بازگشت سلاطین نفت به ونزوئلا

نفت ونزوئلا که سال‌ها تحت تحریم‌های اقتصادی به اهرم فشار آمریکا علیه کاراکاس تبدیل شده بود، اکنون در آستانه نقشی تازه در پروژه بازسازی اقتصادی این کشور قرار گرفته است. این تغییر هم‌زمان با دستگیری نیکلاس مادورو و اعلام دونالد ترامپ مبنی بر دردست‌گرفتن کنترل اداره کشور تا زمان انتقال قدرت رخ داده است. ترامپ وعده داده صنعت نفت ونزوئلا با مشارکت شرکت‌های بزرگ آمریکایی و اروپایی بازسازی شود؛ صنعتی که حیات اقتصادی ونزوئلا تا حد زیادی به آن وابسته است.

با وجود در اختیار داشتن یکی از بزرگ‌ترین ذخایر نفتی جهان، سهم ونزوئلا در بازار جهانی از سال ۲۰۱۵ به‌شدت کاهش یافته است. تولید فعلی این کشور حدود یک میلیون بشکه در روز برآورد می‌شود که معادل یک‌سوم دوران اوج دهه ۱۹۹۰ و کمتر از یک درصد تولید جهانی است. مسیر اصلی صادرات نفت ونزوئلا به چین ختم می‌شود. حملات هوایی اخیر آمریکا آسیبی جدی به مراکز اصلی نفتی از جمله ترمینال «خوزه»، پالایشگاه «آموای» و کمربند نفتی اورینوکو وارد نکرد، اما محاصره دریایی نفتکش‌ها موجب قطع واردات نفتا شد؛ ماده‌ای حیاتی برای رقیق‌سازی و انتقال نفت فوق‌سنگین. این وضعیت بارگیری نفت و واردات را فلج کرد و با پر شدن مخازن ذخیره‌سازی، تولید به‌طور موقت متوقف شد.

در سال‌های اخیر، صادرات نفت ونزوئلا با استفاده از روش‌هایی مانند جعل یا خاموش‌کردن سیگنال نفتکش‌ها و انتقال کشتی به کشتی دنبال شده و برآورد می‌شود روزانه بین پانصد تا هشتصد هزار بشکه صادر شده باشد. بازار جهانی نفت در حال حاضر با مازاد عرضه روبه‌روست و توان جذب اختلالات کوتاه‌مدت را دارد، هرچند احیای کامل صنعت نفت ونزوئلا در بلندمدت مستلزم سال‌ها زمان و سرمایه‌گذاری میلیاردی است. این روند برای پالایشگاه‌های آمریکایی که مصرف‌کننده نفت سنگین ونزوئلا هستند، جذابیت ویژه‌ای دارد.

ترامپ اعلام کرده شرکت‌های بزرگ نفتی آمریکا برای بازسازی زیرساخت‌های فرسوده وارد ونزوئلا خواهند شد. او بر این باور است که دولت‌های سوسیالیست پیشین، سرمایه‌ها و دارایی‌های انرژی آمریکا را مصادره کرده‌اند. صنعت نفت ونزوئلا ریشه‌ای صدساله در حضور شرکت‌های آمریکایی دارد و این کشور از بنیان‌گذاران اوپک بوده است. ملی‌سازی دهه ۱۹۷۰ و بازگشایی دهه ۱۹۹۰، با مصادره پروژه‌ها در دوران هوگو چاوز در سال ۲۰۰۷ جای خود را به خروج غول‌هایی مانند اکسون‌موبیل و کونوکو فیلیپس داد. در این میان شورون تنها شرکت آمریکایی بود که باقی ماند و اکنون با مجوز محدود، حدود یک‌چهارم تولید نفت ونزوئلا را در قالب پروژه‌های مشترک انجام می‌دهد.

چین با مشارکت شرکت دولتی نفت‌وگاز چینی (CNPC) و دریافت نفت در قالب بازپرداخت وام‌های کلان، نقش مهمی در تداوم صادرات ونزوئلا ایفا کرده است. آمریکا فشار بر شرکت‌ها و کشتی‌های چینی را افزایش داده و حضور شورون را سدی در برابر نفوذ چین می‌داند. هم‌زمان برخی شرکت‌های اروپایی همچون رپسول و انی فعال مانده‌اند، در حالی که شرکت‌های روسی با انتقال دارایی‌ها به واسطه‌های غیرتحریمی عمل کرده‌اند. تولید نفت ونزوئلا نسبت به اوج ۳.۲ میلیون بشکه‌ای دهه ۹۰ بیش از ۷۰ درصد سقوط کرده و با وجود این افول، حدود ۹۵ درصد درآمد ارزی کشور همچنان به نفت وابسته است. دستگیری مادورو واکنش چین و روسیه را برانگیخت و موضوع کنترل سیاسی و اقتصادی ونزوئلا را به یکی از مسائل بحث‌برانگیز در سطح بین‌المللی تبدیل کرده است./ منبع