ایران در جنگ پیروز شد!

مذاکرات پیچیده میان دولت دونالد ترامپ و جمهوری اسلامی ایران، روند گفت‌وگوها بارها تحت تأثیر تماس‌ها و مداخلات بنیامین نتانیاهو قرار گرفته است. به گفته تحلیلگران ایرانی، دو محور اصلی توافق آتش‌بس ۳۰ تا ۶۰ روزه شامل گسترش آتش‌بس به لبنان و آزادسازی بخشی از دارایی‌های مسدودشده ایران بوده است. با وجود فراز و نشیب مذاکرات، نتیجه کلی روشن است: آمریکا در غرب‌آسیا بار دیگر در دستیابی به اهداف خود ناکام مانده است.

ایران همچنان از اهرم‌های مهمی برخوردار است. کنترل عملی بر تنگه هرمز، توان بازدارندگی موشکی و پهپادی در برابر همسایگان عرب خلیج فارس و امکان تأثیرگذاری بر مسیرهای راهبردی دریایی از جمله این ابزارها هستند. حمله آمریکا به ایران بر پایه ارزیابی‌های نادرست صورت گرفت؛ ارزیابی‌هایی که بر ضعف شدید حکومت ایران و امکان فروپاشی سریع آن پس از حذف رهبر جمهوری اسلامی تأکید داشتند. نتانیاهو و رئیس موساد، دیوید بارنیا، ترامپ را متقاعد کرده بودند که تنها یک فشار نهایی برای سقوط نظام ایران کافی است، اما این محاسبه محقق نشد.

طرح راهبردی سه دولت متوالی آمریکا برای عادی‌سازی روابط کشورهای عربی سنی با اسرائیل بحث برانگیز است. هدف این پروژه ایجاد نظمی منطقه‌ای بود که در آن اسرائیل به قدرت مسلط غرب‌آسیا تبدیل شود و جریان فناوری، تسلیحات، داده و تجارت از طریق آن سازمان یابد. شکست در تضعیف یا فروپاشی ایران این طرح را با مانع جدی مواجه کرده و بقای جمهوری اسلامی موازنه قدرت منطقه‌ای را دگرگون ساخته است.

در ادامه، نقش کشورهای منطقه در تحولات اخیر بررسی می‌شود. ظهور پاکستان و قطر در جایگاه میانجیان اصلی نشانه‌ای از تغییر آرایش قدرت است. در جریان جنگ، برخی کشورهای عربی به این نتیجه رسیدند که چتر امنیتی آمریکا توان محافظت از آن‌ها را ندارد و به همین دلیل به بازیگرانی مانند ترکیه و پاکستان توجه بیشتری نشان دادند. پاکستان به عنوان یک قدرت هسته‌ای دارای برنامه موشکی پیشرفته و روابط نزدیک با چین معرفی می‌شود که توانسته جایگاه خود را در معادلات منطقه ارتقا دهد.

شکل‌گیری ائتلافی متشکل از عربستان، پاکستان، ترکیه، قطر و عمان که در برابر برخی سیاست‌های اسرائیل موضع مشترک دارند، قابل توجه است. این روند برخلاف خواست اسرائیل و امارات است. در همین حال، ایران با حفظ توان موشکی، پهپادی و دریایی خود، همچنان قدرت بازدارندگی قابل توجهی در منطقه دارد و کنترل تنگه هرمز را یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های راهبردی خود می‌داند.

پیامدهای جنگ فراتر از غرب‌آسیا رفته و بر موازنه جهانی قدرت نیز اثر گذاشته است. افزایش نقش چین در عرصه بین‌المللی، مقاومت ایران پیام مهمی برای کشورهای منطقه دارد؛ اینکه قدرت‌های متوسط غرب‌آسیا در صورت برخورداری از اراده و توان تحمل هزینه‌ها می‌توانند در برابر فشارهای آمریکا و اسرائیل مقاومت کنند.

پس از دستیابی به توافق، اسرائیل احتمالاً عملیات نظامی خود در غزه و لبنان را تشدید خواهد کرد و نتانیاهو تلاش می‌کند شکست خود در پرونده ایران را تحت‌الشعاع قرار دهد. نه ترامپ و نه نتانیاهو قادر نخواهند بود جنگ را به عنوان یک پیروزی معرفی کنند. بقای جمهوری اسلامی، ناکامی در تحقق اهداف اعلام‌شده جنگ و تغییرات ایجادشده در آرایش سیاسی منطقه، نشانه‌های یک شکست راهبردی برای آمریکا و اسرائیل به شمار می‌رود./ منبع