چارچوب سیاسی نیز باقی نخواهد ماند./ منبع