چرا ترامپ، زلنسکی را فروخت؟
ترامپ با طرح آتشبس اوکراین معادلات واشنگتن و مسکو را تغییر میدهد.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «چرا ترامپ، زلنسکی را فروخت؟» نوشته سید مهدی طالبی در فرهیختگان منتشر شده است. این مطلب تلاش دارد نشان دهد که طرح صلح ۲۸ مادهای ترامپ برای پایان جنگ اوکراین، نهصرفاً تلاشی برای میانجیگری، بلکه اقدامی در جهت بازتعریف نقش آمریکا در نظام بینالملل و معامله منافع غرب با روسیه است. در ادامه، چکیده این یادداشت آمده است.
ولادیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین که زمانی نماد مقاومت در برابر تهاجم روسیه تلقی میشد، اکنون با وضعیتی مواجه است که کشور او به صحنهای برای منافع واشنگتن تبدیل شده است. بر اساس گزارشی از فایننشال تایمز، دونالد ترامپ طرحی ۲۸ مادهای برای آتشبس در جنگ اوکراین آماده کرده که واکنش منفی کییف و برخی پایتختهای اروپایی را در پی داشته است. زلنسکی در واکنش، از مردم و نظامیان کشور خود خواسته میان حفظ عزت ملی و ازدستدادن بزرگترین شریک خارجی یکی را برگزینند.
تحولات اخیر نشان میدهد که اوکراین در پیروی کامل از سیاستهای آمریکا به ابزاری برای فشار بر روسیه تبدیل شده و به زیان منافع خود عمل کرده است. آمریکا نیز در پی آن است که در شرایط بازآرایی نظم جهانی جایگاه مسلط خود را دوباره تثبیت کند. پس از کودتای سال ۲۰۱۴ که طی آن دولت قانونی اوکراین سرنگون شد، این کشور عملاً با ازدستدادن بخشهایی از حاکمیت و ظرفیتهای داخلی خود به میدانی برای رقابت قدرتهای جهانی تبدیل گردید.
در طرح ترامپ، بندهایی وجود دارد که هدف آنها ایجاد شرایطی برای گفتوگو میان ناتو و روسیه با میانجیگری آمریکاست؛ اقدامی که از نظر بسیاری نامعمول تلقی میشود، زیرا واشنگتن خود رهبری ناتو را برعهده دارد. این نوع میانجیگری در مواردی همچون درگیریهای ایران و اسرائیل و نیز مسأله فلسطین سابقه داشته و در دوره ترامپ پررنگتر شده است. پس از فروپاشی شوروی، ناتو با وجود تعهدات اولیه، بهسمت شرق گسترش یافت و با نزدیکشدن به مرزهای روسیه، اوکراین را به آخرین حلقه از منطقه حائل میان شرق و غرب تبدیل کرد. در طرح جدید مقرر شده اوکراین از پیوستن به ناتو محروم بماند و این ممنوعیت در قانون اساسی این کشور تثبیت شود. در عین حال، مسیر عضویت احتمالی کییف در اتحادیه اروپا باز است؛ هرچند تحقق کامل آن به مواضع کشورهایی چون مجارستان و اسلواکی بستگی دارد که روابط نزدیکی با روسیه دارند.
طرح ترامپ بدون مشارکت اروپا تهیه شده و این امر نارضایتی شدید پایتختهای اروپایی را در پی داشته است. آمریکا و روسیه در حذف نقش اروپا در تصمیمات کلان منطقهای بهنوعی همسویی رسیدهاند و قاره سبز تنها در حد اصلاح پیشنهادها توان اثرگذاری دارد. انگیزه داخلی ترامپ برای ارائه این طرح نیز به شعار انتخاباتی او درباره خروج آمریکا از جنگهای بیپایان بازمیگردد. رویکردی که برای افکار عمومی آمریکا جذاب است، زیرا مردم این کشور خواهان پرهیز از ورود دوباره واشنگتن به درگیریهای خارجی هستند.
در سطح نظامی، بخش مهمی از طرح به تعیین وضعیت مرزهای جدید روسیه و اوکراین اختصاص دارد. روسیه از سال ۲۰۱۴ با الحاق کریمه و سپس چهار استان دونتسک، لوهانسک، زاپروژیا و خرسون حدود ۲۰ درصد از خاک اوکراین را در اختیار گرفته است. این تغییرات شامل مناطق پرجمعیت و دارای منابع غنی و سواحل راهبردی میشود. علاوهبر کاهش قابل توجه نیروهای ارتش اوکراین، طرح خواستار کوچکشدن ساختار نظامی این کشور به حدود ۲۵۰ هزار نفر و محدودسازی تسلیحات آن است.
یک هفته پیش از اعلام رسمی طرح، فرانسه و اوکراین قراردادی برای فروش صد جنگنده رافائل امضا کردند که بهنظر میرسد اقدامی پیشگیرانه در برابر نتایج احتمالی این برنامه باشد. در بُعد منطقهای، لهستان بهعنوان محور ناتو در شرق اروپا نقش ویژهای برای تضمین آتشبس خواهد داشت و چهار وظیفه اساسی شامل پشتیبانی از جمهوریهای بالتیک، حمایت از اوکراین، مهار بلاروس و ایجاد بازدارندگی دریایی در بالتیک بر عهده میگیرد. استقرار نیروهای ناتو در خاک لهستان بهمنزله مشروعیتیافتن حضور نظامی این ائتلاف در نزدیکی مرزهای روسیه است و جایگاه این کشور را بهعنوان سنگر مقدم اروپا در برابر مسکو تثبیت میکند./ منبع
