منطقه آزاد ماکو؛ مکمل کریدورها در شمال غرب کشور

منطقه آزاد ماکو با وسعت بزرگ‌ترین منطقه آزاد ایران و دومین منطقه آزاد جهان پس از شنزن، در همسایگی ترکیه، ارمنستان و آذربایجان قرار دارد و به‌عنوان بخش کلیدی کریدور شمال-جنوب و دارای قابلیت اثرگذاری بر کریدور زنگزور شناخته می‌شود. موقعیت خاص این منطقه در شرایط حساس و فشارهای بین‌المللی به ایران، اهمیت ویژه‌ای به آن بخشیده است. پیشرفت‌های حاصل در زیرساخت‌های حمل ‌و نقل و لجستیک ماکو شامل پروژه‌های جاده‌سازی، توسعه پایانه‌های مرزی و اتصال مسیرهای ترانزیتی به مراکز صنعتی و مرزی از جمله محور ماکو-قلیش-لانمش به طول بیش از چهار کیلومتر با هزینه ۹۱۴ میلیارد ریال و پیشرفت ۸۰ درصدی، جاده کمربندی ماکو به طول ۱۰٫۴ کیلومتر با اعتبار دو میلیارد و ۱۰۶ میلیون ریال و محور اکو به طول ۸٫۱۶ کیلومتر با هزینه یک میلیارد ۹۲۹ میلیون ریال است که نقش مهمی در تسهیل ترانزیت بین‌المللی دارد. احداث پل قره‌جالو در مسیر مرگنلر-پلدشت با طول ۱٫۳۶۹ کیلومتر و هزینه ۴۲۶ میلیارد ریال، یکی دیگر از اقدامات حیاتی برای رفع گلوگاه‌های ترافیکی است. توسعه زون‌های لجستیکی و خدمات مرزی شامل زون A با مساحت ۲۹۴ هکتار و اعتبار پنج میلیارد و ۳۳۷ریال و زون B با ۶۹ هکتار و اعتبار سه هزار و پانصد میلیارد ریال ظرفیت جذب سرمایه‌گذاری و اشتغال‌زایی را افزایش می‌دهد. تکمیل مرکز مبادلات کالای ساری‌سو میان ایران و ترکیه با اعتبار یک‌صد میلیارد ریال و ساماندهی بازارچه‌های مرزی با هدف تقویت معیشت مرزنشینان و توسعه صادرات خرد، بخشی از برنامه‌های در دست اجراست. علاوه‌بر این، پروژه راه‌آهن تبریز-چشمه‌ثریا به‌عنوان مطالبه ملی، توسعه مرکز لجستیک پس‌کرانه مرزی بازرگان و ایجاد دهکده لجستیک یک هکتار و ۸۲۰ هزار متر در محدوده فرودگاه از اولویت‌های راهبردی منطقه محسوب می‌شود. طرح جامع منطقه با اولویت لجستیک، تجارت و ترانزیت شامل تأمین امنیت غذایی با باغداری مدرن و محصولات کم‌آب‌بر و شیلات، توسعه معادن و صنایع سبک از جمله پوشاک و مبلمان و گسترش گردشگری تدوین شده است. اقدامات عمرانی نظیر جهاد آب‌رسانی به روستاهای دارای تنش آبی، نهضت مدرسه‌سازی و راه‌سازی با پیوست رسانه‌ای و فرهنگی نیز در حال پیگیری است. رقابت و پیشرفت کشورهای همسایه، به‌ویژه ترکیه و آذربایجان در تکمیل کریدور زنگزور، در کنار ورود آمریکا به اجرای این پروژه در خاک ارمنستان، ضرورت تسریع در توسعه زیرساخت‌های ماکو را برجسته کرده است. به‌دلیل وجود ۶ شهرک صنعتی و تردد روزانه هشت‌صد کامیون در مسیر ایران و ترکیه، تکمیل جاده‌ها و مسیرهای ترانزیتی ماکو نقش مهمی در تقویت جایگاه آن در حمل ‌و نقل بین‌المللی دارد. موقعیت راهبردی و اتصال به سه همسایه مهم، موجب شده ماکو نه‌تنها یک منطقه اقتصادی، بلکه عنصری کلیدی در نقشه ترانزیت و تجارت منطقه‌ای باشد./ منبع