پیمان دفاعی ترکیه، عربستان و پاکستان؛ چالشی تازه برای ناتو
توافق امنیتی جدید آنکارا با ریاض و اسلامآباد، تعهدات دفاع جمعی ترکیه را چندجانبه کرده و آینده همپیمانی این کشور با ناتو را با چالشهای راهبردی جدی مواجه میسازد.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «پیمان دفاعی ترکیه، عربستان و پاکستان، ناتو را به آزمایش میکشد» نوشته لیزام کوبلنتز-استنزلر (Liram Koblentz-Stenzler) و بردلی مارتین (Bradley Martin) در نیوزویک (Newsweek) منتشر شده است. این یادداشت، به بررسی پیامدهای امضای توافقنامه دفاع جمعی میان ترکیه، عربستان و پاکستان میپردازد و استدلال میکند که پذیرش تعهدات مشابه ماده ۵ ناتو در ائتلافی خارج از این سازمان، میتواند به تقاطع منافع، تناقض در تعهدات امنیتی آنکارا و افزایش بیثباتی در روابط قارهای منجر شود. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.
ترکیه به عنوان دومین ارتش بزرگ ناتو، اخیراً اقدام به امضای یک پیمان دفاع متقابل با عربستان و پاکستان کرده است که مقامات آنکارا ماهیت آن را از نظر فنی مشابه ماده ۵ ناتو میدانند. این توافق که بر پایه همکاریهای میان دولتهای مستقل و ائتلاف منابع مالی، انرژی و ظرفیتهای هستهای شکل گرفته است، به دنبال ایجاد مدلی جدید برای امنیت منطقهای است. با این حال، تعهد به دفاع جمعی در ساختاری خارج از سازوکارهای نهادی ناتو، این پرسش بنیادین را مطرح میکند که اگر منافع و تعهدات همپیمانان در دو سازمان موازی در مسیرهای متعارض قرار گیرد، چه پیامدهایی به همراه خواهد داشت.
این توافق چندجانبه در منطقهای شکل میگیرد که فاقد ساختار نهادی و برنامهریزیهای یکپارچه نظامی ناتو است و همزمان با لحن تند مقامات ترکیه و پاکستان علیه اسرائیل، ابعاد امنیتی پیچیدهتری به خود میگیرد. سناریوهایی نظیر درگیریهای احتمالی در شبهقاره هند یا تنشهای خاورمیانه میتواند ایالات متحده و ناتو را در موقعیت دشواری برای مدیریت بحران قرار دهد. تاریخچه مناسبات آنکارا با نهادهای غربی، از جمله تنشهای ناشی از خرید سامانه اس-۴۰۰، نشان داده است که ترکیه همواره آماده پذیرش اصطکاک درونائتلافی بر اساس منافع ملی خود بوده است، اما پذیرش تعهدات دفاعی خارج از ناتو، چالش بیسابقهای را ایجاد میکند.
در نهایت، این پیمان جدید نشان میدهد که یکی از قدرتمندترین اعضای ناتو بار دیگر بار سنگین تعهدات خارجی را به دوش میکشد که پیامدهای بلندمدت آن نامشخص است. ناتو پیش از مواجهه با بحرانهای احتمالی ناشی از تداخل تعهدات دفاعی، نیازمند شفافسازی و بازنگری در نحوه مدیریت این توافقهای موازی است. انسجام ائتلافها در گرو وضوح تعهدات آنهاست و تعیین قواعد بازی پیش از وقوع بحران، تنها راهکار صیانت از پایداری ساختارهای امنیتی غرب در جهان مدرن به شمار میرود./منبع
