نقش تهدیدات اقتصادی ترامپ در برابر روسیه، چین و هند

یک حکایت به ذهن می‌رسد که در شرایط کنونی و در آستانه پایان مهلت ۱۰روزه‌ای که دونالد ترامپ به همتای روسی خود، ولادیمیر پوتین، داده است، قابل‌توجه است. این حکایت از جورج شولتز، وزیر خارجه اسبق آمریکا در دهه ۱۹۸۰ می‌آید که آن را برای رونالد ریگان، رئیس‌جمهور وقت آمریکا نقل کرده بود. شولتز در این داستان به زمانی اشاره می‌کند که در دوران آموزش‌های نظامی در نیروی دریایی بود و یک گروهبان به او تفنگی داد و گفت: «این بهترین دوست شماست و یک نکته را به یاد داشته باشید، هرگز این تفنگ را به سمت کسی نگیرید مگر اینکه آماده باشید که ماشه آن را بکشید. هیچ تهدید توخالی نکنید». شولتز به ریگان توضیح داد که این نکته مهم است زیرا اگر ایالات متحده خط قرمز تعیین کند یا اولتیماتومی بگذارد، در حقیقت به‌سمت جهان تفنگ خود را نشانه گرفته است. اگر طرف مقابل این تهدید را نادیده بگیرد و آمریکا اقدامی نکند، هیچ‌کس به آن توجه نمی‌کند و دیگر هیچ‌گونه قدرتی برای حفظ صلح نخواهد داشت.

ترامپ در رابطه با ضرب‌الاجل‌ها رویکرد پیچیده‌ای دارد. او ضرب‌الاجل‌های متعددی می‌دهد، چه در زمینه مذاکرات تجاری، بقا یا نابودی اپلیکیشن‌هایی مانند تیک‌تاک، برنامه هسته‌ای ایران یا اکنون، تمایل پوتین به توافق بر سر آتش‌بس در اوکراین. در مورد تجارت، ترامپ ضرب‌الاجل‌ها را به‌راحتی تغییر می‌دهد و این امر باعث شده که بازار سهام واکنش‌هایی در این زمینه نشان دهد. اما در مورد ایران، ترامپ در ماه آوریل با ضرب‌الاجل ۶۰روزه به ایران تهدید کرد و وقتی این مهلت گذشت، دست به اقدام نظامی زد و تاسیسات هسته‌ای ایران را هدف قرار داد.

در مقایسه با ایران که به هیچ وجه سلاح هسته‌ای نداشت، روسیه بزرگ‌ترین زرادخانه هسته‌ای جهان را در اختیار دارد. از این رو، تهدید به جنگ با روسیه به‌هیچ‌وجه قابل تصور نیست. به گفته مارکو روبیو، مشاور امنیت ملی آمریکا، تهدید به حمله نظامی به روسیه امری غیرقابل تصور است. در حال حاضر، «تفنگ» تنها می‌تواند اقتصادی باشد و حتی در این زمینه نیز محدودیت‌های زیادی وجود دارد. یکی از پیشنهادها، تحمیل یک بلوک اقتصادی کامل به روسیه است، یا حتی مصادره ذخایر ارزی روسیه در خارج و انتقال آن‌ها به اوکراین. اما هیچ یک از این اقدامات به نظر نمی‌رسد که تاثیر زیادی بر پوتین بگذارد، که خود تاکنون متحمل تلفات فراوانی از جمله یک میلیون کشته روسی شده و با تحریم‌های اقتصادی غرب مواجه است.

ترامپ به‌دنبال استفاده از سلاح اقتصادی دیگری به نام تحریم‌های ثانویه است. این تحریم‌ها شامل تعرفه‌هایی بر کشورهایی است که به خرید نفت و گاز روسیه ادامه می‌دهند. این پیشنهاد از یک لایحه دوحزبی در سنا الهام گرفته‌شده که تعرفه‌های پانصددرصدی را برای این کشورها در نظر می‌گیرد، اما ترامپ به تعرفه صددرصدی اشاره کرده است. مشکل اینجاست که چنین تحریم‌هایی نه‌تنها روسیه، بلکه کشورهای دیگر مانند چین و هند را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد. چین به‌عنوان رقیب اصلی ژئوپولیتیکی آمریکا، با تحریم‌ها مقابله کرده و وعده داده که در صورت لزوم واکنش مشابه نشان دهد. هند نیز، که به مدت دهه‌ها روابط نزدیکی با مسکو داشته، حالا در برابر تهدیدهای تجاری ترامپ ایستادگی کرده است.

این پیچیدگی‌ها باعث شده که ترامپ در وضعیت دشواری قرار گیرد، زیرا به نظر می‌رسد که هر اقدامی علیه روسیه با واکنش‌های گسترده‌تر در سطح جهانی مواجه خواهد شد. در نهایت، آمریکا ممکن است مجبور شود از تهدیدهای اقتصادی و نظامی بزرگ‌تری استفاده کند، که در صورت عدم تاثیرگذاری، فقط به ضعف و شکست منتهی خواهد شد. به نظر می‌رسد که شولتز در مواجهه با این وضعیت احتمالا هم‌نظر با این تحلیل باشد که وضعیت کنونی به‌شدت نگران‌کننده است./ منبع