ترامپ در جنگ ژئو‌اقتصادی بازنده است

در دوران تحولات ژئوپلیتیکی، بسیاری از کشورها راهبرد‌های خود را با هدف استفاده از موقعیت‌های جهانی به‌عنوان ابزاری اقتصادی و سیاسی طراحی می‌کنند. روسیه و چین در این زمینه موفقیت نسبی داشته‌اند، اما تلاش‌های آمریکا با پیامدهای معکوس همراه شده است. روسیه با تکیه بر وابستگی انرژی اروپا، انتظار داشت تا اروپا در مقابل حمله خود به اوکراین در سال ۲۰۲۲ مقاومت کمتری نشان دهد و این تا حدی درست بود. علاوه بر این، توافق‌های انرژی به بهبود روابط روسیه با هند و چین کمک کرده و پایه اقتصادی یک ائتلاف ضدآمریکایی جدید را شکل داده است.

چین نیز به دلیل کنترل مواد خام راهبردی و فرآوری آن‌ها، به‌ویژه عناصر کمیاب و مواد معدنی حیاتی، موقعیت قوی دارد. موادی مانند گالیوم و ژرمانیوم نه‌تنها در فناوری‌های انرژی پاک، بلکه در LEDها، فیبر نوری و دستگاه‌های الکترونیکی پیشرفته کاربرد دارند. آنتیموان نیز عمدتاً از چین تامین می‌شود و برای تجهیزات نظامی پیشرفته و به‌عنوان ماده ضدحریق اهمیت دارد. در پاسخ به اعلام تعرفه «روز آزادی» از سوی دولت ترامپ، چین محدودیت‌های جدیدی بر هفت عنصر کمیاب شامل ساماریوم، گادولینیوم، تربیم، دیسپروزیوم، لوتیشیم، اسکاندیم و ایتریم اعمال کرد که دولت آمریکا مجبور شد به‌سرعت در بخش‌های مختلف جنگ تجاری عقب‌نشینی کند.

آمریکا تلاش کرد تا با افزایش تولید انرژی و سرمایه‌گذاری عمومی در توسعه استخراج عناصر کمیاب، راهبرد روسیه و چین را تقلید کند، اما هر دو اقدام با مشکلاتی روبه‌رو شد. تولید کوتاه‌مدت نفت و گاز افزایش یافته، اما سرمایه‌گذاری‌های جدید برای حفاری و خطوط لوله لازم است. با کاهش سریع هزینه‌های انرژی غیرکربنی، شرکت‌های انرژی از اختصاص منابع به سوخت‌های فسیلی خودداری می‌کنند و این تلاش‌ها در بلندمدت کم‌اثر خواهد بود. توسعه عناصر کمیاب محتمل‌تر است، اما زمان‌بر است؛ معدنی مانند Mountain Pass در کالیفرنیای جنوبی از دهه ۱۹۶۰ تا ۱۹۹۰ منبع اصلی بود و تلاش‌های بعدی شرکت‌های آمریکایی با ورشکستگی مواجه شد. جدیدترین شرکت، MP Materials، از سال ۲۰۱۷ فعالیت خود را آغاز کرده و با فروش سهام به پنتاگون و تضمین خرید محصول، آینده خود را تضمین کرده است، اما تأسیس کارخانه 10X تا سال ۲۰۲۸ به طول خواهد انجامید.

دولت آمریکا برای دستیابی به نتایج فوری، بر دلار تمرکز کرده است. تسلط دلار بر اقتصاد جهانی مزیت بزرگی به آمریکا می‌دهد، اما تصمیمات دیگر، از جمله تهدید به استقلال فدرال رزرو، این مزیت را تضعیف می‌کند. ارزها و نقش آن‌ها در طول تاریخ نشان می‌دهد که تغییر در یک سیستم مالی جهانی آسان‌تر از توسعه ناگهانی یک صنعت عناصر کمیاب است. نمونه‌هایی مانند تلاش فیسبوک برای راه‌اندازی ارز بلاک‌چین نشان می‌دهد که اجرای چنین پروژه‌هایی از نظر فنی امکان‌پذیر است و جایگزین‌های دلار، از جمله یورو و رنمینبی، اکنون با فناوری بلاک‌چین قابل تحقق‌اند.

با وجود تلاش دولت برای افزایش تقاضا برای اوراق خزانه با استفاده از استیبل‌کوین‌ها، یک بحران مالی کوچک یا حتی نشانه‌ای از آن می‌تواند انگیزه‌ای برای توسعه ارزهای مبتنی بر سبد ارزهای قوی ایجاد کند. این سبد می‌تواند شامل دلار استرالیا، کانادا، هنگ‌کنگ، کرون نروژ و سوئد و فرانک سوئیس و حتی برخی رمزارزها و طلا باشد. تلاش برای سریع عمل کردن و بی‌صبری نسبت به نتایج، نشان می‌دهد که آمریکا با وجود استعداد و نوآوری فراوان، نبردی را آغاز کرده که احتمال پیروزی در آن پایین است و ریسک کاهش نقش جهانی دلار را افزایش می‌دهد./ منبع