توافق ایران و ترامپ؛ یک شکست بزرگ
توافق جدید ایالات متحده با ایران منافع واشنگتن را تامین نمیکند.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «توافق ایران و ترامپ؛ یک شکست بزرگ» نوشته کریس تروآکس (Chris Truax) در هیل (The Hill) منتشر شده است. این یادداشت با لحنی انتقادی و بیطرفانه، توافق جدید دونالد ترامپ با دولت ایران را یک فاجعه دیپلماتیک برای سیاست خارجی آمریکا ارزیابی میکند که در آن واشنگتن امتیازات گسترده اقتصادی و راهبردی به تهران واگذار کرده، در حالی که دستاورد ملموسی در زمینه امنیت منطقهای و هستهای به دست نیاورده است. در ادامه، چکیده این یادداشت آمده است.
توافق جدید میان دولت دونالد ترامپ و جمهوری اسلامی ایران، به جای آنکه دستاوردی بزرگ برای ایالات متحده باشد، یک شکست دیپلماتیک آشکار و بیمورد ارزیابی میشود. ایران در این توافق متعهد شده است که از توسعه و دستیابی به سلاحهای هستهای خودداری کند؛ تعهدی که عملاً تکرار همان بندهای برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) در سال ۲۰۱۵ است. در واقع، بزرگترین امتیاز ایران در قبال پایان دادن به جنگ اقتصادی و نظامی ترامپ، تعهد به کاری است که یازده سال پیش نیز رسماً پذیرا شده بود.
در مقابل این تعهد تکراری، واشنگتن امتیازات فوری، بیسابقه و بسیار سنگینی را به تهران واگذار کرده است. این امتیازات شامل رفع فوری تحریمهای شدید اقتصادی، آزادسازی دهها میلیارد دلار از داراییهای مسدود شده ایران و به رسمیت شناختن نظارت و کنترل ایران بر تنگه هرمز است. همچنین این احتمال وجود دارد که در آینده تمامی تحریمها لغو شده و یک صندوق سرمایهگذاری ۳۰۰ میلیارد دلاری ایجاد شود. تنها مزیت اساسی که ایالات متحده در مرحله اول این توافق به دست میآورد، بازگشایی تنگه هرمز است؛ معضلی که تا پیش از آغاز تنشها و رفتارهای جنگطلبانهی دولت کنونی آمریکا اصلاً وجود خارجی نداشت.
این توافق نهتنها از دستاوردهای باراک اوباما فراتر نمیرود، بلکه شرایط به مراتب ضعیفتری دارد. اوباما در سال ۲۰۱۵ در ازای آزادسازی داراییها، مکانیسم بازرسیهای فوقالعاده سختگیرانه آژانس بینالمللی انرژی اتمی را مستقر کرد. در مقابل، دولت فعلی آمریکا توافق کرده است که بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار را تنها برای «مذاکره مجدد» آزاد کند؛ روندی که ایران پیش از این بدون دریافت هیچ هزینهای در آن مشارکت داشت. علاوه بر این، ابهامات ساختاری زیادی در متن توافق وجود دارد؛ از جمله بندی که ایالات متحده را متعهد میسازد نیروهای نظامی خود را ظرف ۳۰ روز پس از توافق نهایی از مجاورت ایران خارج کند، که این امر میتواند به معنای تخلیه پایگاه ناوگان پنجم دریایی آمریکا در بحرین و واگذاری کامل خلیج فارس به ایران باشد.
بزرگترین ضعف این توافق، نادیده گرفتن مسائل کلیدی منطقه است. در سند امضا شده هیچ اشارهای به برنامه موشکی ایران و حمایتهای مالی و تسلیحاتی این کشور از گروههای نیابتیاش در غربآسیا نظیر حماس، حزبالله و حوثیها نشده است. آتشبس توافقشده، هرچند لبنان را شامل میشود، اما در نهایت ایران را با تسلط بر تنگه هرمز، قدرت منطقهای بلامنازع و خروج کامل از انزوای مالی و دیپلماتیک رها میکند. این بحران دیپلماتیک نتیجه مستقیم خودخواهیهای سیاسی و سکوت همراه با رضایت جمهوریخواهان کنگره است که منافع حزبی و جلب رضایت پایگاه رای ترامپ را بر حفاظت از امنیت ملی و منافع استراتژیک ایالات متحده ترجیح دادند./منبع
