سفر لاریجانی به عراق و لبنان؛ دیپلماسی هوشمند در قلب بحران

جمهوری اسلامی ایران در قالب راهبردی چندلایه و هدفمند، موقعیت خود را به‌عنوان محور موازنه‌ساز در غرب‌آسیا تثبیت کرده است. در این چارچوب، انتصاب علی لاریجانی، به‌عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی و سفر او به عراق و لبنان رویدادی مهم در سیاست خارجی و امنیتی ایران محسوب می‌شود که در شرایط فشارهای فزاینده بین‌المللی برای تضعیف محور مقاومت و تشدید بحران‌های منطقه انجام گرفت. این سفر بازتابی از عزم تهران برای حفظ نفوذ و بازدارندگی راهبردی در محیطی پرتنش بود و پیام‌هایی روشن به بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای منتقل کرد.

انتصاب لاریجانی، پاسخی به پیچیدگی‌های امنیتی منطقه و فشارهای خارجی بود. پیشینه او در مناصب کلیدی و تجربه در مدیریت بحران، امکان برقراری تعادل بین دیپلماسی نرم و قدرت سخت را فراهم کرده است. این انتخاب نشانه استمرار سیاست حمایت از محور مقاومت و ارتقای هماهنگی بین نهادهای سیاسی و امنیتی در مواجهه با چالش‌های نوظهور بود. انتقال بخشی از تصمیم‌گیری‌های نظامی به شورای دفاع و تقویت ارتباط بین شورای عالی امنیت ملی و وزارت امور خارجه نیز بخشی از این رویکرد منسجم به‌شمار می‌رفت.

نخستین سفر خارجی لاریجانی به مقصد عراق و لبنان در مقطعی صورت گرفت که فشارها برای خلع‌سلاح حزب‌الله و تضعیف حشدالشعبی افزایش یافته بود. این اقدام، پس از جنگ دوازده‌روزه، حامل پیام تداوم ابتکار عمل ایران بود. عراق و لبنان به‌دلیل موقعیت ژئوپولیتیک و پیوندهای تاریخی، ستون‌های اصلی راهبرد منطقه‌ای ایران محسوب می‌شوند.

عراق با یک‌هزار و ۴۵۸ کیلومتر مرز مشترک و همکاری‌های گسترده در دوران پساصدام، از جمله در مقابله با داعش و تأمین امنیت اربعین، جایگاهی ویژه دارد. توافق امنیتی سال ۲۰۲۳ میان دو کشور که هدف آن جلوگیری از استفاده خاک عراق علیه ایران و تأمین امنیت مرزها بود، نماد همسویی راهبردی طرفین است. سفر لاریجانی به عراق بر اجرای این توافق و توسعه همکاری‌های امنیتی و اقتصادی تأکید کرد. همچنین به تلاش‌های آمریکا و جریان صدر برای ادغام حشدالشعبی در ارتش و خلع سلاح آن پرداخته شد؛ امری که ایران با حمایت کامل از این نیرو، بر نقش آن در امنیت ملی عراق تأکید کرد. موضوع کنترل حریم هوایی عراق نیز از محورهای مهم مذاکرات بود.

در لبنان، سفر لاریجانی همزمان با فشارها برای خلع‌سلاح حزب‌الله انجام گرفت. تصمیم دولت برای محدودکردن سلاح به‌دست دولت تا پایان سال ۲۰۲۵ تنش‌های داخلی را افزایش داده بود. حزب‌الله با استناد به تداوم اشغال و حملات اسرائیل، مخالفت خود را با خلع‌سلاح اعلام کرده بود. لاریجانی در دیدار با مقامات ارشد لبنان بر حفظ وحدت ملی، حمایت از حاکمیت، بازسازی جنوب و بازگشت آوارگان تأکید کرد. این رویکرد در تضاد با تلاش‌های خارجی برای محدودکردن حزب‌الله قرار داشت و باوجود مخالفت برخی جریان‌های داخلی و خارجی، استقبال رسمی گسترده از این سفر صورت گرفت.

این سفر حامل چند پیام اصلی بود: «ترویج مدل امنیتی دولت – مقاومت که در آن نیروهای مردمی مکمل دولت هستند؛ هشدار به آمریکا و اسرائیل درباره پیامدهای تلاش برای حذف محور مقاومت؛ تأکید بر نقش ایران به‌عنوان محور موازنه‌ساز و حفظ خطوط ارتباطی با متحدان و تقویت هم‌پیمانی راهبردی با حشدالشعبی و حزب‌الله فراتر از همکاری‌های نظامی».

سفر لاریجانی پروژه خلع‌سلاح حزب‌الله را به چالش کشید و روابط ایران با دولت‌های عراق و لبنان را تقویت کرد. واکنش‌های رسانه‌ای، به‌ویژه در رسانه‌های اسرائیلی، این حضور را نشانه موضع قاطع ایران دانستند. این رویداد عزم تهران را برای حفظ ابتکار عمل و تداوم راهبرد کلان تلفیق دیپلماسی و مقاومت در برابر تهدیدات چندجانبه برجسته ساخت./ منبع