هشدار جفری ساکس به ایران درباره بیاعتباری تعهدات آمریکا
ایران میتواند با تجارت غیردلاری، اثر تحریمهای آمریکا را محدود کند.
به گزارش اطلس دیپلماسی، مطلبی با عنوان «هشدار جفری ساکس به ایران درباره بیاعتباری تعهدات آمریکا» نوشته رضا حسینی و منتشرشده در خبرگزاری فارس، با تمرکز بر دیدگاههای جفری ساکس درباره تحریمها و داراییهای مسدودشده ایران، استدلال میکند که تهران باید از واگذاری امتیازات راهبردی در برابر وعدههای مالی آمریکا خودداری کرده و با توسعه تجارت غیردلاری و روابط اقتصادی با شرکای آسیایی، آسیبپذیری خود را در برابر فشار واشنگتن کاهش دهد. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.
رویکرد اقتصادی مطرحشده بر این فرض استوار است که واشنگتن فشار مالی را عمدتاً از دو مسیر دنبال میکند: مسدودسازی داراییهای ایران و اعمال تحریمهای یکجانبه و فرامرزی علیه شرکتها و کشورهایی که با تهران همکاری دارند. توقیف منابع مالی ایران در این چارچوب اقدامی فاقد مبنای حقوقی قابلقبول تلقی میشود، اما بازپسگیری این داراییها نیز نباید به موضوعی تبدیل شود که ایران برای آن از منافع امنیتی و راهبردی خود عقبنشینی کند. حتی اگر آزادسازی منابع مالی در مذاکرات مطرح شود، تجربه رفتار آمریکا نشان میدهد اتکا به وعدههای سیاسی بدون تضمین اجرایی میتواند هزینهزا باشد.
از نظر اقتصادی، بازار آمریکا جایگاهی تعیینکننده در تجارت خارجی ایران ندارد. بخش اصلی مبادلات ایران با چین، روسیه، هند و دیگر اقتصادهای آسیایی انجام میشود و همین الگو امکان کاهش وابستگی به شبکه مالی تحت کنترل واشنگتن را فراهم میکند. گسترش صادرات نفت و کالا به بازارهای آسیایی، استفاده از ارزهای ملی، تهاتر و ایجاد سازوکارهای پرداخت مستقل میتواند بخشی از اثر تحریمها را خنثی کند. در این مسیر، چین همزمان بازار صادراتی، تأمینکننده کالا و فناوری و شریک بالقوه در ایجاد زیرساختهای مالی غیردلاری به شمار میرود.
فشار تحریمی آمریکا در عین حال پیامدهایی فراتر از اقتصاد ایران دارد. استفاده مکرر واشنگتن از دلار، نظام بانکی و توقیف داراییها بهعنوان ابزار اجبار، اعتماد دیگر دولتها به امنیت نظام مالی آمریکا را کاهش میدهد. هرچه کشورها بیشتر با خطر تحریم ثانویه یا مصادره منابع خود روبهرو شوند، انگیزه آنان برای توسعه شبکههای پرداخت جایگزین افزایش مییابد. در نتیجه، ابزاری که برای حفظ سلطه مالی آمریکا به کار گرفته میشود، میتواند در بلندمدت روند فاصله گرفتن اقتصادهای بزرگ از دلار را شتاب دهد.
راهبرد پیشنهادی برای ایران بر تعمیق روابط تجاری، سرمایهگذاری و مالی با شرکای آسیایی متمرکز است. این جهتگیری به معنای نادیده گرفتن حقوق ایران در برابر داراییهای مسدودشده نیست، بلکه میان پیگیری حقوقی این منابع و واگذاری امتیازات بنیادی تمایز میگذارد. تهران میتواند همزمان بازگرداندن اموال خود را از مجاری بینالمللی دنبال کند و از تبدیل آن به اهرمی برای عقبنشینی در پروندههای امنیتی جلوگیری کند. تنوعبخشی به شرکا و مسیرهای پرداخت نیز آسیبپذیری اقتصاد ایران را در برابر تصمیمهای یکجانبه آمریکا کاهش میدهد.
در سطح سیاسی و اجتماعی، مقاومت ایران و لبنان بهعنوان عاملی برای آشکار شدن محدودیتهای قدرت آمریکا و اسرائیل ارزیابی میشود. گسترش دیدگاههای ضدجنگ در جامعه آمریکا نشان میدهد فاصلهای میان سیاستهای مداخلهگرایانه نخبگان حاکم و نگاه بخشهایی از افکار عمومی شکل گرفته است. همزمان، تصویر ایران در بخشی از جامعه غربی از کشوری منزوی و ناتوان به جامعهای برخوردار از انسجام، ظرفیت فناوری و پیشینه تمدنی تغییر کرده است. حضور گسترده مردم در مراسم تشییع رهبر پیشین جمهوری اسلامی نیز در این چارچوب نشانهای از عمق هویت ملی و توان بسیج اجتماعی ایران تلقی میشود. مجموع این عوامل نشان میدهد اتکای ایران به ظرفیتهای داخلی، روابط آسیایی و تجارت غیردلاری میتواند هزینه فشار آمریکا را افزایش داده و قدرت چانهزنی تهران را تقویت کند./منبع
