قطعنامه شورای امنیت درباره صلح در نوار غزه؛ فرصت‌ها و چالش‌های پیش‌روی اجرای طرح ترامپ

قطعنامه شماره ۲۸۰۳ شورای امنیت سازمان ملل در هفدهم نوامبر ۲۰۲۵ با هدف پایان دادن به جنگ در نوار غزه و بر اساس طرح بیست‌بندی رئیس‌جمهور آمریکا تصویب شد. این قطعنامه با حمایت سیزده کشور و امتناع روسیه و چین به تصویب رسید و به طرح ترامپ مشروعیت بین‌المللی و حقوقی بخشید. مفاد آن شامل برقراری آتش‌بس، تشکیل نیروی بین‌المللی ثبات و ایجاد شورای صلح به‌عنوان‌ اداره انتقالی است که وظیفه آن تنظیم چارچوب حکمرانی و تسهیل ورود کمک‌های بشردوستانه به غزه خواهد بود. این شورا تا زمان بازگشت تشکیلات خودگردان فلسطین به غزه و تکمیل برنامه اصلاحات خود نقش اداره‌کننده را ایفا می‌کند.

قطعنامه همچنین تشکیل نیروی بین‌المللی ثبات را پیش‌بینی کرده است که با همکاری مصر و اسرائیل وظایفی چون خلع سلاح گروه‌های مسلح، تخریب زیرساخت‌های نظامی، تأمین امنیت جمعیت و تسهیل ورود کمک‌های بشردوستانه را بر عهده خواهد داشت. اسرائیل موظف است پس از استقرار این نیرو به منطقه حائل عقب‌نشینی کند و در نهایت پس از رفع کامل تهدیدات امنیتی از غزه، به‌طور کامل خارج شود. مأموریت این نیرو تا پایان ماه دسامبر ۲۰۲۷ ادامه خواهد داشت و تمدید آن نیازمند تصمیم جدید شورای امنیت است.

اسرائیل از قطعنامه استقبال کرد، اما بر بندهایی که با اهداف جنگی‌اش هم‌سو بود تأکید نمود، به‌ویژه خلع سلاح حماس و پایان حکومت آن در غزه. نخست‌وزیر اسرائیل این قطعنامه را گامی برای عادی‌سازی روابط با کشورهای عربی دانست. در مقابل، جناح راست اسرائیل از اشاره به تشکیل دولت فلسطینی انتقاد کرد و نظرسنجی‌ها نشان داد اکثریت یهودیان اسرائیل مخالف چنین دولتی هستند. دولت اسرائیل کمیته‌ای وزارتی تشکیل داد تا اجرای مرحله دوم توافق را مدیریت کند، اما اختلافات داخلی و انتخابات آتی بر موضع اسرائیل تأثیرگذار خواهد بود.

بیشتر گروه‌های فلسطینی از جمله حماس قطعنامه را رد کردند و آن را نوعی قیمومت بین‌المللی بر فلسطینیان دانستند. آن‌ها طرح‌های جایگزین عربی-اسلامی و مصری را عملی‌تر می‌دانند. در مقابل، تشکیلات خودگردان فلسطین از قطعنامه حمایت کرد و آن را فرصتی تاریخی برای بازگشت به غزه و تحقق راه‌حل دو دولت دانست. این نهاد تأکید کرد که آماده پذیرش مسئولیت‌های خود در غزه است و قطعنامه را مسیری برای وحدت سیاسی میان کرانه باختری و غزه تلقی کرد.

اجرای قطعنامه با تشکیل کمیته‌های کاری در مرکز هماهنگی نظامی-غیرنظامی در جنوب اسرائیل آغاز شده است. این کمیته‌ها شامل بخش‌های اطلاعاتی، نیروی بین‌المللی، امنیتی و عمرانی هستند و نمایندگان ۲۱ کشور در آن‌ها مشارکت دارند. با وجود این، تردیدهایی درباره توانایی نیروی بین‌المللی در خلع سلاح حماس وجود دارد و برخی مقامات اسرائیلی هشدار داده‌اند که در صورت ناکامی این نیرو، اسرائیل خود اقدام خواهد کرد.

به‌رغم مشروعیت بین‌المللی طرح، موانع جدی همچنان باقی است. مخالفت حماس، تردید اسرائیل نسبت به توان نیروی بین‌المللی و شرایط سیاسی داخلی اسرائیل از جمله انتخابات پیش‌رو، اجرای کامل قطعنامه را با چالش مواجه می‌کند. این وضعیت نشان می‌دهد که تحقق اهداف طرح تا پایان سال ۲۰۲۷ نیازمند توافقات پیچیده و فشارهای سیاسی و نظامی مستمر خواهد بود./ منبع