توافق تجاری چین و آمریکا؛ حلوفصل یا آتشبس؟
چشمانداز توافق تجاری چین و آمریکا بسیار مهم بوده و تعویق رویارویی یا آتشبس موقت به آن بستگی دارد
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «توافق تجاری چین و آمریکا؛ حلوفصل یا آتشبس؟» در اندیشکده تهران منتشر شده است. نویسنده در این مطلب با بررسی دور جدید مذاکرات واشنگتن و پکن، تأکید دارد که توافق احتمالی دو کشور بیش از آنکه نشانهای از حلوفصل منازعه ساختاری اقتصادی باشد، بهمنزله آتشبسی موقت برای مهار هزینههای فزاینده جنگ تعرفهای است. در ادامه، چکیده این یادداشت را میخوانید.
پنجمین دور مذاکرات تجاری میان چین و آمریکا همزمان با تور آسیایی دونالد ترامپ برگزار شد و براساس گزارشها، چارچوبی کلی برای توافقی احتمالی میان دو کشور در دیدار رهبران دو کشور در پایان هفته ترسیم گردید. جزئیات این توافق هنوز مشخص نیست، اما ارزیابیها نشان میدهد که نتیجه آن بیشتر به نوعی آتشبس موقت یکساله شباهت دارد. جنگ تجاری میان دو کشور از سال ۲۰۱۸ با اعمال نخستین تعرفهها از سوی دولت ترامپ بر کالاهای چینی آغاز شد و با اقدامات متقابل پکن گسترش یافت. این روند پس از نوسانات فراوان در ابتدای سال ۲۰۲۰ به توافقی موسوم به «توافق فاز اول» منجر شد که براساس آن چین متعهد به افزایش خرید کالا و خدمات از آمریکا شد و واشنگتن بخشی از تعرفهها را متوقف کرد. در دوره بایدن، گفتوگوهای جدیدی انجام نگرفت و سیاست تعرفهای با شدت کمتری ادامه یافت، اما با بازگشت ترامپ به قدرت، رقابت تعرفهای با شدت بیشتری ازسرگرفتهشد. هزینههای اقتصادی جنگ تعرفهای برای هر دو کشور، هرچند با دامنهای متفاوت، سبب شد دو طرف در جستوجوی راههایی برای کنترل تنش برآیند. از زمان بازگشت ترامپ، پنج دور مذاکره انجام شده و در چند مورد، آمریکا و چین تعلیق موقت اقدامات تعرفهای را برای پیشبرد مذاکرات پذیرفتهاند، هرچند این تعلیقها پایدار نماندهاند.
تنشهای اخیر در ماه سپتامبر و ماه اکتبر نشان داد که بیاعتمادی متقابل همچنان ادامه دارد. در روز نوزده ماه سپتامبر تماس تلفنی میان شی جین پینگ و ترامپ منجر به توافق اولیه برای دیدار در کره جنوبی شد، اما ۱۰ روز بعد وزارت بازرگانی آمریکا محدودیتهای تازهای علیه شرکتهای چینی اعمال کرد. در آغاز ماه اکتبر، واشنگتن مدعی شد که پکن خرید سویا از آمریکا را عامدانه متوقف کرده است. متعاقب آن، آمریکا با هدف تقویت صنایع کشتیسازی داخلی، هزینه عملیات بندری را برای کشتیهای چینی افزایش داد و تحریمهای تازهای علیه شرکتهای چینی وضع نمود. چین در پاسخ، با استناد به سیاست عدم اشاعه، محدودیتهایی بر صادرات عناصر کمیاب معدنی اعمال کرد. آمریکا عبور شرکتهای هواپیمایی چینی از حریم هوایی روسیه را ممنوع کرد و ترامپ تهدید به وضع تعرفه صددرصدی علیه چین نمود. پکن نیز هزینههای بندری متقابل را افزایش داد و تحقیقاتی قضایی علیه شرکت آمریکایی «کئوالکوم» آغاز کرد. مذاکرات ویدئویی اخیر میان اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا و هیلیفنگ، معاون نخستوزیر چین، موجب توقف موقت دور جدید اقدامات متقابل شد و زمینه را برای گفتوگوهای حضوری در مالزی فراهم نمود.
ریشههای این جنگ تجاری فراتر از مسائل اقتصادی صرف است و از اختلافات ساختاری در حوزه راهبردی و فناوری سرچشمه میگیرد. پیشبینیها نشان میدهد که دیدار احتمالی ترامپ و شی در کره جنوبی میتواند به توافقی مقطعی و نمایشی منجر شود که بیش از آنکه حلوفصل بنیادین اختلافات باشد، تلاشی برای ایجاد ثبات موقتی در بازارها محسوب میشود. هر دو کشور انگیزههایی برای چنین توافقی دارند: آمریکا به پیروزی کوتاهمدتی جهت آرامکردن اقتصاد داخلی نیاز دارد و چین نیز از تعویق رویارویی گسترده استقبال میکند. توافق احتمالی میتواند شامل خودداری آمریکا از اعمال تعرفه صد درصدی و تعویق محدودیتهای صادرات عناصر کمیاب از سوی چین باشد. در کنار آن، ازسرگیری خرید سویا از سوی چین و تأیید فروش تیکتاک به آمریکا نیز محتمل است. با این حال، بازگشت به روابط تجاری عادی میان دو کشور بعید بهنظر میرسد و توافق پیشرو بیشتر به مثابه تعویق موقت در مسیر رویارویی اقتصادی تعبیر میشود./ منبع
