پیشتازی چین و روسیه در رقابت موشک‌های هایپرسونیک

چین در رژه نظامی عظیم خود به‌مناسبت پایان جنگ جهانی دوم در اقیانوس آرام، مجموعه‌ای از موشک‌های هایپرسونیک ضد کشتی را به نمایش گذاشت که تلویحاً هشدار می‌دهد در صورت وقوع درگیری، ناوهای هواپیمابر سیزده میلیارد دلاری آمریکا در معرض تهدید قرار خواهند گرفت. روسیه نیز در این زمینه سرمایه‌گذاری کرده و برنامه‌های خود را برای تولید موشک‌های هایپرسونیک با سرعت و مانورپذیری بالا دنبال می‌کند که برای نابودی اهداف باارزش مناسب هستند.

موشک‌های هایپرسونیک بیش از پنج برابر سرعت صوت حرکت می‌کنند که این ویژگی مزایای نظامی مهمی ایجاد می‌کند، اما طراحی آن‌ها با مشکلاتی مانند گرمای شدید همراه است. توسعه جهانی این تسلیحات بر دو نوع اصلی متمرکز است: موشک‌های کروز که با موتور راکت حرکت می‌کنند و وسایل پرنده‌های هایپرسونیک که از طریق پرتاب راکت به ارتفاع جو رسیده و سپس به سرعت هایپرسونیک دست می‌یابند. هر دو نوع به‌دلیل سرعت و توانایی تغییر مسیر، برای سامانه‌های پدافند موشکی به‌سختی قابل رهگیری هستند و اهداف مطلوب آن‌ها مکان‌های به‌شدت محافظت‌شده یا اهداف فوری مانند ناوهای هواپیمابر و مقامات ارشد نظامی هستند.

چین و روسیه در تولید و آزمایش موشک‌های هایپرسونیک پیشرفت کرده‌اند، اگرچه ادعاهای گاه اغراق‌آمیز آن‌ها ارزیابی دقیق قابلیت‌ها را دشوار می‌کند. چین در تاریخ ۳ سپتامبر مجموعه‌ای از موشک‌ها شامل وای‌جی-۱۷، ۱۹ و ۲۰ را نشان داد که احتمالاً برای هدف قراردادن ناوهای آمریکایی طراحی شده‌اند و از سال ۲۰۲۰، نمونه DF-ZF را به نیروهای خود تحویل داده است. از سال ۲۰۱۸، چین به‌طور مستمر تعداد زیادی آزمایش موشکی انجام داده که بیست برابر بیشتر از آمریکا بوده است.

روسیه نیز برنامه‌های کلیدی شامل وسایل پرنده Avangard و موشک کروز Zircon و همچنین موشک Kinzhal را دنبال می‌کند. این تسلیحات از مرحله توسعه خارج شده و برای نیروهای روسی تولید می‌شوند، اما برخی گزارش‌ها نشان می‌دهد اثربخشی آن‌ها کمتر از ادعاهای رسمی بوده و اوکراین در سال‌های اخیر تعدادی از این موشک‌ها را ساقط کرده است.

ایالات متحده در این رقابت با تأخیرهای متعدد مواجه است، هرچند برنامه ارتش برای تولید موشک Dark Eagle تا پایان سال جاری در مسیر اجرا قرار دارد. نیروی هوایی آمریکا نیز با مشکلات توسعه‌ای در برنامه‌های ARRW و HACM روبه‌رو بوده است و تولید این تسلیحات به ترتیب برای سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ برنامه‌ریزی شده است. با این حال، محدودیت‌های چین در داشتن اهداف مانورپذیر و ارزشمند و برتری‌های نسبی آمریکا مانند ناوگان هواپیماهای رادارگریز، اهمیت هایپرسونیک‌ها را بیشتر به‌عنوان یک قابلیت تخصصی نشان می‌دهد.

با توجه به این تحولات، رقابت موشکی هایپرسونیک جهانی به مرحله‌ای حساس رسیده که در آن پیشرفت‌های چین و روسیه برجسته است، اما ظرفیت‌ها و برتری‌های ایالات متحده در برخی زمینه‌ها همچنان قابل توجه باقی مانده است. سرعت پرتاب و تولید، توانایی مقابله با پدافند دشمن و محدودیت‌های عملیاتی هر کشور، شاخص‌های اصلی ارزیابی قدرت واقعی این تسلیحات هستند. این وضعیت اهمیت سرمایه‌گذاری مستمر، آزمایش‌های گسترده و توسعه فناوری‌های مکمل برای حفظ برتری راهبردی را برجسته می‌کند./ منبع