طرح ۲۱مادهای ترامپ برای غزه؛ مختصات و چشمانداز
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «طرح ۲۱مادهای ترامپ برای غزه؛ مختصات و چشمانداز» به قلم محمدرضا مرادی در اندیشکده تهران منتشر شده است. این یادداشت به بررسی جزئیات و چالشهای طرح تازه دولت ترامپ برای پایان جنگ غزه میپردازد که شامل آتشبس، تبادل اسرا، خروج تدریجی نیروهای اسرائیلی، خلع سلاح حماس و بازسازی پنجساله با مدیریت انتقالی بینالمللی است. نویسنده با نگاهی تحلیلی، موانع سیاسی و عملیاتی این طرح را برجسته و چشمانداز موفقیت آن را به اعتمادسازی و هماهنگی چندجانبه مشروط میداند. در ادامه، چکیده این یادداشت را میخوانید.
طرح ۲۱مادهای دونالد ترامپ، برای پایاندادن به جنگ غزه در روز ۲۸ ماه سپتامبر سال ۲۰۲۵ معرفی شد و به یکی از محورهای مهم تحولات بینالمللی تبدیل گردید. این طرح با مشارکت استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا به غربآسیا و جرد کوشنر، داماد ترامپ، تدوین شده و مجموعهای از اقدامهای کلیدی برای توقف درگیری را دربرمیگیرد. نخستین بخش طرح شامل برقراری آتشبس فوری و تبادل اسرا است. بر اساس آن، در ۴۸ ساعت، ۲۰ اسیر زنده اسرائیلی و اجساد بیش از ۲۰ نفر آزاد میشوند و اسرائیل در مقابل، ۲۵۰ زندانی فلسطینی محکوم به حبس ابد و ۱۷۰۰ بازداشتی دیگر را آزاد خواهد کرد.
در بخش دوم، خروج تدریجی نیروهای اسرائیلی از غزه پیشبینی شده است، اما این بند فاقد جدول زمانی مشخص بوده و اجرای آن مبهم مینماید. مرحله سوم به خلع سلاح کامل گروه حماس اختصاص دارد که با محرومشدن این گروه از اداره غزه همراه است. اعضای حماس میتوانند با پذیرش صلح، از عفو برخوردار شوند یا غزه را ترک کنند. بخش دیگر طرح به بازسازی زیرساختهای غزه طی پنج سال، شامل آبرسانی، برق و بیمارستانها، با حمایت مالی کشورهای خلیج فارس، میپردازد.
در حوزه سیاسی، طرح خواستار تشکیل یک حکومت انتقالی زیر نظر آمریکا و یک کمیته فلسطینی است که اداره غزه را بر عهده گرفته و نهایتاً آن را به تشکیلات خودگردان فلسطینی تحویل دهد. اجرای این بخش مستلزم هماهنگی پیچیده میان اسرائیل، حماس، کشورهای عربی و جامعه بینالمللی است. آتشبس و تبادل اسرا به ایجاد اعتماد میان طرفها وابسته است، اما حماس اعلام کرده هیچ پیشنهاد رسمی دریافت نکرده و مذاکرات از زمان حمله اسرائیل به دوحه متوقف شده است. در داخل اسرائیل، خروج نیروها با مخالفت وزرای راستگرای دولت نتانیاهو مواجه شده که ادامه جنگ تا نابودی کامل حماس را دنبال میکنند.
یکی از عناصر بحثبرانگیز طرح، معرفی تونی بلر، نخستوزیر پیشین انگلیس، برای هدایت نهاد انتقالی بینالمللی غزه است. این نهاد پنج ساله با مجوز سازمان ملل اداره غزه را بر عهده خواهد داشت و از مدلهای انتقال قدرت در تیمور شرقی و کوزوو الهام میگیرد. بلر حمایت رهبران خلیج فارس، جرد کوشنر و ترامپ را دارد، اما سابقه او در جنگ عراق و نقش در گروه چهارجانبه میان سالهای ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۵ که با حملات مکرر اسرائیل به غزه همراه بود، باعث نارضایتی فلسطینیها شده است. رقابت احتمالی با محمود عباس و تشکیلات خودگردان نیز مانع دیگری محسوب میشود.
واکنشها به طرح ترامپ در اسرائیل دوگانه بوده است. نظرسنجی روزنامه معاریو نشان میدهد ۵۳ درصد مردم اسرائیل و ۴۱ درصد رأیدهندگان ائتلاف حاکم از آن حمایت کردهاند، اما وزرای راستگرا تهدید به سرنگونی دولت کردهاند. یائیر لاپید، رهبر اپوزیسیون، وعده حمایت از نتانیاهو برای پیشبرد توافق داده است. کشورهای عربی مانند مصر، قطر و عربستان از طرح استقبال کردهاند، ولی نبود حمایت صریح از تشکیل دولت فلسطینی میتواند با انتقاد برخی همراه شود.
این طرح نسبت به پیشنهاد ماه فوریه سال ۲۰۲۵ ترامپ که بر آوارگی فلسطینیها و تبدیل غزه به «ریویرای غربآسیا» متمرکز بود، معتدلتر بهنظر میرسد، با این حال مخالفت داخلی در اسرائیل، ابهام در مذاکرات با حماس و چالشهای مالی و لجستیکی بازسازی، موانع اصلی آن محسوب میشود./ منبع
