یاری‌رساندن به یونیفل برای بازگرداندن ثبات به جنوب لبنان

از سال ۱۹۷۸، نیروهای موقت سازمان ملل در لبنان (UNIFIL) برای حفظ ثبات در جنوب لبنان فعالیت کرده و عمدتاً نقش حائل میان اسرائیل و گروه‌های مختلف، به‌ویژه حزب‌الله، را ایفا کرده‌اند. مأموریت این نیروها هرساله برای تمدید در شورای امنیت بررسی می‌شود و در شرایط کنونی بحث بر سر تمدید یا پایان این مأموریت به‌طور خاصی پرتنش است. اسرائیل و ایالات متحده به‌طور مکرر کارایی این نیروها را زیر سؤال برده و پیشنهاد شده که این دوره تمدید آخرین سال مأموریت باشد، اما خروج شتاب‌زده می‌تواند ثبات شکننده جنوب لبنان را به مخاطره اندازد و فرصت‌های مهم برای همکاری با ارتش لبنان در خلع سلاح حزب‌الله را از بین ببرد.

از زمان تأسیس، مأموریت «یونیفل» چند بار تغییر کرده و بزرگ‌ترین تغییر پس از جنگ سال ۲۰۰۶ اسرائیل و حزب‌الله رخ داده است. بر اساس قطعنامه ۱۷۰۱، مأموریت (آن‌ها) شامل کمک به ارتش لبنان برای خلع سلاح بازیگران غیر دولتی و نظارت بر نقض آتش‌بس شد. این مأموریت همچنین بستری برای مذاکرات غیرمستقیم میان نظامیان اسرائیل و لبنان فراهم کرده است. از آن زمان تاکنون نیروها از حدود دو هزار نفر به حدود ۱۰ هزار نفر از ۴۷ کشور افزایش یافته‌اند و نقش آن‌ها به‌عنوان حافظ موقت مرزهای آبی لبنان و اسرائیل ادامه یافته است.

پس از جنگ‌های اخیر و حملات متقابل میان اسرائیل و حزب‌الله، یونیفل به‌عنوان نیرویی که حضور بین‌المللی دارد، همچنان مانع از تشدید فوری تنش‌ها شده است. با وجود عملیات اسرائیل و حملات محدود حزب‌الله، نیروهای سازمان ملل از پایگاه‌های خود عقب‌نشینی نکرده و نقش حائل را حفظ کرده‌اند. این وضعیت به ارتش لبنان اجازه داده بود بدون مواجهه مستقیم با درگیری‌های شدید در مرز، عملیات خلع سلاح را پیگیری کند و از تلفات سنگین جلوگیری شود.

توافق آتش‌بس ماه نوامبر ۲۰۲۴ چارچوبی برای خلع سلاح بازیگران غیر دولتی در جنوب لبنان فراهم کرد و تعهداتی برای ارتش لبنان و اسرائیل مشخص کرد. بخشی از پیشرفت‌ها شامل انتقال و خلع صدها انبار سلاح حزب‌الله توسط ارتش لبنان و همکاری یونیفل در این فرآیند بوده است. با این حال، اختلاف‌نظرهایی در مورد قلمرو اجرای خلع سلاح و ادامه عملیات اسرائیل در جنوب لبنان همچنان وجود دارد و حزب‌الله این اقدامات را محدود به جنوب قلمداد می‌کند، در حالی که دولت لبنان به دنبال اعمال کنترل بر تمامی تسلیحات در کشور است.

با توجه به پیچیدگی اوضاع، ادامه حضور یونیفل ضروری به نظر می‌رسد. نیروهای سازمان ملل همچنان وظایف نظارتی، حمایت از ارتش لبنان و جلوگیری از بازگشت تنش‌های مرزی را انجام می‌دهند. همچنین، مأموریت می‌تواند به جست‌وجو و انتقال تسلیحات غیرمجاز به ارتش لبنان ادامه دهد و نقش محوری در موفقیت فرآیند خلع سلاح ایفا کند. هرگونه کاهش شتاب‌زده مأموریت این فرصت‌ها را محدود می‌کند. راهبرد مناسب شامل تمدید یک‌ساله مأموریت، پشتیبانی از ارتش و هماهنگی دیپلماتیک با مقامات اسرائیل و لبنان است تا در نهایت زمینه برای کاهش نقش یونیفل فراهم شود و ثبات جنوب لبنان تقویت گردد./ منبع