جهانی ناامن برای دموکراسی

در ۱۵ آگوست ۲۰۲۵، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، از ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، بدون انتقاد از تهاجم غیرقانونی او به اوکراین استقبال کرد و حمایت دیپلماتیک خود را از توافقی برای مشروعیت‌بخشی به تجاوز روسیه ابراز داشت. این اقدام با تمایلات اقتدارگرایانه ترامپ و بی‌توجهی او به حمایت تاریخی آمریکا از دموکراسی همخوانی دارد. برخلاف پیشینیانش که جهان آزاد را ترویج می‌کردند، او نهادهای ترویج دموکراسی را از بین برده است. در سال ۲۰۲۵، ایالات متحده، بزرگ‌ترین حامی و تأمین‌کننده مالی تلاش‌های جهانی دموکراتیزاسیون بود، اما دولت ترامپ آژانس توسعه جهانی آمریکا، دفتر دموکراسی، حقوق بشر و کار وزارت خارجه، بنیاد ملی برای دموکراسی و رسانه‌های جهانی آمریکا را تعطیل و صدها میلیون دلار بودجه ترویج دموکراسی را قطع کرد. این اقدامات بیش از هشتاد درصد کمک‌های دموکراتیک آمریکا را حذف کرده و فعالان، سازمان‌های بین‌المللی و رسانه‌های مستقل را مجبور به کاهش یا توقف فعالیت‌ها کرده است.

این اختلال در زمانی رخ می‌دهد که رکود جهانی دموکراسی، طبق گزارش سازمان «خانه آزادی» (Freedom House) آمریکا، برای نوزدهمین سال متوالی ادامه دارد و بر اساس گزارش موسسه وی-دم (V-Dem)، تعداد رژیم‌های غیردموکراتیک (۹۱) از دموکراسی‌ها (۸۸) پیشی گرفته است. چین و روسیه با حمایت از دیکتاتوری‌ها، احزاب اقتدارگرا و انتشار اطلاعات نادرست، جهان را برای اقتدارگرایان امن‌تر کرده‌اند. در داخل، دموکراسی‌های تثبیت‌شده با قطبی‌سازی سیاسی و کاهش اعتماد به نهادها تضعیف شده‌اند. در سازمان ملل و دیگر نهادهای چندجانبه، متحدان سنتی آمریکا، مانند اعضای اتحادیه اروپا، بدون رهبری آمریکا در دفاع از هنجارهای دموکراتیک تنها مانده‌اند. ترامپ نه‌تنها حمایت از دموکراسی را کنار گذاشته، بلکه از احزاب راست افراطی در اروپا، مانند آلترناتیو برای آلمان، حمایت می‌کند و برزیل را به‌دلیل محاکمه ژائیر بولسونارو تنبیه کرده است. در داخل، او دادگستری مستقل را تهدید، کنگره را نادیده گرفته، رسانه‌ها را ارعاب کرده، آزادی بیان در دانشگاه‌ها را محدود و مهاجران و معترضان را بدون رعایت روند قانونی اخراج یا بازداشت کرده است.

در ماه جولای، مارکو روبیو، وزیر خارجه، به دیپلمات‌های آمریکایی دستور داد از اظهارنظر درباره انتخابات خارجی خودداری کنند. گزارش سالانه حقوق بشر وزارت خارجه در ماه آگوست نیز انتقاد از متحدان مانند السالوادور و اسرائیل را کاهش داد، اما ونزوئلا، برزیل و آفریقای جنوبی را به‌دلیل مسائل سیاسی محکوم کرد. این رویکرد از سیاست «اول آمریکا» ناشی می‌شود که منافع ملی محدود را بر نحوه رفتار دولت‌ها با شهروندانشان ترجیح می‌دهد. این اقدامات نظم جهانی را تضعیف کرده و همکاری بین‌المللی را به‌خطر انداخته است. حمایت از دموکراسی، هسته اصلی نظم لیبرال پس از سال ۱۹۴۵ بود و همبستگی دموکراتیک، نهادهایی مانند ناتو و گروه ۷ را تقویت کرد. اما با بازگشت ترامپ، این هسته لیبرال در خطر است. رئیس کمیسیون اروپا، اورزولا فون در لاین، در آوریل اظهار داشت: «غرب آن‌گونه که می‌شناختیم، دیگر وجود ندارد.» برای مقابله با این روند، دموکراسی‌های شمال جهانی، مانند استرالیا و آلمان، باید با دموکراسی‌های جنوب جهانی، مانند برزیل و هند، شبکه‌ای غیررسمی برای دفاع از جوامع باز و جلوگیری از سلطه اقتدارگرایان بر نهادهای چندجانبه ایجاد کنند./ منبع