چرا بسیاری از اعراب با توافق ترامپ با ایران مخالفاند؟
بسیاری از کشورهای عربی نگراناند که توافق ایران، نفوذ تهران را تقویت و متحدان آمریکا را تضعیف کند.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «چرا بسیاری از اعراب با توافق ترامپ با ایران مخالفاند» نوشته خالد ابوتوامه (Khaled Abu Toameh) و منتشرشده در موسسه گیتاستون (Gatestone Institute)، با بررسی واکنشهای منطقهای به تفاهمنامه آمریکا و ایران، نشان میدهد که بخشی از کشورهای عربی و متحدان واشنگتن نگراناند این توافق بدون مهار توان موشکی و شبکه نیروهای همسو با تهران، موازنه امنیتی غرب آسیا را تغییر دهد. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.
توافق میان آمریکا و ایران برای کاهش تنشها در غرب آسیا با واکنشهای متفاوتی در منطقه مواجه شده است. در حالی که واشنگتن آن را مسیری برای کاهش درگیری، کنترل برنامه هستهای ایران و ایجاد ثبات اقتصادی معرفی میکند، برخی بازیگران عربی و منطقهای معتقدند این توافق ممکن است به جای محدودکردن تهران، به بازسازی جایگاه سیاسی و اقتصادی آن کمک کند.
نگرانی اصلی مخالفان توافق این است که چارچوب جدید، بسیاری از موضوعات امنیتی مورد اختلاف در منطقه را پوشش نمیدهد. از نگاه این جریان، برنامه موشکی و پهپادی ایران، نقش گروههای همسو با تهران در کشورهای مختلف و نفوذ منطقهای جمهوری اسلامی همچنان بدون محدودیت جدی باقی میماند. به همین دلیل، برخی کشورهای عربی حوزه خلیج فارس احساس میکنند در مذاکراتی که مستقیماً بر امنیت آنها اثر میگذارد، نقش کافی نداشتهاند.
این نگرانیها بهویژه در میان برخی کشورهای حوزه خلیج فارس و لبنان برجسته شده است. در این دیدگاه، هرگونه توافقی که صرفاً بر موضوع هستهای تمرکز کند اما به ساختارهای نظامی و منطقهای ایران نپردازد، میتواند باعث افزایش قدرت چانهزنی تهران شود. همچنین برخی تحلیلگران منطقهای معتقدند آزادسازی منابع مالی ایران ممکن است به جای تقویت اقتصاد داخلی، صرف بازسازی توان دفاعی و حمایت از گروههای متحد تهران شود.
موضوع حزبالله لبنان نیز یکی از محورهای اصلی نگرانیهاست. برخی ناظران منطقهای معتقدند اگر نقش این گروه در چارچوب تفاهمهای جدید میان آمریکا و ایران تثبیت شود، دولت لبنان بیش از پیش با چالش حاکمیت مواجه خواهد شد. از این منظر، تداوم نفوذ گروههای مسلح خارج از کنترل دولت مرکزی میتواند مانعی برای ایجاد ساختار سیاسی باثبات در لبنان باشد.
از سوی دیگر، اختلاف میان دولت آمریکا و دولت اسرائیل درباره نحوه برخورد با ایران، به یکی از مهمترین نشانههای تغییر در معادلات منطقهای تبدیل شده است. واشنگتن تلاش دارد از مسیر دیپلماسی، تنشها را مدیریت کند، اما اسرائیل و برخی متحدان عرب آن معتقدند فشار بر تهران نباید کاهش یابد. این اختلاف دیدگاه، پرسشهایی درباره میزان هماهنگی میان آمریکا و متحدان سنتی آن ایجاد کرده است.
در سطح راهبردی، مسئله اصلی به اعتماد متحدان آمریکا بازمیگردد. برخی کشورهای منطقه نگراناند که تغییر اولویتهای واشنگتن باعث شود امنیت آنها در برابر تهدیدهای منطقهای کمتر تضمین شود. در مقابل، طرفداران توافق معتقدند کاهش تنش میان آمریکا و ایران میتواند از گسترش جنگ جلوگیری کرده و فرصت تازهای برای حل بحرانهای منطقهای ایجاد کند.
در مجموع، مناقشه بر سر توافق ایران تنها به موضوع هستهای محدود نیست، بلکه بخشی از رقابت گستردهتر بر سر نظم امنیتی غرب آسیا است. آینده این توافق به میزان موفقیت آن در ایجاد توازن میان کاهش تنش، مهار تهدیدهای منطقهای و حفظ اعتماد متحدان آمریکا بستگی خواهد داشت./منبع
