مصر برای طرح غزه ترامپ حیاتی است، اما از خلأ امنیتی پس از عقب‌نشینی اسرائیل نگران است

مصر این هفته میزبان مذاکرات غیرمستقیم اسرائیل و حماس بود که به توافقی برای اجرای فاز اول طرح ترامپ برای پایان جنگ غزه منجر شد. این فاز شامل آزادی تمام گروگان‌های اسرائیلی، رهایی صدها زندانی فلسطینی و عقب‌نشینی جزئی نیروهای اسرائیلی است.

مصر با همکاری قطر، ترکیه و آمریکا این مذاکرات را هدایت کرد، مطابق سیاستش برای حل جمعی درگیری. قاهره قاطعانه منافع امنیتی‌اش را حفظ کرده، مسئولیت انحصاری غزه را رد می‌کند و بر عهده فلسطینی‌ها با حمایت جهانی می‌داند. همچنین با آوارگی گسترده فلسطینی‌ها به‌سمت منطقه سینای هم‌مرز غزه مخالف است.

دخالت مصر در صلح غزه تاکنون کم‌رنگ بوده، اما مقامات اطلاعاتی، نظامی و دیپلمات‌هایش پشت صحنه فعال‌اند. با عبور طرح از موانع اولیه، گام‌های بعدی به نقش بزرگ مصر نیاز دارد. دولت عبدالفتاح سیسی مشتاق بازسازی است، اما طرح نگرانی‌های امنیتی ایجاد می‌کند؛ از جمله خطر درگیری طولانی بدون حمایت جهانی کافی.

روابط مصر با دولت ترامپ بر سر غزه پرتنش است. سیسی پس از طرح «ریویرای خاورمیانه» سفر به واشنگتن را لغو کرد و تماس‌ها را کاهش داد. این طرح مصر را به تدوین برنامه بازسازی موردنظر خود واداشت. سفر آتی ترامپ به منطقه برای جشن موفقیت اولیه، فرصتی برای بهبود روابط با مصر است.

روابط با اسرائیل به پایین‌ترین سطح رسیده است. در ۱۵ سپتامبر، سیسی در دوحه حمله ناکام اسرائیل به رهبران حماس در قطر را محکوم کرد. تقویت نظامی اخیر مصر در منطقه سینا، با شکایت اسرائیل مواجه شد؛ هرچند هدفش بازدارندگی علیه اخراج فلسطینی‌هاست، نه تهدید تهاجمی.

این بستر برای طرح ترامپ چالش‌برانگیز است. همکاری مصر برای کمک‌رسانی به غزه حیاتی است و می‌تواند به نیروی امنیتی بین‌المللی (ISF) طرح کمک کند. احتیاط مصر فقط نسبت به آمریکا و اسرائیل نیست. اشغال غزه در سال ۱۹۴۸ تجربه‌ای تلخ بود و از اشغال سینا در سال ۱۹۶۷ جلوگیری نکرد.

اقتصاد مصر، که پس از سختی‌ها رو به بهبود است، نگران‌کننده است. نقش امنیتی در غزه می‌تواند اصطکاک با اسرائیل را افزایش دهد و سرمایه‌گذاری خارجی و گردشگری رو به رشد را به‌خطر اندازد. مصر به گاز اسرائیل وابسته است و افزایش ظرفیت گاز طبیعی مایع گران‌تر است.

طرح خواستار افزایش کمک‌ها از گذرگاه رفح است، اما مسئله حضور نظامی اسرائیل در سمت غزه و کریدور فیلادلفیا نامشخص است. نیروی امنیتی بین‌المللی با مصر و اسرائیل برای امنیت مرزی و آموزش پلیس فلسطینی همکاری می‌کند، اما ترکیب و بودجه‌اش معلوم نیست.

طرح، خواستار خلع سلاح حماس است، اما سخنی از سازوکار اجرایی به‌میان نیامده است. پس از آزادی گروگان‌ها، آن اعضای حماس‌ که سلاح را کنار بگذارند، عفو می‌شوند و برخی دیگر عبور امن می‌گیرند. ناظران مستقل بعداً غیرنظامی‌سازی را نظارت می‌کنند، شبیه ایرلند شمالی، اما غزه متفاوت است.

این ابهامات برای مصر نگران‌کننده است و خطر خلاء امنیتی را ایجاد می‌کند که قاهره را به پر کردن موقتی آن وادارد؛ تعهدی پرهزینه و طولانی. تونی بلر در «هیئت صلح» به رهبری ترامپ، بازسازی و فرآیند سیاسی را تا آمادگی تشکیلات خودگردان نظارت می‌کند. کمیته تکنوکرات‌های فلسطینی عملیات روزانه را اداره خواهد کرد. مصر خواهان مشارکت در هیئت و انتخاب کمیته است، اما از افزایش مسئولیت در پی کاهش توجه جهانی می‌ترسد. مداخلات اسرائیل و درگیری‌های مربوط به فلسطینی‌ها، دخالت مصر را نامحبوب می‌کند. با شتاب طرح، نقش مصر از طریق مدیریت کمک‌ها و بازسازی افزایش می‌یابد، اما مشروط به تأمین مالی جهانی. مصر مصمم است مسئولیت جمعی برای امنیت و مسیر دولت فلسطینی را تضمین کند./ منبع