جهان در حال کاهش وابستگی به آمریکاست و این روند تاکنون برای واشنگتن هزینهساز بوده است
کاهش اعتماد متحدان به آمریکا جایگاه جهانی و مزیتهای راهبردی واشنگتن را تضعیف کرده است.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشت «جهان در حال کاهش وابستگی به آمریکاست و این روند تاکنون برای واشنگتن هزینهساز بوده است»، نوشته جان فاینر (Jon Finer) و منتشرشده در نیویورک تایمز (New York Times)، پیامدهای سیاست خارجی دولت دونالد ترامپ بر روابط آمریکا با متحدان و روند فزاینده کاهش وابستگی کشورها به واشنگتن را در چارچوب رقابتهای ژئوپلیتیکی جهانی بررسی میکند. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.
در سالهای اخیر، بسیاری از متحدان سنتی آمریکا راهبردی را در پیش گرفتهاند که هدف آن کاهش وابستگی به واشنگتن در حوزههای امنیتی، اقتصادی، فناوری و انرژی است. این رویکرد که پیشتر عمدتاً در قبال چین مطرح بود، اکنون بیش از گذشته متوجه آمریکا شده و نشاندهنده تغییری مهم در نگاه شرکای بینالمللی به جایگاه این کشور است. نگرانی از غیرقابلپیشبینی بودن سیاستهای دولت دونالد ترامپ، بسیاری از دولتها را به سمت افزایش خوداتکایی و تنوعبخشی به روابط خارجی سوق داده است.
در اروپا، این تغییر رویکرد بیش از سایر مناطق قابل مشاهده است. کشورهای اروپایی ضمن حفظ همکاری با آمریکا، همزمان سرمایهگذاری در صنایع دفاعی، انرژی و فناوری داخلی را افزایش دادهاند تا وابستگی چند دههای خود به واشنگتن را کاهش دهند. همچنین تلاش برای توسعه همکاری با سایر بازیگران بینالمللی و ایجاد گزینههای جایگزین، به یکی از محورهای اصلی سیاست خارجی اروپا تبدیل شده است. تنشهای اخیر میان دولت ترامپ و برخی اعضای ناتو نیز این روند را سرعت بخشیده است.
این تغییر محدود به اروپا نیست. در آسیا و غربآسیا نیز بسیاری از شرکای آمریکا در حال بازنگری در روابط راهبردی خود هستند. افزایش اختلافات تجاری، سیاستهای سختگیرانه، مداخلات نظامی و نبود ثبات در تصمیمگیریهای دولت آمریکا، باعث شده است بسیاری از کشورها به دنبال کاهش آسیبپذیری خود در برابر تحولات داخلی واشنگتن باشند. در نتیجه، شبکه ائتلافهایی که طی دههها یکی از مهمترین ابزارهای نفوذ آمریکا محسوب میشد، با چالشهای تازهای روبهرو شده است.
تضعیف این روابط، پیامدهایی فراتر از عرصه دیپلماسی دارد. کاهش همکاری متحدان میتواند بر توان رقابتی آمریکا در برابر چین اثر منفی بگذارد و دسترسی این کشور به بازارها، فناوریهای پیشرفته و ظرفیتهای مشترک دفاعی را محدود کند. در شرایطی که رقابت میان قدرتهای بزرگ شدت گرفته است، از دست دادن مزیت شبکه گسترده متحدان، بخشی از برتری راهبردی آمریکا را کاهش میدهد و توان این کشور را برای پاسخ به چالشهای اقتصادی و امنیتی آینده محدود میسازد.
در مقابل، برخی حامیان سیاستهای دولت ترامپ معتقدند کاهش تعهدات خارجی، فرصت بیشتری برای تمرکز بر منافع داخلی آمریکا فراهم میکند و متحدان را به پذیرش مسئولیتهای بیشتر وادار خواهد کرد. با این حال، منتقدان بر این باورند که در جهان امروز، قدرت تنها به توان نظامی یا اقتصادی محدود نیست، بلکه میزان وابستگی سایر کشورها به یک قدرت نیز بخشی از سرمایه راهبردی آن محسوب میشود. از این منظر، کاهش وابستگی متحدان به آمریکا، در عمل به معنای کاهش نفوذ جهانی واشنگتن است.
در مجموع، روند کنونی از شکلگیری مرحلهای جدید در نظام بینالملل حکایت دارد که در آن حتی نزدیکترین شرکای آمریکا نیز به دنبال ایجاد توازن در روابط خارجی خود هستند. استمرار این وضعیت میتواند جایگاه سنتی آمریکا بهعنوان قدرت مسلط نظام بینالملل را با چالشهای جدی مواجه کرده و موازنه رقابت میان واشنگتن و پکن را بیش از گذشته به سود چین تغییر دهد./منبع
