چگونه ایران یکی از مؤثرترین سلاحهای جنگ مدرن را ساخت
توسعه پهپادهای انتحاری کمهزینه توسط ایران دکترین نظامی کلاسیک و توازن پدافندی جهان را دگرگون کرده است.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «چگونه ایران یکی از مؤثرترین سلاحهای جنگ مدرن را ساخت» نوشته تام اوکانر (Tom O'Connor) در نیوزویک (Newsweek) منتشر شده است. این یادداشت، به بررسی نقش پهپادهای انتحاری ایران در بازتعریف معادلات نظامی نبرد قرن بیستویکم و به چالش کشیدن پدافندهای پیشرفته غربی پرداخته است. در ادامه، چکیده این یادداشت آمده است.
استفاده گسترده و فزاینده از تسلیحات نوین در پهنه آبی خلیج فارس و همچنین در آسمان نبردهای اروپای شرقی، ساختار و معادلات سنتی نبردهای هوایی در جهان را به طور بنیادین دگرگون کرده است. این تسلیحات نوظهور توانستهاند با نفوذ به لایههای امنیتی مدرن، مجهزترین و پیشرفتهترین سیستمهای پدافند موشکی جهان را ناکارآمد جلوه دهند و تعاریف جدیدی را از نبردهای مرگبار قرن بیستویکم ارائه کنند؛ تحولی شگرف در عرصه نظامی که هسته اصلی و منشأ فناوری آن به جمهوری اسلامی ایران بازمیگردد.
پدیده محوری این دگرگونی راهبردی، مهمات پرسه زن یا همان پهپاد انتحاری شاهد-۱۳۶ است. این پرنده بدون سرنشین خروجی و محصول یک تلاش منسجم، برنامه ریزی شده و چند دههای از سوی ایران است که روندهای توسعه و بهینهسازی آن همچنان با قوت ادامه دارد. انگیزه اصلی تهران از طراحی این کلاس از تسلیحات، ایجاد یک راهکار جایگزین و کارآمد برای جبران کمبودها، کاستیها و محدودیتهای لجستیکی خود در حوزه نیروی هوایی کلاسیک و ناوگان جنگندههای سرنشیندار بوده است. ایران در مواجهه با دشمنان و رقبای منطقهای و فرامنطقهای که به پیشرفتهترین پلتفرمهای نظامی، هواپیماهای رادارگریز و فناوریهای بسیار پیچیده و فوقالعاده گرانقیمت مجهز هستند، راهبرد متفاوتی را برگزید. این کشور تمرکز راهبردی خود را بر تولید انبوه تسلیحات ارزانقیمت، ساده و در عین حال بهشدت مؤثر معطوف کرد تا بتواند از این طریق برتری تکنولوژیک دشمنان خود را در نبردهای غیرمتقارن به چالش بکشد و توازن قوا را برقرار سازد.
برآوردهای دقیق کارشناسان نظامی نشان میدهد که هزینه ساخت و پردازش هر فروند پهپاد شاهد-۱۳۶ رقمی ناچیز بین ۲۰ تا ۵۰ هزار دلار است و در برخی زنجیرههای تولید انبوه، قیمت آن حتی تا حد ۷ هزار دلار به ازای هر سیستم کاهش مییابد. این برچسب قیمتی بسیار پایین در مقایسه با موشکهای کروز چند میلیون دلاری یا پدافندهای گرانقیمت غربی، قوانین و اصول دکترین نظامی کلاسیک را در سطح بینالمللی کاملاً واژگون کرده است. کارایی عملیاتی و توانایی فرسایشی این پرندههای بدون سرنشین در میادین نبرد به قدری بالا بوده که قدرتهای بزرگی نظیر روسیه را متقاعد کرده است تا برای پیشبرد اهداف خود در جنگ اوکراین، به جای اتکا به حملات موشکی گرانقیمت میلیاردی، خطوط تولید تحت لیسانس و بومیسازی شده این پهپادها را در خاک خود راهاندازی کنند. این رویکرد به مسکو اجازه داد تا با صرف هزینهای اندک، پدافندهای غربی مستقر در اوکراین را خسته و فرسوده کند.
از سوی دیگر، تأثیرات عمیق این سلاح ایرانی به حدی بوده که حتی ایالات متحده آمریکا نیز در میانه تنشها و رویاروییهای فزاینده منطقهای خود با ایران، متوجه کارآمدی این دکترین شده و به طور جدی برنامههای تحقیقاتی و صنعتی خود را برای شبیهسازی و توسعه یک نمونه کپیشده و ارزانقیمت از این پهپاد آغاز کرده است. واشنگتن به این درک رسیده است که شلیک موشکهای پدافندی چند میلیون دلاری برای سرنگون کردن پهپادهای چند هزار دلاری، از نظر اقتصادی در یک جنگ طولانیمدت پایدار نخواهد بود. این دگرگونی در رفتار ابرقدرتهای نظامی جهان، سندی آشکار بر موفقیت راهبردی نظامی ایران در زمینه تحمیل هزینههای سنگین پدافندی، فرسایش اقتصادی رقبا و بازتعریف قوانین جنگهای مدرن در جهان به شمار میرود./منبع
