رمزگشایی از سکوت چین در برابر بازی فشار مالی ترامپ

در ۵ جولای ۲۰۲۵، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، «قانون بزرگ و زیبا» را امضا کرد؛ بسته‌ای جامع که با هدف مقابله با آنچه او «جنگ مالی چین علیه آمریکا» نامید، تدوین شده است. این قانون مستقیما دستور مسدودسازی دارایی‌های چین را صادر نمی‌کند، اما در کنار قوانینی چون «قانون پاسخگویی ارزی چین» و «قانون کاهش تهدیدات مالی چین» تصویب شده که به وزارت خزانه‌داری آمریکا اجازه می‌دهد در صورت بروز تهدیدات امنیت ملی، اپیدمی جهانی یا اقدام نظامی علیه تایوان، ذخایر ارزی چین را مصادره یا مسدود کنند. این قوانین، با تهدید ذخایر ارزی بالغ بر هشتصد میلیارد دلاری چین در آمریکا، هنجارهای دیرینه نظام مالی جهانی را زیر سوال برده و نگرانی‌هایی جدی در پکن ایجاد کرده‌اند.

با وجود حساسیت موضوع، مقامات چینی از هرگونه واکنش علنی خودداری کرده‌اند. برخلاف رویه معمول که در برابر حتی تحریم‌های نمادین آمریکا واکنش شدید نشان می‌دهند، این بار نه وزارت خارجه چین و نه رسانه‌های دولتی موضع‌گیری نکرده‌اند. بانک مرکزی چین نیز هیچ تغییری در سیاست‌های ارزی یا بیانیه‌ای در این خصوص ارائه نداده است. این سکوت نه بی‌توجهی، بلکه راهبردی حساب‌شده برای مقابله با پیامدهای احتمالی این تصمیم است.

در گام نخست، دولت چین تهدید را بدون تحریک مستقیم ارزیابی می‌کند. هرچند قانون جدید مجوز توقیف دارایی‌ها را صادر نمی‌کند، ولی روند کلی سیاست‌های مالی آمریکا حاکی از حرکت به‌سوی مقابله بالقوه با چین در صورت بروز بحران‌هایی مانند تایوان یا حملات سایبری است. پکن بر این باور است که واکنش تند به قانون جدید، تنها به تقویت گفتمان ضد چینی ترامپ کمک می‌کند و منجر به تشدید تقابل اقتصادی خواهد شد. از این رو، سکوت چین ابزاری برای مهار تنش‌ها و جلوگیری از درگیری مستقیم تلقی می‌شود.

در مرحله دوم، حفظ ثبات مالی برای چین اولویت دارد. اگر چین به ‌صورت علنی نگرانی خود را نسبت به امنیت دارایی‌های دلاری اعلام کند، ممکن است موجب فرار سرمایه، کاهش ارزش یوآن و بی‌ثباتی بازارهای داخلی شود. با توجه به نرخ بالای بیکاری جوانان و بهبود شکننده اقتصادی، دولت چین ترجیح می‌دهد از تنش‌های روانی در بازارهای مالی جلوگیری کند و آرامش نسبی را حفظ نماید.

سوم، روایت داخلی نیز برای پکن اهمیت دارد. حزب کمونیست چین نسبت به تصویر قدرت و ثبات خود بسیار حساس است و اذعان به تهدیدات خارجی مالی ممکن است به تضعیف مشروعیت دولت بینجامد. به همین دلیل، سکوت در برابر اقدام آمریکا، بخشی از مدیریت تصویر دولت نزد افکار عمومی داخلی است.

چهارم، بی ‌واکنشی علنی چین نشان‌دهنده بی‌عملی نیست. چین به‌طور فعال در حال کاهش وابستگی به دلار است، از جمله از طریق افزایش ذخایر طلا، توسعه زیرساخت‌های ارز دیجیتال، گسترش تبادلات مالی دوجانبه با ارز محلی و ایجاد سامانه‌های جایگزین برای سوئیفت. این اقدامات، بخشی از راهبرد بلندمدت برای مصون‌سازی اقتصاد چین از فشارهای مالی غرب است. پکن همچنین تلاش دارد در تعاملات پشت‌پرده با کشورهای جنوب جهانی و اروپا، حمایت دیپلماتیک جلب کند و خود را به‌عنوان بازیگر خویشتن‌دار معرفی نماید.

در سطح بین‌المللی، سکوت چین پیام مهمی دارد. اگر نقش دلار به‌عنوان ارز ذخیره جهانی دیگر «بی‌طرف» تلقی نشود، سایر کشورها نیز وضعیت ذخایر دلاری خود را بازبینی خواهند کرد. پکن با اتخاذ موضعی آرام و مدبرانه، خود را به‌عنوان بازیگری مسئول و باثبات معرفی می‌کند که در برابر رفتار پرتنش واشنگتن، سیاستی هوشمندانه در پیش گرفته است.

سناریوهای افراطی مانند توقیف کامل دارایی‌های چین یا اخراج این کشور از سوئیفت، فعلا بعید است. اما از نگاه پکن، غیر محتمل‌بودن این سناریوها به‌تنهایی برای اطمینان کافی نیست. با پیشینه توقیف دارایی‌های روسیه و ونزوئلا و با استناد به رأی دیوان عالی آمریکا در پرونده Mason v. United States (2023) که اختیارات دولت در مصادره دارایی‌های خارجی را تقویت کرد، چین نگران است که رویه‌های حقوقی سابق به نفع اقدامات قهری جدید تغییر کرده باشد.

به همین دلیل، پکن در حال بازسازی راهبرد مالی خود است تا آسیب‌پذیری در برابر ابزارهای مالی آمریکا را کاهش دهد؛ از جمله با تقویت بازار داخلی، ترویج یوآن در تجارت جهانی، تنوع‌بخشی به ذخایر ارزی و کاهش وابستگی به دلار. این اقدامات تدریجی ممکن است در بلند مدت تهدیدی جدی‌تر برای سلطه مالی آمریکا باشند.

سکوت چین نه نشانه انفعال، بلکه حرکتی آگاهانه و محاسبه‌شده برای حفظ انعطاف‌پذیری راهبردی، آرامش بازارها و پرهیز از تحریک ترامپ است. چین با اقدامات زیرپوستی و بدون جار و جنجال، به‌دنبال تغییر ساختاری در معماری مالی خود است؛ تغییری که ممکن است موقعیت دلار را بیش از هر تقابل علنی دیگری تضعیف کند. پرسش اصلی دیگر این نیست که چین واکنش نشان خواهد داد یا نه، بلکه این است که واکنش آن چقدر ظریف و در چه زمانی خواهد بود./ منبع