رکود در مذاکرات تجاری آمریکا و چین با وجود تماس تلفنی ترامپ و شی

تماس تلفنی ۱۹ سپتامبر میان دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، در شرایطی صورت گرفت که همچنان اختلافات عمیقی بر سر سرنوشت اپلیکیشن تیک‌تاک و روند کلی مذاکرات تجاری میان دو کشور وجود دارد. با وجود گزارش‌های اولیه درباره توافق احتمالی برای جلوگیری از ممنوعیت این اپلیکیشن در آمریکا، بیانیه‌های رسمی پس از این تماس هیچ‌گونه جزئیات نهایی را تأیید نکردند و نشان دادند که توافق نهایی هنوز حاصل نشده است. این گزارش‌ها پس از چهارمین دور مذاکرات تجاری در مادرید طی روزهای ۱۴ و ۱۵ سپتامبر منتشر شد. رسانه دولتی شینهوا اعلام کرد که شی از مذاکرات شرکت‌ها استقبال می‌کند، مشروط بر رعایت قوانین چین و منافع متوازن دو طرف، اما همزمان از واشنگتن خواست از اقدامات یک‌جانبه و محدودیت‌های تبعیض‌آمیز پرهیز کند. در مقابل، ترامپ در شبکه اجتماعی خود دیدگاهی خوش‌بینانه ارائه داد و از پیشرفت در «توافق تیک‌تاک» سخن گفت و از دیدارهای آتی در نشست سران اپک و سفرهای متقابل خبر داد.

پیش‌تر وال ‌استریت ژورنال گزارش داده بود که توافق پیشنهادی شامل دراختیارگرفتن ۸۰ درصد سهام تیک‌تاک توسط یک کنسرسیوم آمریکایی به رهبری اوراکل، حفظ ۲۰ درصد سهام توسط سرمایه‌گذاران چینی، و طراحی نسخه‌ای ویژه آمریکا با الگوریتمی جدید تحت مجوز بایت‌دنس خواهد بود. این گزارش اما از سوی واشنگتن و پکن تأیید نشد. در مارس ۲۰۲۵، جی‌ دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، پیش‌بینی کرده بود که توافق پیش از مهلت ۵ آوریل نهایی می‌شود، اما بایت‌دنس همان روز اعلام کرد که توافقی به‌دست نیامده است. در این میان ترامپ چندین بار مهلت قانونی را تمدید کرد و آخرین بار ۱۶ سپتامبر اعلام کرد که این ضرب‌الاجل به ۱۶ دسامبر موکول می‌شود.

در زمینه تجاری گسترده‌تر، از زمان روی‌کارآمدن ترامپ، واشنگتن تعرفه‌های پایه ۱۰درصدی جدیدی بر کالاهای چینی وضع کرد که با احتساب تعرفه‌های پیشین، میانگین به ۵۵ درصد رسید. سپس در ماه آوریل، آمریکا تعرفه‌ها را به ۱۴۵ درصد افزایش داد و چین نیز مقابله به مثل کرده و تعرفه‌ها را تا ۱۲۵ درصد بالا برد و صادرات عناصر نادر خاکی به غرب را محدود کرد. این اقدامات به آغاز نخستین دور مذاکرات جدی در ژنو در ماه می انجامید که طی آن دو طرف به کاهش موقت تعرفه‌ها برای نود روز و لغو برخی محدودیت‌های غیرتعرفه‌ای توافق کردند. مذاکرات بعدی در لندن و استکهلم منجر به تعهد چین به از سرگیری صادرات عناصر نادر و تسهیل محدود برخی محدودیت‌های تراشه توسط آمریکا شد، اما تعرفه‌ها در همان سطح بالا باقی ماندند.

با وجود تمدید ضرب‌الاجل‌ها و چهار دور مذاکره از ماه می تا ماه سپتامبر، مسئله تیک‌تاک همچنان حل‌نشده باقی ماند. این موضوع از سال ۲۰۲۰ و دستور اجرایی ترامپ آغاز شد، با لغو آن در دوره بایدن ادامه یافت، و نهایتاً در آوریل ۲۰۲۴ به تصویب قانونی در کنگره منجر شد که بایت‌دنس را موظف به فروش تیک‌تاک می‌کرد. ترامپ پس از آغاز دور دوم ریاست‌جمهوری‌اش، اجرای این قانون را بارها به تعویق انداخت.

ابهامات فراوان در بیانیه‌های رسمی و نبود جدول زمانی مشخص نشان می‌دهد که فاصله میان مواضع دو طرف همچنان زیاد است و احتمال دستاوردهای بزرگ در نشست آتی اپک اندک خواهد بود. در بهترین حالت، توافق‌های محدود در زمینه تیک‌تاک، کاهش جزئی تعرفه‌ها، یا تعدیل محدودیت‌های صادراتی قابل انتظار است، اما مسائل ساختاری و تعرفه‌های عمده همچنان لاینحل باقی می‌مانند. رویکرد ترامپ به حل مسائل دشوار از طریق مذاکرات سطح بالا و تمایل شی به اجتناب از ادعاهای زودهنگام، سبب شده است که پیشرفت‌ها جزئی و تدریجی باشد. در نتیجه، تردیدها درباره آینده روابط تجاری آمریکا و چین دست‌کم برای چند ماه دیگر پابرجا خواهد ماند./ منبع