ابتکارات جهانی چین و تلاش برای بازنویسی نظم جهانی

شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، در اجلاس اخیر سازمان همکاری شانگهایدر تیانجین ابتکار جهانی جدیدی را معرفی کرد که به‌عنوان تلاشی برای ایجاد یک سیستم حکمرانی جهانی عادلانه‌تر و برابرتر مطرح شد. در این سخنرانی، شی به دوران پس از جنگ جهانی دوم اشاره کرد و از ضرورت آغاز یک «صفحه جدید» در حکمرانی جهانی صحبت نمود. او معتقد است که نگرش‌های جنگ سرد، هژمون‌گرایی و حمایت‌گرایی باعث تضعیف همکاری‌های جهانی شده‌اند و چین باید به‌عنوان مدافع صلح و امنیت جهانی ظاهر شود. ابتکار جهانی چین به‌ویژه نقدی است بر نظم جهانی تحت رهبری ایالات متحده که آن را موجب ایجاد ناامنی در قدرت‌های بزرگ می‌داند و به‌جای آن از اصول چندجانبه‌گرایی و حاکمیت برابر دفاع می‌کند.

چین این ابتکار را در پاسخ به «سه کمبود» موجود در نهادهای بین‌المللی فعلی معرفی کرده است: عدم نمایندگی صحیح جنوب جهانی، تضعیف اعتبار نهادهایی چون شورای امنیت سازمان ملل و نیاز فوری به مؤثرترکردن ابتکارات چندجانبه. ابتکار جهانی چین که در اصل به‌عنوان گامی برای اصلاح ساختار حکمرانی جهانی ارائه شده، به اصولی همچون برابری حاکمیت، پایبندی به قانون بین‌الملل و حکمرانی از طریق مردم‌محوری تأکید دارد.

در این راستا، چین چندین «ابتکار جهانی» را معرفی کرده است: «ابتکار جهانی امنیت» که در پی بحران اوکراین مطرح شد و بر حاکمیت مطلق دولت‌ها تأکید داشت، «ابتکار جهانی توسعه» که به‌عنوان معیاری برای جایگزینی الگوهای توسعه غربی ارائه شده است و «ابتکار جهانی تمدن» که سعی دارد ارزش‌های حزب کمونیست چین را در سطح جهانی ترویج دهد. این ابتکارات در نهایت تلاش دارند تا نظم جهانی تحت رهبری ایالات متحده را به چالش کشیده و یک جایگزین مبتنی بر اصول چینی معرفی کنند.

چین همچنین با تکیه بر مفهوم «اجماع پکن»، که از سیاست‌های اقتصادی و توسعه‌محور چین حمایت می‌کند، خود را به‌عنوان الگوی برتر برای کشورهای در حال توسعه معرفی کرده است. این امر به‌ویژه در زمانی که ایالات متحده تحت ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ در سیاست‌های تجاری خود با بسیاری از کشورها رویکردی خصمانه داشته است، قوت گرفته است.

به‌طور کلی، چین در تلاش است تا با استفاده از ابتکارات جهانی خود، خود را به‌عنوان رهبر نظم جهانی جدید معرفی کند و این امر به‌ویژه در جهت جلب حمایت کشورهای جنوب جهانی و ارائه بدیلی از نظم ایالات متحده صورت می‌گیرد./ منبع