جنگها در اوکراین و ایران امنیت هستهای را تضعیف میکنند
تنشهای نظامی در اوکراین و ایران موجب گسترش تسلیحات و افزایش ریسکهای هستهای شده است.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «تضعیف امنیت هستهای در پی جنگهای اوکراین و ایران» نوشته تد اسنایدر (Ted Snider) در آمریکن کانسروتیو (American Conservative) منتشر شده است. این یادداشت، به بررسی چگونگی تشدید مخاطرات هستهای، فروپاشی نظم بازدارندگی سابق و تمایل فزاینده کشورها به کسب تسلیحات هستهای یا اتحاد با قدرتهای اتمی در پی درگیریهای نظامی در اوکراین و خاورمیانه میپردازد. در ادامه، چکیده این یادداشت آمده است.
مداخله نظامی غرب در اوکراین و درگیری مستقیم در ایران، با افزایش بیسابقه ریسکهای هستهای، جهان را به محیطی ناامنتر تبدیل کرده است. بر خلاف ادعاهای اولیه ناتو و واشنگتن مبنی بر اینکه جنگ اوکراین مانع از پیشروی روسیه به سمت اروپا میشود، مقامات غربی اکنون اذعان دارند که مسکو قصدی برای تهاجم به قلمرو ناتو ندارد. این جنگ نه تنها امنیت اروپا را تامین نکرده، بلکه معماری امنیتی جدیدی ایجاد کرده که بر پایه تقابل مستقیم با روسیه استوار است و ریسکهای هستهای را در امتداد مرزهای این کشور بهشدت افزایش میدهد.
در این میان، دگرگونی در سیاستهای دفاعی کشورهای هممرز با روسیه مشهود است. فنلاند ممنوعیت چند دههای خود را لغو کرده و اجازه استقرار و ترانزیت تسلیحات هستهای ناتو را در خاک خود صادر کرده است؛ اقدامی که با هشدار جدی و متقابل کرملین مواجه شد. همزمان، پارلمان لیتوانی روند لغو ممنوعیت اساسی استقرار تسلیحات هستهای را آغاز کرده و لهستان نیز علاوه بر ابراز تمایل شدید برای پیوستن به برنامه اشتراکگذاری هستهای آمریکا، به طرح بازدارندگی پیشرفته فرانسه ملوحق شده است؛ طرحی که به کشورهای اروپایی اجازه میدهد موقتاً میزبان نیروهای هوایی راهبردی فرانسه باشند.
در جبهه خاورمیانه، جنگ علیه ایران ضربه مهلکی به پیمان منع گسترش تسلیحات هستهای (NPT) وارد کرده و ناکارآمدی آن را به نمایش گذاشته است. با وجود تصریح آژانس بینالمللی انرژی اتمی مبنی بر عدم وجود برنامهای سیستماتیک برای ساخت سلاح هستهای در ایران، حملات به تاسیسات هستهای غیرنظامی این کشور با واکنش قانونی یا محکومیت از سوی آژانس مواجه نشد. این رویکرد دوگانه، اعتبار پیمان انپیتی را به عنوان اصلیترین ابزار پیشگیری از اشاعه تسلیحات اتمی مخدوش کرد.
بمباران برنامههای هستهای غیرنظامی، انگیزه تهران و کشورهای همسایه را برای دستیابی به تسلیحات بازدارنده افزایش داده است. کشورهای حوزه خلیج فارس که پیش از این به چتر حمایتی آمریکا تکیه داشتند، اکنون خود را در تیررس موشکها میبینند و اعتمادشان به تضمینهای امنیتی واشنگتن سلب شده است. در نتیجه، گرایش به سمت تنوعبخشی به متحدان آغاز شده است؛ به طوری که عربستان اقدام به امضای توافقنامه دفاعی راهبردی با پاکستان کرده است؛ توافقی فراگیر که توانمندیهای هستهای اسلامآباد را در صورت بروز هرگونه تجاوز، در اختیار ریاض قرار میدهد. در نهایت، هر دو جنگ که با شعار ایجاد جهانی امنتر آغاز شدند، از طریق دیپلماسی و پایبندی به توافقاتی چون توافق مینسک یا توافقات هستهای گذشته قابل پیشگیری بودند، اما در حال حاضر تنها به مسابقه تسلیحاتی و تضعیف امنیت بینالملل دامن زدهاند./منبع
