آمادگی ناتو در برابر تهدیدات روسیه

در جریان جنگ هوایی و زمینی در اوکراین، روسیه فشار خود را بر متحدان غربی کی‌یف افزایش داده است. تجاوزهای پهپادی روسیه به لهستان در بامداد روز ۱۰ سپتامبر و رومانی چند روز بعد، همراه با نفوذ سه جنگنده روسی به حریم هوایی استونی در روز ۱۹ سپتامبر، نمونه‌هایی از این فشار هستند. همچنین احتمال داده می‌شود پهپادهایی که منجر به تعطیلی موقت فرودگاه‌های کپنهاگ و اسلو شدند نیز به کرملین مرتبط باشند. این تحرکات ممکن است به‌ظاهر یک راهبرد تحریک‌آمیز از سوی ولادیمیر پوتین باشد، اما احتمالاً تلاشی برای پوشاندن ضعف روایت پیروزی قطعی روسیه است.

تهاجم تابستانی ناموفق روسیه که تلفات انسانی بالایی در پی داشت، نتایج محدودی در تغییر خطوط مرزی داشته است. برآوردها نشان می‌دهد تلفات روسیه نزدیک به ۲۲۰ هزار نفر است و در عین حال، از نظر سرزمینی پیشرفت اندکی حاصل شده است. از آغاز تهاجم گسترده در ماه فوریه ۲۰۲۲، روسیه حدود هفتاد هزار کیلومتر مربع از خاک اوکراین را اشغال کرده که در مقایسه با تهاجم اخیر تابستان، رشد بسیار ناچیزی نشان می‌دهد. در روز ۱ سپتامبر ۲۰۲۲، روسیه حدود ۲۰ درصد از خاک اوکراین را تحت کنترل داشت و پس از سه سال، این سهم به ۱۹ درصد رسیده است. تلاش روسیه برای پیشروی در حوالی پوکروسک در دونباس نیز با یک ضدحمله موفق اوکراین ناکام مانده است.

با وجود این ناکامی‌ها، اوکراین همچنان با تهدیدهای شبانه روسیه مواجه است که ضعف‌های سامانه پدافند هوایی و زیرساخت‌های حیاتی را هدف قرار می‌دهد. پاسخ غرب نیز تاکنون کند بوده و سیگنال روشنی به کرملین درباره خطوط قرمز ناتو و اتحادیه اروپا ارسال نشده است. ناتو با راه‌اندازی عملیات Eastern Sentry در واکنش به نفوذ پهپادی به لهستان، تلاشی محدود برای بازدارندگی انجام داد، اما تجاوزهای بعدی روسیه به استونی و پروازهای غیررسمی در حریم هوایی لهستان و آلمان نشان می‌دهد اثر بازدارندگی چندان گسترده نبوده است.

اظهارات دونالد توسک، نخست‌وزیر لهستان، درباره شلیک به اجسام متجاوز در حریم هوایی لهستان و هشدار نسبت به پیامدهای تحریک‌کننده اقدامات، نمایانگر تلاش‌های اروپایی‌ها برای مدیریت بحران است. در ایالات متحده، دونالد ترامپ درباره افزایش فشار روسیه بر جناح شرقی ناتو سخن چندانی نگفته و نفوذ پهپادی روسیه به لهستان را یک اشتباه دانسته است. اقدامات آمریکا، هرچند نسبت به گذشته بهبود یافته به‌نظر می‌رسد، اما بیشتر نقش یک پشتوانه محدود برای جلوگیری از تشدید کامل بحران را دارد و گامی قاطع برای پایان دادن به جنگ نیست.

تحریم‌های فاز دوم آمریکا علیه روسیه و حامیان آن به شرط همکاری همه کشورهای ناتو و گروه هفت اجرا می‌شود و فروش تسلیحات به اروپا نیز کاهش یافته تا انبارهای خود آمریکا تکمیل شود. برنامه حمایتی دیرینه آمریکا برای کشورهای بالتیک نیز در معرض کاهش و احتمال توقف از سال آینده قرار دارد. در مجموع، حمایت از اوکراین و دفاع از اروپا دیگر اولویت اصلی آمریکا محسوب نمی‌شود و اروپا به‌طور آهسته تلاش می‌کند خلأ امنیتی ناشی از کاهش مشارکت آمریکا را پر کند. بودجه دفاعی پنج کشور بزرگ اروپایی کمتر از یک‌چهارم هزینه سالانه آمریکا است و مشکلات صنعتی و اختلافات داخلی مانع پیشرفت برنامه‌های مشترک دفاعی از جمله «سامانه نبرد هوایی آینده» شده است.

با این حال، تاکنون وضعیت به‌طور موقتی مدیریت شده است، زیرا اوکراین توانسته با منابع موجود و نوآوری‌های داخلی خطوط دفاعی خود را حفظ کند و ابهام و زندگی باقی‌مانده در پیمان ناتو مانع اقدامات بی‌محابا از سوی پوتین شده است. با این حال، مقابله با چالش‌های آینده روسیه نیازمند تمرکز اروپا بر آمادگی فوری و هماهنگی کامل برای پاسخ به تهدیدهای احتمالی است./ منبع