سوخت جت، چین و لانتانیوم؛ خطری پنهان برای قدرت نظامی ایالات متحده

سوخت جنگی جی‌پی-۸ نه‌تنها برای هواپیماهای بمب‌افکن، جت‌جنگی و هلی‌کوپترها حیاتی است، بلکه بیشتر وسایل زمینی ارتش آمریکا مانند تانک‌های ام۱ آبرامز و ژنراتورهای تاکتیکی در پایگاه‌های پیشین نیز به آن وابسته‌اند؛ همین سوخت، سوخت کلی نیروی هوایی ناتو نیز هست. تولید انبوه این سوخت، اما بدون عنصر نادر لانتانیومممکن نیست، چون لانتانیوم در واحدهای کراکینگ کاتالیزوری سیال به‌عنوان بخشی از کاتالیزور زئولیت وای به‌کار می‌رود. این عنصر باعث تثبیت کاتالیزور در دماهای بالا، افزایش دوام و کارآیی آن و قابلیت پالایشگاه برای تولید انعطاف‌پذیرتر سوخت جت در مواقعی که تقاضا بالا می‌رود، می‌گردد. در غیاب لانتانیوم، کاتالیزورها سریع‌تر خراب می‌شوند، کیفیت محصول پایین می‌آید، هزینه‌ها افزایش می‌یابند و توان پاسخگویی سریع و انطباق با نیاز بالا در تولید سوخت جنگی کاهش می‌یابد.

زنجیره تأمین لانتانیوم چهار حلقه اساسی دارد: اول، استخراج و تولید نمک‌های لانتانیوم مانند کربنات یا کلراید؛ دوم، تولیدکنندگان کاتالیزور که لانتانیوم را در زئولیت وای وارد می‌کنند؛ سوم، پالایشگاه‌های آمریکایی که در واحدهای کراکینگ کاتالیزوری سیال فعالیت می‌کنند؛ چهارم محصول نهایی شامل مؤلفه‌های آمیختنی سوخت جنگی. اخیرا شرکت ام پی متریالز تولید داخلی لانتانیوم کربنات را آغاز کرده است که مشخصات مورد نیاز برای استفاده در کاتالیزورهای سیال را دارد؛ این گام مثبتی در جهت تنوع منابع داخلی است، اما بخش بزرگی از لانتانیوم مورد نیاز همچنان از خارج، از جمله چین، وارد می‌شود. چنان‌چه اختلافات اقتصادی یا سیاسی با چین تشدید شود، این کشور می‌تواند صادرات لانتانیوم را محدود کند و عرضه جهانی را تحت‌تأثیر قرار دهد.

در صورت کاهش عرضه لانتانیوم، آثار فوری شامل افزایش هزینه کاتالیزورها، کاهش عمر آن‌ها و کاهش کارآیی در پالایشگاه‌هاست، به‌ویژه در واحدهای کراکینگ کاتالیزوری سیال که تحت‌فشار بالا کار می‌کنند. محصولات پالایشگاه می‌توانند هنوز نیاز به سوخت جت و دیزل را تأمین کنند، ولی با اتکا بیشتر به واحدهای هیدروکرکینگ و هیدروتریتینگ که هزینه‌برتر و نیازمند انرژی و هیدروژن بیشتر‌اند و ممکن است ظرفیت تولید را محدود کنند.

برای کاهش آسیب‌پذیری، سه راهبرد پیشنهاد می‌شود: نخست، شناخت لانتانیوم به‌عنوان ورودی راهبردی و حفظ ذخایر کاتالیزور حاوی آن به‌صورت پیشینی، طوری که در هنگام بحران پالایشگاه‌ها دچار کمبود نشوند. دوم، آزمایش فرمولاسیون‌های جایگزین یا فرم‌های کم‌لانتانیوم، تحقیق و حمایت علمی برای یافتن مواد مؤثرتر با هزینه کمتر. سوم، گسترش تولید داخلی از طریق سیگنال‌های واضح تقاضا از سوی وزارت دفاع یا استفاده از قانون تولید دفاعی، قراردادهای بلندمدت و ذخیره راهبردی ملی؛ وجود حداقل دو تأمین‌کننده داخلی قابل اطمینان برای پاسخگویی به نیازها.

عنصر لانتانیوم شاید پنهان باشد، اما نقطه فشار مهمی در خط حیاتی تأمین سوخت جنگی آمریکا است؛ آمریکا باید هر گام از زنجیره تأمین مواد راهبردی را بازبینی کند، از مواد معدنی تا مهمات، تا ببیند دشمنان کجا می‌توانند از وابستگی‌ها سوءاستفاده کنند. مقابله اکنون با این مسئله، بسیار کم‌هزینه‌تر از فهمیدن آن در بحران است، هنگامی که چین عملاً کلید تأمین سوخت آمریکا را در دست دارد./ منبع