چشم‌انداز مالی جهان در حال تغییر است؛ آیا آماده‌ایم؟

با استناد به گفته هنری کیسینجر، می‌توان تأکید کرد که برخلاف نگاه آمریکایی‌ها که هر مشکل را قابل حل می‌دانند، دیدگاه چینی معتقد است هر راه‌حل ممکن است مشکلات تازه‌ای به‌همراه داشته باشد. جهان در حال تجربه تحولی پیچیده است که در آن زیرسیستم‌ها با هم تعامل دارند و کل سیستم و اجزای آن را دچار تغییر می‌کنند؛ این نوع تحلیل بیشتر زیستی است تا فیزیکی. پول همواره مشتقی از اقتصاد واقعی بوده است و به تعبیر کارل پوپر، بین واقعیت فیزیکی، دنیای ذهنی و دنیای سوم که تعاملات انسانی از جمله زبان و فرهنگ را شکل می‌دهد، قرار گرفته است. پول در گستره‌ای میان دنیای ذهنی و سوم، نمایانگر دارایی‌های فیزیکی چون سکه‌های طلا و نقره است. ظهور ارزهای دیجیتال نشان داده است که بدهی‌ها قابل تبدیل به دارایی از طریق توکنیزه کردن هستند و بازارهای مالی پیچیده و توکنیزه‌شده که سریع‌تر از دارایی‌های واقعی رشد می‌کنند، شکل گرفته‌اند.

اعتماد از ارکان نقد برای پول است و بدون آن، ارزش پول کاهش می‌یابد. دارایی‌ها می‌توانند از طریق افزایش بدهی‌ها ایجاد شوند، به شرطی که طرف‌های مبادله مایل به پذیرش این بدهی‌ها به عنوان دارایی باشند. در سال‌های اخیر، دارایی‌های مالی جهانی نسبت به تولید ناخالص داخلی جهان به حدود ۴.۵ برابر رسیده و بازار ابزارهای مالی بازار فرابورس در سال ۲۰۲۴ بیش از ۷۲۹ تریلیون دلار بوده است. حجم معاملات روزانه ارز خارجی تا سال ۲۰۲۲ به هفت‌ونیم تریلیون دلار بالغ شده که ۶ برابر سال ۲۰۰۱ است. فناوری امکان انجام سریع‌تر، ارزان‌تر و متمرکزتر این معاملات را فراهم کرده است.

بانک‌های مرکزی از تجربه تاریخی خود دریافته‌اند که نهادهای دارای اهرم مالی مانند بانک‌ها مستعد بحران نقدینگی و شوک‌های قیمتی هستند، بنابراین بانک‌ها در چارچوب مقررات سخت‌گیرانه فعالیت می‌کنند و کسب‌وکار از بانک‌ها به واسطه‌های مالی غیر بانکی یا «بانک‌های سایه» منتقل شده است. همچنین، بازارهای سرمایه به‌سمت مدیران تخصصی مانند بلک‌راک و ونگارد گرایش یافته‌اند و بازارسازانی مانند ارقام معاملات پرسرعت و الگوریتم‌های پیشرفته ظهور یافته‌اند.

نبرد آینده در حوزه مالی بر سر دیجیتالی شدن خواهد بود و نظریه سیستم‌های پیچیده نشان می‌دهد که تغییرات در چهار حوزه اصلی رخ می‌دهد: متا (جهان‌بینی)، ماکرو (محیط کلان)، میکرو (جزئیات) و مزو (نهادهایی که این دو حوزه را به هم پیوند می‌دهند). سیاست‌گذاران مالی نمی‌توانند با نظریات خطی و قدیمی قرن نوزدهم به تحلیل این سیستم‌های پیچیده بپردازند، زیرا جهان کنونی اکوسیستم پویایی است که بسیاری از عوامل ناشناخته و غیرقابل پیش‌بینی بر آن اثرگذارند. هوش مصنوعی قادر است بخشی از این ناشناخته‌ها را پر کند، اما پیامدهای کامل آن نیز مجهول است.

این شرایط پیامدهایی برای بانک‌های مرکزی و نهادهای نظارتی مالی دارد. وابستگی تاریخی به استقلال این بانک‌ها و قواعد ثابت‌شده اکنون زیر سؤال رفته؛ سیاست‌مداران در حال تغییر قواعد بازی به نفع قدرت خود هستند. شرکت‌های فناوری بزرگ اکنون از بانک‌ها فراتر رفته‌اند و با قدرت مالی و سیاسی خود، بازی بازار را تحت تأثیر قرار می‌دهند. بحث‌های جاری درباره استیبل‌کوین‌ها، ارزهای دیجیتال مبتنی بر دارایی‌های مختلف است، اما اگر دارایی پایه‌ای مانند بدهی ناسالم دولت آمریکا تثبیت نشود، چنین ارزهایی نیز به ثبات نخواهند رسید.

این موضوع اهمیت زیادی دارد، چراکه رقابت بر سر انرژی، آب، مواد معدنی نایاب و قدرت نظامی و سیاسی، همه با پول تأمین می‌شود؛ و در این فضای پر از عدم قطعیت، پول نقش تعیین‌کننده‌ای در داستان آینده ایفا خواهد کرد./ منبع