ارتش آمریکا در آستانه تبدیل‌شدن به غول آلودگی جهانی

بر اساس ارزیابی موسسه اقلیم و جامعه (CCI)، افزایش اخیر در بودجه وزارت دفاع آمریکا موجب تولید ۲۶ میلیون تُن گازهای گلخانه‌ای اضافی خواهد شد. این میزان معادل انتشار سالانه دی‌اکسیدکربن ۶۸ نیروگاه گازی یا به‌اندازه کل کشور کرواسی است. با توجه به پیش‌بینی افزایش بودجه پنتاگون به یک تریلیون دلار در سال ۲۰۲۶، مجموع انتشار گازهای گلخانه‌ای ناشی از فعالیت‌های نظامی آمریکا به ۱۷۸ میلیون تُن خواهد رسید. در صورت تبدیل این نهاد به یک کشور مستقل، ارتش و صنایع نظامی آمریکا در رتبه سی‌وهشتم بزرگ‌ترین آلاینده‌های جهان قرار می‌گرفتند. بر اساس محاسبات سازمان حفاظت محیط زیست آمریکا، این حجم از انتشار می‌تواند سالانه حدود ۴۷ میلیارد دلار خسارت اقتصادی به بار آورد.

با این‌ حال، ارزیابی موسسه اقلیم و جامعه، دامنه‌ کاملی از تاثیرات اقلیمی ارتش آمریکا را شامل نمی‌شود. این محاسبات، بودجه‌های مکمل نظامی ایالات متحده را نادیده می‌گیرد؛ از جمله کمک‌های تسلیحاتی به اسرائیل و اوکراین و همچنین آلودگی‌های ناشی از درگیری‌های مسلحانه که در هنگام وقوع، تاثیرات زیست‌محیطی گسترده‌ای دارند. افزون بر این، افزایش بودجه نظامی صرفا به آمریکا محدود نمی‌شود. در نشست اخیر لاهه، ۳۲ عضو ناتو متعهد شدند که بودجه نظامی و امنیتی خود را تا سال ۲۰۳۵ از دو درصد به پنج درصد تولید ناخالص داخلی افزایش دهند. این روند می‌تواند بودجه نظامی کشورهای عضو ناتو (به‌جز آمریکا) را تا سال ۲۰۳۵ به حدود ۱.۱ تریلیون دلار برساند و عملا با بودجه پنتاگون برابری کند.

این هزینه‌ها اغلب بر پایه ارزیابی‌های اغراق‌آمیز از تهدیدات توجیه می‌شود. ژنرال آمریکایی الکسوس گرینکویچ، فرمانده ارشد جدید ناتو در نشستی در آلمان هشدار داد که ممکن است روسیه و چین به‌طور هم‌زمان وارد جنگ در اروپا و اقیانوس آرام شوند و سال ۲۰۲۷ را به‌عنوان یک نقطه بحرانی محتمل معرفی کرد. او تاکید کرد که اعضای ناتو باید فورا برای افزایش تولید تجهیزات نظامی آمادگی یابند. در این نشست، که با میزبانی ارتش آمریکا در اروپا و آفریقا برگزار شد، صنایع نظامی نیز حضور داشتند و محصولات خود را در بخشی با عنوان «گوشه جنگجویان» به نمایش گذاشتند.

گرینکویچ همچنین بر ضرورت درک پیوستگی تهدیدات تاکید کرد و گفت این تهدیدات را نباید به‌صورت مجزا تحلیل کرد، بلکه باید دید که چگونه به‌طور هم‌زمان در حال هم‌راستاشدن هستند. با این حال، شواهد درباره شکل‌گیری یک ائتلاف واقعی میان چین، ایران، کره شمالی و روسیه محدود و عمدتا به روابط دوجانبه معطوف است. این همکاری‌ها بیش‌تر حاصل نارضایتی مشترک از نظم بین‌المللی تحت رهبری آمریکاست و در واکنش به سیاست‌های تهاجمی واشنگتن شکل گرفته‌اند. اقداماتی مانند حملات نظامی به ایران، لفاظی‌های ضدچینی و تضعیف ساختار نظم مبتنی بر قواعد، نقش قابل‌ توجهی در تشدید این ائتلاف‌ها ایفا کرده‌اند.

در همان نشست، ژنرال کریس دوناهو، فرمانده ارتش آمریکا در اروپا و آفریقا، از ابتکار جدیدی با عنوان «خط بازدارندگی جناح شرقی» خبر داد که هدف آن تقویت توان زمینی ناتو و هماهنگی بیش‌تر صنایع دفاعی کشورهای عضو است. او همچنین اعلام کرد که نیروهای ناتو می‌توانند منطقه راهبردی کالینینگراد روسیه را «در زمانی بی‌سابقه» تصرف کنند. این ادعا در تضاد با روایت کمبود منابع و نیاز فوری به تجهیز ارتش‌های عضو است، زیرا از یک‌سو ناتو خواستار افزایش تسلیحات است و از سوی دیگر از توان فعلی خود برای تسلط نظامی بر روسیه سخن می‌گوید.

در این میان، یکی از جنبه‌های مغفول‌مانده در نشست اخیر ناتو، بی‌توجهی کامل به تاثیرات اقلیمی ناشی از گسترش نظامی‌گری بود. هیچ برنامه یا بخش مستقلی با تمرکز بر بحران اقلیمی وجود نداشت تا به فرماندهان نظامی ناتو یادآوری کند که تغییرات اقلیمی، تهدیدی برای بقای بشر و زیست‌کره است. این نگاه محدود از سطوح بالای قدرت ناشی می‌شود.

در ماه مارس، پیت هگست، وزیر دفاع دولت ترامپ در پستی در شبکه ایکس نوشت: «وزارت دفاع کارش تغییر اقلیم نیست، ما فقط آموزش نظامی و جنگ انجام می‌دهیم.» اما همین «آموزش و جنگ» می‌تواند پیامدهای اقلیمی فاجعه‌باری به‌همراه داشته باشد؛ از جمله تشدید کم‌آبی، بالاآمدن سطح دریاها و بیابان‌زایی، که همه این‌ها موجب بی‌ثباتی سیاسی و مهاجرت‌های اجباری در مناطق آسیب‌پذیر خواهد شد.

در حال حاضر، ایالات متحده بیش از ۸۷۰ پایگاه و تاسیسات نظامی در خارج از کشور دارد؛ رقمی که دو و نیم برابر مجموع تمام پایگاه‌های نظامی دیگر کشورهای جهان است. همچنین، اعضای ناتو به‌تنهایی ۵۵ درصد کل هزینه‌های نظامی جهان را به خود اختصاص داده‌اند.

در نهایت، ناتو باید سهم خود در بحران اقلیمی را بپذیرد. شفاف‌سازی درباره میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای و تعهد واقعی به کاهش آن‌ها، از وظایف فوری اعضای این ائتلاف نظامی است. به‌جای تشدید تنش با قدرت‌های رقیب، فرماندهان ناتو باید رهبران سیاسی را به‌سمت راه‌حل‌های دیپلماتیک و غیرنظامی سوق دهند. در این صورت، هزینه‌های هنگفت نظامی می‌تواند به‌سمت اقدامات تقویت‌کننده تاب‌آوری اقلیمی، مانند حمل‌ونقل عمومی، انرژی‌های تجدیدپذیر و مسکن سبز اجتماعی هدایت شود؛ مسیری که امنیت انسانی را در اولویت قرار می‌دهد./ منبع