آیا ترامپ می‌تواند صلح را به غزه بیاورد؟

با طرح صلح بیست‌بندی برای غزه، تمرکز بر اتصال اقتصادی و توسعه زیرساخت‌ها به‌عنوان ابزار تثبیت ثبات بلندمدت در منطقه دنبال می‌شود. غزه پیش‌تر مرکز توجه در مذاکرات صلح اسرائیل و فلسطین نبوده است، اما این طرح آن را نقطه‌ای راهبردی می‌داند که هم امکان گسترش سرمایه‌گذاری‌های اقتصادی و هم تقویت اتحادهای ایالات متحده در غرب آسیا را فراهم می‌کند. پیش از جنگ اخیر غزه، ایالات متحده در دوره اول ریاست‌جمهوری، توافق‌هایی برای سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های منطقه‌ای در آسیا و آفریقا منعقد کرده بود و همکاری‌هایی برای دسترسی جهانی به انرژی قابل‌اطمینان و مقرون‌به‌صرفه شکل گرفته بود. این پروژه‌ها بخشی از دیدگاه بلندپروازانه‌ای است که می‌کوشد در مقابل ابتکار کمربند و جاده چین، شبکه‌ای از مسیرهای اقتصادی و زیرساختی ایجاد کند.

طرح صلح پیشنهادی، بر ایجاد آتش‌بس دائمی، استقرار نیروی بین‌المللی موقت با مجوز سازمان ملل، خلع سلاح حماس و تشکیل اداره مدنی انتقالی فلسطین برای بازسازی و توسعه اقتصادی غزه تأکید دارد. طبق این طرح، اسرائیل غزه را اشغال یا الحاق نخواهد کرد و هیچ فلسطینی مجبور به ترک منطقه نخواهد شد. اگرچه مسیر تحقق دولت فلسطین روشن نشده، اما طرح به‌طور رسمی به این آرزو به‌عنوان هدف مردم فلسطین اشاره می‌کند و با بازسازی غزه و اصلاحات در دولت فلسطینی، زمینه برای مسیر قابل‌اعتنای آینده فراهم می‌شود.

با این حال، این طرح بیشتر یک چارچوب است تا نقشه راه کامل و عدم وضوح مراحل اجرای آن امکان تفسیرهای مختلف برای طرفین را فراهم می‌کند. حماس تاکنون اعلام کرده است که حاضر به تسلیم سلاح‌های خود نیست و هم حماس و هم اسرائیل ممکن است با بخش‌های دیگر طرح مخالفت کنند. آتش‌بس نیز شکننده است و اتحاد منطقه‌ای آمریکا با چالش‌های ایدئولوژیک و راهبردی مواجه است؛ محور قطر-ترکیه روابط نزدیکی با حماس و اخوان‌المسلمین دارد که با بلوک سعودی-امارات-اسرائیل تضاد دارد و جایگاه ترکیه در غزه برای مصر قابل‌قبول نیست.

توسعه اقتصادی و اتصال منطقه‌ای، از جمله برنامه راه‌آهن منطقه‌ای و مسیر دریایی از هند تا خلیج فارس، نیازمند ثبات بلندمدت در غرب آسیا است. طرح صلح ترامپ با ایجاد فرصت‌های سرمایه‌گذاری و همکاری‌های اقتصادی، امکان گسترش توافق‌های ابراهیم و افزایش همکاری میان اسرائیل و کشورهای عربی را فراهم می‌کند. امتیازات امنیتی و اقتصادی، از جمله قراردادهای تسلیحاتی با عربستان و توافق امنیتی با قطر، به تقویت نفوذ آمریکا در منطقه کمک می‌کند و امکان مشارکت شرکت‌های ترکیه‌ای و آمریکایی در بازسازی غزه فراهم می‌شود. اسرائیل، به‌ویژه بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر، که به حمایت آمریکا نیاز دارد و با فشار مردم برای پایان جنگ طولانی مواجه است، احتمالاً چاره‌ای جز پذیرش چارچوب پیشنهادی ندارد، هرچند تطابق دیدگاه‌ها درباره دولت فلسطین همچنان محل اختلاف خواهد بود.

این طرح نشان‌دهنده تمرکز بر ثبات منطقه‌ای از طریق اقتصاد و زیرساخت، تقویت اتحادهای آمریکا و آماده‌سازی زمینه برای مسیر صلح طولانی‌مدت است./ منبع