آزمایش مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی در نهادهای اطلاعاتی

در پی انتشار مدل زبانی قدرتمند دیپ‌سیک از سوی یک شرکت چینی هم‌زمان با آغاز ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ، جامعه اطلاعاتی آمریکا نسبت به ‌سرعت پیشرفت چین در حوزه هوش مصنوعی غافلگیر شد. در پاسخ به این تهدید فزاینده، دولت بایدن از سال گذشته نهادهای اطلاعاتی، وزارت دفاع و وزارت انرژی را موظف کرد تا به‌طور جدی‌تر در زمینه توسعه و آزمایش مدل‌های هوش مصنوعی با آزمایشگاه‌های پیشرو مانند Anthropic، Google DeepMind و OpenAI همکاری کنند.

در همین راستا، پنتاگون در روز ۱۴ جولای قراردادهایی به ارزش دویست میلیون دلار با چهار شرکت از جمله xAI متعلق به ایلان ماسک امضا کرد تا استفاده از مدل‌های عامل‌محور را گسترش دهد. این مدل‌ها قادرند وظایف پیچیده را به گام‌های ساده تقسیم کرده و به‌طور مستقل ابزارهایی مانند خودروها یا رایانه‌ها را کنترل کنند. این فناوری‌ها نه‌تنها در حوزه نظامی بلکه در عملیات جاسوسی نیز به‌کار گرفته شده‌اند.

شرکت‌هایی مانند مایکروسافت و Anthropic نیز خدمات خاصی برای نهادهای امنیتی ارائه داده‌اند. مایکروسافت اعلام کرده که ۲۶ محصول ابری‌اش برای استفاده در آژانس‌های جاسوسی تایید شده‌اند. همچنین، مدل Claude Gov از سوی Anthropic طراحی شده که برخلاف نسخه عمومی خود، قابلیت تعامل با اسناد محرمانه و درک زبان‌ها و گویش‌های خاص را داراست. این مدل‌ها روی سرورهای ایزوله و بدون اتصال به اینترنت عمومی اجرا می‌شوند و در حال حاضر در تمام نهادهای اطلاعاتی آمریکا مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

در اروپا نیز روند مشابهی در جریان است. نهادهای اطلاعاتی انگلیس به مدل‌های زبانی بزرگ و محرمانه دسترسی دارند و شرکت فرانسوی Mistral با آژانس نظامی‌ـ‌اطلاعاتی فرانسه همکاری می‌کند. مدل Saba از این شرکت برای تحلیل داده‌های مربوط به غرب آسیا و جنوب آسیا آموزش دیده و تسلط خاصی بر زبان‌هایی مانند عربی و تامیلی دارد. همچنین، ارتش اسرائیل استفاده از مدل GPT-4 را پس از آغاز جنگ غزه به‌طور چشمگیری افزایش داده است.

با وجود این تحولات، برخی کارشناسان معتقدند روند پذیرش و استفاده از هوش مصنوعی در حوزه امنیت ملی هنوز با کندی مواجه است. در حالی‌که سازمان‌هایی مانند آژانس امنیت ملی آمریکا سابقه طولانی در بهره‌گیری از فناوری‌هایی چون تشخیص صدا دارند، بسیاری از نهادهای دیگر هنوز در تلاش‌اند تا چارچوب‌های خاص خود را بر مدل‌های هوش مصنوعی اعمال کنند؛ اقدامی که ممکن است باعث عقب‌ماندگی از نسخه‌های عمومی این فناوری‌ها شود.

یکی از اهداف کلیدی این تلاش‌ها، بازنگری در ساختارهای سنتی ماموریت‌های امنیتی است؛ به‌گونه‌ای که مدل‌های هوش مصنوعی نه‌تنها برای پاسخ‌گویی متنی، بلکه برای بازطراحی کامل روند اجرای عملیات به‌کار گرفته شوند. با این حال، نگرانی‌هایی درباره قابلیت اعتماد این مدل‌ها وجود دارد. مدل ChatGPT Agent از OpenAI نرخ خطایی حدود هشت درصد دارد که از مدل‌های قبلی این شرکت بالاتر است. به همین دلیل، برخی نهادها مانند GCHQ انگلیسی با احتیاط و دیدی انتقادی به این فناوری‌ها می‌نگرند.

در این میان، چالش بزرگ‌تر شاید در سطح معماری این مدل‌ها نهفته باشد. بسیاری از مدل‌های زبانی فعلی فاقد توانمندی لازم برای استدلال علت‌ـ‌معلولی هستند که لازمه تحلیل دقیق اطلاعات امنیتی است. از این منظر، توسعه مدل‌های جدیدی با تمرکز بر استدلال منطقی باید در اولویت نهادهای اطلاعاتی قرار گیرد.

در سطح راهبردی، آمریکا نگران پیشی‌گرفتن چین در بهره‌گیری نظامی از مدل‌هایی چون دیپ‌سیک است. نبود محدودیت‌هایی مانند اصول ایمنی و چارچوب‌های اخلاقی در توسعه مدل‌های چینی، ممکن است به مزیت اطلاعاتی پکن منجر شود. در پاسخ، دولت ترامپ در روز ۲۳ جولای دستور داد تا روند تطبیق فناوری‌های هوش مصنوعی با نیازهای امنیتی کشور به‌طور منظم پایش شود و اقدامات اصلاحی لازم برای حفظ مزیت رقابتی صورت گیرد.

در نهایت، نگرانی اصلی این است که آمریکا با وجود پیروزی احتمالی در توسعه هوش مصنوعی عمومی، در عرصه پیاده‌سازی و بهره‌برداری عملیاتی از آن، رقابت را به رقبایی چون چین واگذار کند./ منبع