ایلان ماسک و حزب آمریکا؛ فرجامِ پوپولیسم دیجیتال

ایلان ماسک پس از تجربه‌های نه‌چندان موفق در حوزه‌های مختلف، از جمله پروژه تونل‌سازی شرکت The Boring Company  در لاس‌وگاس، این‌بار به‌سراغ تأسیس حزب جدیدی به نام حزب آمریکا رفته است. این حزب که به‌تازگی معرفی شده، در پی ایجاد تحول بنیادین در نظام سیاسی ایالات متحده نیست و احتمال پیروزی آن در انتخابات بسیار کم است. با این حال، این حزب به‌احتمال زیاد به یک ابزار تأثیرگذار در صحنه سیاسی آمریکا بدل خواهد شد.

در گذشته نیز تلاش‌های متعددی برای تأسیس احزاب جدید در آمریکا انجام شده است. از جمله، راس پروت، تاجر تگزاسی، که در سال ۱۹۹۲ با کسب نوزده درصد آراء به‌عنوان نامزد مستقل ریاست‌جمهوری مطرح شد و سپس حزب اصلاحات را در سال ۱۹۹۵ تأسیس کرد، اما نتوانست جایگاه قابل توجهی در سیاست آمریکا به‌دست آورد. همچنین تئدی روزولت در سال ۱۹۱۲ با حزب ترقی‌خواه خود توانست رأی قابل‌توجهی کسب کند اما موفق به تصاحب قدرت نشد. ساختار سیاسی آمریکا به‌گونه‌ای است که همواره دو حزب اصلی دموکرات و جمهوری‌خواه، هرچند گاه ضعیف و فرسوده به نظر برسند، به‌صورت دائمی و متقابل قدرت را حفظ می‌کنند.

یکی از نکات کلیدی در رابطه با حزب آمریکا، هدف واقعی آن است که احتمالاً به‌جای رقابت مستقیم در انتخابات، به‌عنوان دستگاهی برای تأثیرگذاری هدفمند بر رقابت‌های نزدیک محلی عمل کند. ایلان ماسک به‌طور مشخص به قابلیت «هدف‌گیری خرد» یا micro-targeting در این حزب اشاره کرده است؛ یعنی تمرکز بر حوزه‌های انتخاباتی حساس برای تحت‌تأثیر قرار دادن نتایج. این عملکرد شبیه فعالیت‌هایی است که گروه‌های ذی‌نفع مختلف در آمریکا مانند انجمن ملی اسلحه یا لابی اسرائیل از طریق کمیته‌های اقدام سیاسی (PAC) انجام می‌دهند. در این چارچوب، حزب آمریکا می‌تواند به مجموعه‌ای از این کمیته‌ها تبدیل شود که مسائل مورد علاقه ماسک را دنبال کرده و علیه رقبای سیاسی او در مناطق مختلف وارد عمل شوند.

از سوی دیگر، مکان و زمان اولین کنفرانس حزب آمریکا نیز نکات جالبی را نشان می‌دهد. ماسک از «مردم» خواسته است که در شکل‌گیری حزب مشارکت کنند و بر اساس نظرسنجی‌ها سیاست‌های آن تعیین شود. این رویکرد به نوعی بازتاب‌دهنده ایدئولوژی شخصی ماسک است که پیش‌تر در شبکه اجتماعی ایکس مشاهده شده و حالا به حوزه سیاسی نیز سرایت کرده است.

این ایده شباهت‌های فراوانی با پروژه اخیر یک فعال سیاسی بریتانیایی به نام روپرت لو دارد که چارچوب سیاست‌گذاری «بازگرداندن انگلیس» را راه‌اندازی کرده و ادعا می‌کند سیاست‌های خود را به‌صورت جمع‌سپاری از اعضا استخراج می‌کند. لو این چارچوب سیاست‌گذاری را به‌عنوان یک گروه فشار یا همان کمیته‌های اقدام سیاسی توصیف می‌کند و تأکید دارد که قصد ندارد حزبی سیاسی باشد بلکه مجموعه‌ای از شهروندان متحد است که از طریق رای‌گیری خرد سیاست‌گذاری می‌کنند. در این زمینه، حزب آمریکا هم احتمالاً از چنین مدلی بهره خواهد برد و برنامه‌های خود را بر اساس آراء مستقیم اعضا تدوین خواهد کرد.

این روند می‌تواند نشانه آغاز دوره‌ای تازه از دموکراسی مستقیم و مبتنی بر فناوری باشد که به مردم اجازه می‌دهد به‌جای تمرکز بر شخصیت‌های سیاسی، از طریق اپلیکیشن‌ها و رای‌گیری‌های خرد، کنترل بیش‌تری بر تصمیمات سیاسی داشته باشند. این مدل دموکراسی که از آن به‌عنوان نوعی «دموکراسی آتنی» یاد می‌شود، همیشه با چالش‌های اجرایی و پیچیدگی‌های فکری روبه‌رو بوده اما فناوری‌های نوین ممکن است این موانع را کاهش دهند.

ایده‌ای که در ظاهر ممکن است شبیه داستان‌های علمی‌تخیلی به نظر برسد، نشان می‌دهد که دنیای سیاست در آستانه تغییرات بنیادی است؛ جایی که سیاست‌مداران حرفه‌ای جای خود را به شهروندان عادی می‌دهند که از طریق تصمیم‌گیری‌های خرد، نقش‌آفرینی می‌کنند. این تغییرات از سوی ثروتمندترین افراد جهان، که خود هیچ‌گاه موفق به کسب منصب انتخابی نشده‌اند، هدایت می‌شود و می‌تواند وجهی نوین به مفاهیم دموکراسی و حکمرانی ببخشد./ منبع