هشدار درباره آغاز رقابت هسته‌ای تازه؛ ترامپ در مسیر خروج از مهار اتمی

جهان وارد دوره‌ای پرخطر هسته‌ای شده است. این ماه، پیمان استارت نو میان ایالات متحده و روسیه، که آخرین محدودیت عمده بر دو بزرگ‌ترین زرادخانه‌های هسته‌ای جهان بود، منقضی شد و دولت ترامپ به جای حفظ ثبات، سیاستی مبتنی بر تهدیدهای مبهم و لبه‌گریزی خطرناک را جایگزین کرده است که می‌تواند منجر به یک رقابت تسلیحاتی بی‌سابقه شود. این رویکرد نه‌تنها ثبات نیم‌قرن گذشته را تهدید می‌کند، بلکه شامل بررسی افزایش تسلیحات هسته‌ای و احتمال ازسرگیری آزمایش‌های زیرزمینی نیز می‌شود. پیش از این، مجموعه‌ای از گزارش‌ها به‌طور مفصل پیامدهای فاجعه‌بار یک انفجار هسته‌ای، قربانیان فراموش‌شده آزمایش‌ها و شکنندگی سیستم‌های پیشگیری از فجایع هسته‌ای را مستند کرده‌اند. اکنون کم‌اطلاعی عمومی از این خطرات بهانه‌ای برای کنار گذاشتن توافق‌های بین‌المللی و دنبال‌کردن یک رقابت تسلیحاتی بی‌مهار شده است.

دولت آمریکا به نظر می‌رسد بر این باور است که در زمینه سلاح‌های هسته‌ای، بیشتر بهتر است. با پایان استارت نو، نیروی دریایی در حال بررسی بازگشایی لوله‌های پرتاب غیرفعال شده در زیردریایی‌های کلاس اوهایو و افزودن کلاهک‌های بیشتر به موشک‌های بین‌قاره‌ای است که می‌تواند تعداد زرادخانه‌های مستقر کنونی را بیش از دو برابر کند. همچنین ایده ساخت یک کشتی جنگی جدید با موشک‌های کروز هسته‌ای نیز مطرح شده است. وزارت امور خارجه مدعی است که محدودیت‌های پیمان قدیمی «غیرقابل قبول» بوده و به‌طور کامل ظرفیت چین را لحاظ نکرده است، اما تجربه نشان داده است که فشار بر چین برای مذاکره در حالی که زرادخانه آن بسیار کمتر است، تاکنون شکست خورده است. چین بارها اعلام کرده است که مایل به مذاکره نیست و آمریکا با کنار گذاشتن محدودیت‌ها، تنها رقبا را به افزایش تسلیحات تشویق می‌کند.

تحقیر متحدان آمریکایی نیز باعث شده است که آن‌ها به فکر گسترش تعهدات هسته‌ای خود باشند. رهبران اروپایی در حال بررسی هستند که آیا فرانسه باید حفاظت هسته‌ای از بخش‌های غرب اروپا را تضمین کند یا خیر. افزایش سایه هسته‌ای هر کشور احتمال خطا یا سوءتفاهم و فاجعه را بالا می‌برد. نگران‌کننده‌ترین بخش این سیاست، سیگنال‌هایی است که حاکی از احتمال ازسرگیری آزمایش‌های زیرزمینی است. این در حالی است که ایالات متحده از سال ۱۹۹۲ آزمایش انفجاری هسته‌ای انجام نداده و از داده‌های موجود و شبیه‌سازی کامپیوتری برای نگهداری زرادخانه استفاده می‌کند. بازگشت به آزمایش‌ها نه‌تنها سود فناوری چشمگیری ندارد، بلکه باعث شکستن یک هنجار جهانی و احتمالاً آغاز پاسخ متقابل روسیه و چین خواهد شد. پیامدهای انسانی و محیطی این آزمایش‌ها، از جمله سرطان و جابجایی ساکنان جزایر مارشال و غرب آمریکا، نباید نادیده گرفته شود.

راهکارهای موجود شامل خودداری از دستور به ازسرگیری آزمایش‌ها، پایبندی موقت یک‌ساله به محدودیت‌های استارت نو با روسیه برای خرید زمان و جلوگیری از آغاز رقابت تسلیحاتی با بهانه چین، می‌شود. همچنین کنگره باید نقش خود را بازپس گیرد، چرا که در شرایط تنش و کاهش توافق‌ها، اختیار تصمیم‌گیری برای استفاده از سلاح هسته‌ای در اختیار یک نفر قرار دارد که این خطر برای هیچ دموکراسی قابل قبول نیست. اقدام فوری در جهت حفظ ثبات هسته‌ای و جلوگیری از رقابت تسلیحاتی تازه ضروری است./ منبع